Những đồng xu đầu tiên của thế giới

Tác giả: Nik Bhatia/1980 Books-NXB Dân Trí

Lịch sử và sự tiến hóa của tiền tệ

Cuốn sách bắt đầu từ các hệ thống tiền tệ đơn giản, nơi tiền được bảo đảm bằng vàng, bạc, trước khi chuyển sang các hệ thống phức tạp hiện đại, bao gồm các công cụ tài chính và phương tiện thanh toán kỹ thuật số.

Những đồng xu đầu tiên của thế giới

Những đồng xu của Lydia được chạm nổi với hình ảnh một con sư tử đang gầm gừ và nặng 126 grain, khoảng 8 gam.

Những đồng xu đầu tiên

Cha đẻ của lịch sử, nhà sử học người Hy Lạp Herodotus, lần theo những dấu hiệu đầu tiên của đồng vàng và bạc vào khoảng những năm 700 trước Công nguyên tại Lydia, Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Bằng chứng cho việc trang sức vàng và bạc được sử dụng như tiền đã có từ hàng chục nghìn năm trước, nhưng sự xuất hiện của đồng xu đã biến những kim loại quý hiếm này trở thành đơn vị kế toán phù hợp.

Những đồng xu của Lydia được chạm nổi với hình ảnh một con sư tử đang gầm gừ và nặng 126 grain, khoảng 8 gam. Bởi vì tất cả đồng xu đều có lượng vàng chính xác, sau đó chúng có thể được dùng như đơn vị kế toán.

Ngày nay, các đồng xu có trọng lượng đồng nhất dường như là hình thái rõ ràng nhất của tiền vàng và bạc, những kim loại quý đã tạo nên hào quang tiền tệ toàn cầu trong hàng nghìn năm trước khi đồng xu Lydia đầu tiên ra đời.

Với trọng lượng đồng nhất, đồng xu là điều cải tiến về sự đơn giản và thay đổi tiền tệ mãi mãi. Chúng loại bỏ yêu cầu cân đo và kiểm tra độ nguyên chất của mọi mảnh kim loại trước khi hai bên có thể giao dịch, và sự thay đổi đơn giản này đã thay đổi toàn bộ thế giới thương mại.

Những đồng xu đầu tiên của nhân loại khác với tưởng tượng của ngày nay. Ảnh: TheCollector.

Điều gì là đặc điểm quan trọng nhất của đồng xu, và tại sao chúng lại mang tính cải cách với vai trò là một hình thái của đồng tiền? Điều đầu tiên và cũng là điều quan trọng nhất, đồng xu được làm bằng những kim loại được xem là quý giá, bền và hiếm.

Vàng và bạc đã có hàng nghìn năm được xem như là tiền, vì vậy sử dụng tiền làm từ hai kim loại này đảm bảo rằng người ta có nhu cầu sở hữu chúng. Ví dụ nếu đồng xu được làm từ đá, sẽ không ai có nhu cầu sở hữu bởi vì những viên đá thông thường không quý giá hay khó tìm.

Đặc điểm tiếp theo của đồng xu đã thực sự mang lại một bước nhảy vọt trong cả tiền tệ và nền văn minh loài người là tiền có thể thay thế hay hoán đổi cho nhau. Khi hai thứ có thể hoán đổi cho nhau, chúng có giá trị tương đương và không khác biệt, giống như cách chúng ta nghĩ về một tờ đôla này tương đương với bất kỳ một tờ đôla nào khác.

Mọi đồng xu được sản xuất từ cùng một xưởng đúc đều giống nhau, bỏ qua quy trình cân đo căng thẳng trong các cuộc giao dịch hằng ngày. Đồng xu là một sự cải tiến lớn trong khả năng đo lường của tiền tệ, đặc biệt khi so sánh những vật chỉ có giá trị bên ngoài với trọng lượng khác nhau và trang sức vàng với độ nguyên chất không xác định.

Sự đồng nhất và khả năng thay thế được của tiền xu khiến chúng trở thành đơn vị kế toán hoàn hảo, mang lại cho xã hội một công cụ hiệu quả có thể đo lường mọi thứ theo một đơn vị.

Tiền cũng cần có khả năng phân chia được: ví dụ, vật nuôi được sử dụng như tiền tệ trong hàng nghìn năm trước, nhưng gia súc không thể phân chia và do đó trở nên vô ích trong những giao dịch nhỏ. Đồng xu hoàn toàn phù hợp với khả năng phân chia: bản thân chúng đại diện cho một giá trị nhỏ và có thể sử dụng trong những giao dịch nhỏ nhất và dễ dàng tích luỹ cho những giao dịch lớn hơn.

Cuối cùng, những đồng xu tốt nhất là những đồng xu khó để rèn ra. Làm giả có thể khiến giá trị tiền tệ giảm một cách nghiêm trọng, vì thế các xưởng đúc tiền cần phải tạo ra đồng xu với những bản khắc khó bắt chước. Nếu những đồng xu đang lưu hành được xem là thật và mọi người tin rằng việc làm giả không thể xuất hiện, điều này sẽ khiến mọi người thực hiện giao dịch mà không chịu áp lực phải kiểm tra tính xác thực của từng đồng xu.