Trầm cảm theo mùa: Đừng xem nhẹ những bất ổn tâm lý

Đo lưu huyết não giúp kiểm tra trạng thái tuần hoàn não. 

Không chỉ là cảm xúc vu vơ

Bước vào mùa mưa lạnh, số người tìm đến các cơ sở khám, điều trị sức khỏe tâm thần với những biểu hiện uể oải, thiếu tập trung, mất năng lượng làm việc… Một số trường hợp còn thấy kiệt sức, buồn bã kéo dài.

BSCKI Nguyễn Thị Mai Hiền, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Tâm thần Huế cho biết, thời tiết mưa nắng thất thường có thể ảnh hưởng đến tâm trạng của một số người. Nhiều người cảm thấy bản thân mất động lực, buồn chán, chỉ muốn “ẩn” mình trong nhà.

Theo TS Trần Như Minh Hằng, Trưởng phòng khám Tâm thần và Trị liệu tâm lý, Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế, điểm nhận diện của tình trạng này là tính chất chu kỳ. Các triệu chứng xuất hiện lặp đi lặp lại vào một khoảng thời gian nhất định trong năm. Việc chẩn đoán cần căn cứ vào diễn biến triệu chứng và tiền sử của người bệnh.

“Với những nỗi buồn vu vơ, trạng thái chán nản, người bình thường vẫn duy trì được khả năng chăm sóc bản thân, công việc và thực hiện các nghĩa vụ gia đình như nấu ăn, đón con đúng giờ... Ngược lại, chứng trầm cảm theo mùa sẽ làm thay đổi nhịp sống của người bệnh bằng nhiều triệu chứng nghiêm trọng hơn. Bên cạnh buồn phiền, mất động lực, người bệnh còn có ý nghĩ tự ti, bi quan, tiêu cực và trong trường hợp nặng có thể nghĩ đến cái chết”, TS Minh Hằng cho biết.

Hệ lụy khôn lường

Một trong những rào cản của công tác điều trị các rối loạn tâm thần hiện nay là sự tự kỳ thị của người bệnh. Nhiều người cho rằng đây chỉ là “sự yếu đuối nhất thời”. Tuy nhiên, các vấn đề sức khỏe tâm thần cần được đánh giá và điều trị phù hợp. Sự chậm trễ trong điều trị có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, nhất là khi người bệnh có ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.

Ít vận động, rối loạn giấc ngủ và suy giảm khả năng tự chăm sóc cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, nhất là ở người mắc các bệnh nền như đái tháo đường hoặc bệnh tim mạch. Người bệnh có thể trở nên dễ cáu gắt hơn, làm căng thẳng các mối quan hệ xã hội và gia đình. 

Đáng lưu ý, người đang điều trị các bệnh lý tâm thần mạn tính như rối loạn lưỡng cực, tâm thần phân liệt hay trầm cảm tái phát cũng cần được quan tâm, theo dõi trong mùa mưa lạnh. Thay đổi về giấc ngủ, sinh hoạt và áp lực tâm lý có thể ảnh hưởng đến diễn biến bệnh ở một số người. Nếu người bệnh lỡ hẹn lịch tái khám hoặc tự ý ngưng, giảm liều thuốc, nguy cơ tái phát và khó kiểm soát có thể gia tăng.

Nhận diện và tuân thủ điều trị

Để hạn chế nguy cơ tái phát, các cơ sở y tế chuyên khoa trên địa bàn thành phố cần theo dõi diễn biến bệnh, phối hợp với gia đình trong việc quản lý, chăm sóc người mắc rối loạn tâm thần tại nhà, nhắc lịch tái khám và hướng dẫn nhận biết những dấu hiệu bất thường để kịp thời can thiệp.

Theo BSCKII Nguyễn Đoàn Thanh Mai, Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Huế, nguyên tắc là phải duy trì điều trị theo đúng phác đồ và chỉ định của bác sĩ, tuyệt đối không được tự ý giảm liều hay cắt liều thuốc. Việc cải thiện không gian sống, duy trì giờ giấc sinh hoạt đều đặn và tăng cường vận động nhẹ nhàng ngoài trời cũng được xem là những phương pháp hữu hiệu giúp tâm trạng người bệnh thoải mái hơn.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo, để hạn chế nguy cơ bệnh diễn biến nặng hơn hoặc tái phát, bên cạnh việc tuân thủ điều trị, sự quan tâm, chăm sóc và thấu hiểu từ gia đình, có vai trò quan trọng. Đồng thời, người có biểu hiện bất ổn tâm lý kéo dài cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn, không để tâm lý e ngại, tự kỳ thị trở thành rào cản tiếp cận điều trị.