Trăng máu Tết Nguyên tiêu sắp tới có gì đặc biệt?

Theo Hội Thiên văn Hà Nội (HAS), nguyệt thực toàn phần sẽ nhuộm đỏ Mặt Trăng vào Tết Nguyên Tiêu sắp tới, và đây sẽ là nguyệt thực toàn phần duy nhất của năm cũng như là lần cuối cho tới năm 2028.

Nguyệt thực lần này sẽ được quan sát tốt nhất từ Đông Bắc Á, phía Đông Châu Úc, New Zealand, khu vực Thái Bình Dương và phía Tây Bắc của khu vực Bắc Mỹ. Tại Hà Nội, trên lý thuyết, chúng ta sẽ quan sát được nguyệt thực lần này bắt đầu từ khi Mặt Trăng mọc vào lúc 17 giờ 57 phút, tức là trước khi pha toàn phần bắt đầu khoảng 7 phút.

Trăng máu sẽ xuất hiện vào đúng Tết Nguyên tiêu năm nay.

Lần nguyệt thực toàn phần tiếp theo sẽ không xảy ra cho tới đêm 31/12/2028 khiến sự kiện vào tháng 3 năm 2026 trở nên đặc biệt quan trọng đối với những người yêu thiên văn. Bạn có thể quan sát nguyệt thực mà không cần bất kỳ thiết bị đặc biệt nào, chỉ cần có tầm nhìn thoáng tới Mặt Trăng là đủ!

Nếu bạn đang ở trong vùng quan sát được, đây là sự kiện thiên văn đáng để đặt thưởng thức. Sau ngày 3/3, chúng ta sẽ phải chờ gần 3 năm cho lần nguyệt thực toàn phần tiếp theo - đừng bỏ lỡ khoảnh khắc kỳ diệu khi Mặt Trăng đổi màu.

Nguyệt thực là hiện tượng xảy ra khi Mặt Trời, Trái Đất và Mặt Trăng nằm thẳng hàng (hoặc gần như thẳng hàng) với Trái Đất nằm giữa. Vào thời điểm này, Mặt Trăng đi vào vùng bóng tối phía sau Trái Đất và chỉ nhận được một phần ánh sáng từ Mặt Trời so với khi nó không đi vào khu vực này. Vì lý do này, một phần hoặc toàn bộ Mặt Trăng sẽ tối hơn bình thường và có màu đỏ thẫm - vì thế, một số người còn gọi nó là "Trăng máu", tuy nhiên đó là một cách gọi mang tính ví von, không phải thuật ngữ chính xác.

Nguyệt thực là một hiện tượng không quá hiếm (gần như năm nào cũng có ít nhất một lần có nguyệt thực một phần, toàn phần hoặc nửa tối) và rất dễ quan sát ngay cả khi không có dụng cụ nào hỗ trợ. Mặc dù vậy, nó vẫn luôn là một hiện tượng quang học thú vị và thu hút được sự chú ý của nhiều người.

Hiện tượng diễn ra trong tháng 3 năm nay là một nguyệt thực toàn phần, có nghĩa là toàn bộ Mặt Trăng sẽ đi vào vùng bóng tối, khiến cho nó tối đi khá nhiều (so với Trăng tròn thông thường) và chuyển sang màu đỏ thẫm.

Dưới đây là lịch trình chi tiết của hiện tượng, tính theo giờ Việt Nam tối mùng 3 tháng 3 (theo Timeanddate.com).

Nguyệt thực nửa tối bắt đầu: 15h44'25"

Nguyệt thực toàn phần bắt đầu: 16h50'07"

Nguyệt thực toàn phần bắt đầu: 18h04'34"

Nguyệt thực cực đại: 18h33'46"

Nguyệt thực toàn phần kết thúc: 19h02'49"

Nguyệt thực một phần kết thúc: 20h17'15"

Nguyệt thực nửa tối kết thúc: 21h23'06"

Vào ngày 3/3/2026, Mặt Trăng mọc lên ở Hà Nội lúc 17h57 (sớm hơn một chút ở những địa phương lệch về phía Đông và muộn hơn nếu lệch về phía Tây so với Hà Nội). Điều đó có nghĩa là từ thời điểm đó bạn mới có thể nhìn thấy Mặt Trăng và quan sát hiện tượng. Mặc khác, Mặt Trăng ở rất thấp vào giai đoạn mới mọc này.

Dù sao, nếu có một góc nhìn đủ rộng và thấp về phía Đông, bạn sẽ đủ may mắn để quan sát nó vào thời điểm cực đại - hoặc ít ra là trước khi pha toàn phần kết thúc.

Tô Hội