Tránh lạm dụng, thất thoát, lãng phí tài sản trưng mua

Bảo đảm người có tài sản không gánh chịu rủi ro tài chính khi thực hiện việc trưng mua

Ngày 3/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi).

Toàn cảnh phiên thảo luận (Ảnh: Quang Vinh)

Về thẩm quyền quyết định trưng mua tại Điều 17 và xử lý tài sản sau trưng mua tại Điều 21, đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (Đoàn TP. Cần Thơ) cho rằng, dự thảo luật đã tiếp thu ý kiến về thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã và chỉnh lý Điều 17, Điều 21 để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, theo ông Nghĩa, cần phải xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm phối hợp, nhất là đối với các tài sản có giá trị lớn liên quan đến nhiều địa bàn, hoặc tình huống khẩn cấp đòi hỏi phải có những quyết định ngay lập tức.

Đối với cấp xã, ông Nghĩa đề nghị làm rõ cơ chế xử lý khi cấp tỉnh hoặc cơ quan Trung ương đã tiếp cận địa bàn nhưng chưa thể quyết định giải quyết kịp thời, trong khi yêu cầu cứu nạn, cứu hộ, phòng chống thiên tai, dịch bệnh thì không thể trì hoãn. Thẩm quyền cấp xã cần gắn với từng cấp bậc, phạm vi tài sản và địa bàn; đồng thời phải có trách nhiệm báo cáo ngay và phối hợp kiểm tra, giám sát sau khi ra quyết định.

Ông Đào Chí Nghĩa phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Bên cạnh đó, Điều 21 dự thảo luật đã giao Chính phủ quy định việc quản lý, xử lý tài sản trưng mua nhưng chưa sử dụng hết. Song ông Nghĩa đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục bổ sung các nguyên tắc về kiểm kê, phân loại, xác định tình trạng tài sản còn lại; ưu tiên điều chuyển, tiếp tục sử dụng cho các nhiệm vụ công phù hợp, nếu không còn nhu cầu thì thanh lý, bán hoặc xử lý theo pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; đồng thời xác định trách nhiệm của cơ quan nhận giao trong bảo quản, hạch toán, theo dõi, xử lý tài sản, tránh xuống cấp và lạm dụng hoặc là thất thoát, lãng phí tài sản.

Cho rằng dự thảo đã quy định các nguyên tắc xác định giá theo giá thị trường, cơ chế thuê doanh nghiệp thẩm định giá hoặc thành lập hội đồng thẩm định khi có bất đồng; thời hạn xác định lại giá trưng mua là 60 ngày và cụ thể thời hạn thanh toán, trách nhiệm khi chậm thanh toán. Tuy nhiên, ông Nghĩa đề nghị, cần phải tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm người có tài sản không gánh chịu rủi ro tài chính khi thực hiện việc trưng mua.

Toàn cảnh phiên thảo luận (Ảnh: Quang Vinh)

Về hoàn trả tài sản trưng dụng và bồi thường thiệt hại tại Điều 28 và Điều 29, ông Nghĩa cho rằng, cần làm rõ việc xác nhận tài sản đã thực sự đủ điều kiện đưa vào khai thác, sử dụng hay chưa. Đề nghị việc hoàn trả phải kèm biên bản kiểm tra hiện trạng, kết quả thử nghiệm hoặc kiểm định khi cần thiết, xác nhận khả năng vận hành và hạng mục cần khắc phục. Nếu các bên không thống nhất về chất lượng hoặc khả năng vận hành cần có cơ chế kiểm tra độc lập, kiểm định độc lập.

Quyền tài sản của nhân dân, doanh nghiệp phải được bảo vệ trong mọi tình huống

Từ thực tiễn công tác phòng thủ dân sự, cứu hộ cứu nạn trên địa bàn các tỉnh Bắc Trung Bộ, theo đại biểu Quốc hội Ngô Nam Cường (Đoàn Nghệ An) cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tiếp nhận tài sản khi địa bàn bị cô lập, mất liên lạc hoặc vắng mặt chủ tài sản ở Điều 24.

Ông Cường đề nghị, phải ghi nhận hiện trạng tài sản, thời điểm và lý do vắng của người bàn giao; xác định rõ đơn vị tiếp nhận, phạm vi sử dụng, trách nhiệm bảo quản, vận hành an toàn, hoàn trả, bồi thường, thông báo cho chủ tài sản ngay khi có điều kiện liên lạc.

“Trong tình huống khẩn cấp, để bảo đảm an toàn tính mạng của người dân, thủ tục có thể linh hoạt, nhưng thẩm quyền phải rõ, trách nhiệm phải được xác định, quyền về tài sản của nhân dân, doanh nghiệp phải được bảo vệ trong mọi tình huống”, ông Cường nói và đề nghị chỉnh lý khoản 3 Điều 25 theo hướng: phân biệt gia hạn thông thường với trường hợp nhiệm vụ đặc biệt cần sử dụng tài sản liên tục trong thời gian dài; xác định điều kiện, lý do pháp lý rõ ràng cho trường hợp gia hạn dài hơn, đồng thời gắn chung với các cơ chế thời hạn đặc biệt. Như vậy, vừa không để thủ tục làm gián đoạn nhiệm vụ cấp bách, vừa tránh kéo dài trưng dụng vượt quá nhu cầu thực tế, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Ông Ngô Nam Cường phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Theo ông Cường, việc hoàn thiện các nội dung trên sẽ bảo đảm sự hài hòa giữa yêu cầu huy động nguồn lực kịp thời trong các tình huống khẩn cấp với nhiệm vụ bảo vệ quyền tài sản hợp pháp của nhân dân và doanh nghiệp.

Đại biểu Quốc hội Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu) nêu kiến nghị, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế hỗ trợ cấp kinh phí kịp thời từ ngân sách cấp trên khi ngân sách cấp xã không đủ khả năng thanh toán; đồng thời làm rõ trách nhiệm của từng cấp trong việc đảm bảo kinh phí, tránh để chính quyền cấp xã phải chịu trách nhiệm chậm thanh toán do chưa thực hiện cấp đủ kinh phí của cấp trên.