Trào lưu thể thao robot ở Trung Quốc

Từ thể thao đến ứng dụng thực tế

Đối với nhiều công ty khởi nghiệp robot như Booster Robotics, thể thao đã trở thành bãi thử nghiệm lý tưởng để trình diễn khả năng kỹ thuật và tìm kiếm ứng dụng thực tiễn. Năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ các sự kiện thể thao robot tại Trung Quốc: từ màn biểu diễn của hàng chục robot trong Đêm hội mùa xuân, giải marathon bán phần cho robot, đến Thế vận hội Người máy Hình người Thế giới đầu tiên được tổ chức tại Bắc Kinh với các nội dung bóng đá, đấm bốc và võ thuật.

Theo các chuyên gia, Trung Quốc hiện có hơn 150 công ty robot hình người và con số này không ngừng tăng lên. Sự phát triển này nằm trong bối cảnh chính phủ nước này đưa robot vào danh mục 10 ngành công nghiệp trọng điểm từ năm 2015, nhằm chuyển đổi từ hình ảnh "công xưởng giá rẻ" sang nền kinh tế công nghệ cao.

Bóng đá - bài kiểm tra toàn diện cho trí tuệ nhân tạo

Tại phòng thí nghiệm của Booster Robotics, các kỹ sư đang tinh chỉnh những robot hình người trước thềm RoboCup - giải đấu robot quốc tế quan trọng. Một robot được treo lơ lửng để kiểm tra khả năng giữ thăng bằng, trong khi một robot khác di chuyển trên sân bóng thu nhỏ dưới sự giám sát kỹ lưỡng của kỹ sư.

Theo CNN, giáo sư Peter Stone, cựu Chủ tịch RoboCup và nhà khoa học trưởng tại Sony AI, giải thích: "Bóng đá robot yêu cầu nhiều khả năng cơ bản như chuyển động, thị giác, định vị, lập kế hoạch chiến lược hợp tác và lập luận đối kháng". Ông so sánh thách thức này với việc đưa con người lên mặt trăng - một mục tiêu đầy tham vọng chỉ có thể đạt được nhờ tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Đối với doanh nhân trẻ Cheng Hao, người thành lập Booster Robotics, niềm đam mê robot bắt đầu từ thời trung học, còn tình yêu bóng đá đã có từ nhỏ. Nhưng hiện tại, tầm nhìn của anh đã vượt xa sân cỏ: "Robot chơi bóng đá chỉ là bài kiểm tra. Chúng tôi thử nghiệm nhiều công nghệ trong trận bóng, nhưng trong tương lai, chúng sẽ được ứng dụng trong nhà máy hoặc gia đình".

Doanh nhân trẻ Cheng Hao - người thành lập Booster Robotics. Ảnh: CNN

Thể thao robot - cầu nối thu hút đầu tư

Giải bóng đá robot triển lãm do Booster Robotics tổ chức vào tháng 6/2025 đã thu hút sự quan tâm đáng kể: được phát trực tiếp trên đài truyền hình nhà nước, nhận tài trợ từ nhiều thương hiệu và bán hơn 700 vé. Chỉ hai ngày sau khi giành chức vô địch RoboCup 2025 tại Brazil, công ty này đã huy động thành công hơn 14 triệu USD trong vòng tài trợ Series A+.

"Robot bóng đá là một màn trình diễn", Cheng Hao thừa nhận, "nhưng giống như các show ở Las Vegas, nó có thể tạo ra nguồn thu lớn, giúp chúng tôi chiêu mộ nhân tài và phát triển thuật toán cho ứng dụng thực tế".

Vai trò của chính sách nhà nước

Giống như ngành xe điện, sự phát triển của robot tại Trung Quốc có sự hỗ trợ đáng kể từ chính phủ. Ông Li Shi, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Tự động hóa Trung Quốc, cho biết: "Tại Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến, chính phủ tham gia rất tích cực với đầu tư lớn và sự bao phủ rộng rãi của truyền thông".

Kế hoạch 5 năm (2021-2025) cho ngành robot của Trung Quốc đã đưa ra nhiều ưu đãi tài chính như trợ cấp, giảm thuế nghiên cứu và hỗ trợ vay vốn. Văn bản này nhấn mạnh: "Năm năm tới và xa hơn là giai đoạn chiến lược để ngành robot Trung Quốc đạt được sự tự chủ và nhảy vọt công nghệ".

Tháng 8/2025, Thế vận hội Người máy Hình người Thế giới được tổ chức tại Bắc Kinh với sự đồng tài trợ của chính quyền thành phố, Đài CCTV và Tổ chức Hợp tác Robot Thế giới. Sự kiện quy tụ hàng trăm công ty từ 16 quốc gia, bao gồm cả các cuộc thi thực tế như phân loại vật liệu trong môi trường nhà máy mô phỏng.

Khán giả theo dõi các robot hình người tranh tài tại Thế vận hội Người máy Hình người Thế giới được tổ chức tại Bắc Kinh. Ảnh: Reuters

Những thách thức và hướng đi tương lai

Tại Thế vận hội Người máy Hình người Thế giới, các sự cố vẫn xảy ra: robot va vào người điều khiển, đột ngột rẽ 90 độ đâm vào ghế trọng tài, hay liên tục ngã trên sân bóng. Ông Li Shi, cũng là nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Trung Quốc, nhận định: "Việc phơi bày thiếu sót là cần thiết để các nhà phát triển cải thiện công nghệ".

Các robot đã thi đấu một trận bóng đá 5x5 trong khuôn khổ Thế vận hội Người máy Hình người Thế giới. Ảnh: Getty Images

Xu hướng toàn cầu đang chuyển dần từ trình diễn kỹ thuật sang ứng dụng thực tế. Các công ty như Boston Dynamics và Tesla đã thử nghiệm robot hình người trong hậu cần nhà máy. Elon Musk thậm chí đề xuất khả năng robot theo dõi và ngăn chặn hành vi phạm tội - một ý tưởng gây tranh cãi về quyền riêng tư và tự do dân sự.

Tại Trung Quốc, các công ty như Leju, X-humanoid và Unitree đang thử nghiệm robot trong môi trường công nghiệp. Tháng 3/2025, "robot thông minh" lần đầu xuất hiện trong báo cáo công tác chính phủ, thể hiện quyết tâm thúc đẩy ứng dụng công nghệ này.

Hướng đến từng gia đình

Tháng 10/2025, Booster Robotics ra mắt robot cỡ trẻ em với giá khởi điểm 29.900 nhân dân tệ (4.200 USD) - rẻ hơn nhiều lần so với các robot bóng đá chuyên dụng trước đây. Cheng Hao giới thiệu sản phẩm như "tác nhân thông minh" đa năng: có thể là bạn tập thể dục, gia sư tại nhà hay cầu thủ bóng đá.

Trong một thị trường ngày càng đông đúc, các công ty khởi nghiệp Trung Quốc đang tìm kiếm khoảng trống riêng để tồn tại và phát triển. Mục tiêu cuối cùng vẫn là thuyết phục người tiêu dùng đón nhận robot vào đời sống.

Kết thúc buổi ra mắt, Cheng Hao kêu gọi: "Hãy cùng biến robot hình người trở nên đơn giản, đáng tin cậy và thiết thực như máy tính cá nhân". Lời kêu gọi này không chỉ là tầm nhìn của một doanh nhân, mà còn phản ánh khát vọng của cả một ngành công nghiệp đang vươn tới từng gia đình.

Đặng Huyền