Trẻ có thực sự thích Tết như người lớn nghĩ?

Đối với phần lớn trẻ em, Tết Nguyên đán vẫn là dịp lễ đặc biệt nhất trong năm

Trong ký ức của nhiều người trưởng thành, Tết Nguyên đán luôn gắn với niềm vui, sự háo hức và những kỷ niệm tuổi thơ khó quên. Tuy nhiên, với trẻ em hiện đại, trải nghiệm ngày Tết có thể phức tạp hơn nhiều: vừa là niềm vui, vừa có thể là áp lực. Các chuyên gia cho rằng khi người lớn hiểu đúng nhu cầu của trẻ, Tết vẫn có thể trở thành khoảng thời gian hạnh phúc và ý nghĩa trong quá trình trưởng thành.

Niềm vui vẫn hiện hữu trong trải nghiệm ngày Tết

Đối với phần lớn trẻ em, Tết Nguyên đán vẫn là dịp lễ đặc biệt nhất trong năm. Việc được nghỉ học dài ngày, nhận lì xì, mặc quần áo mới, thưởng thức những món ăn truyền thống và gặp gỡ người thân tạo nên cảm giác khác biệt so với cuộc sống thường ngày.

Các nghiên cứu tâm lý cho thấy những nghi lễ gia đình như lễ hội truyền thống có thể mang lại lợi ích tích cực cho trẻ em. Nhóm nghiên cứu tại Đại học Emory (Mỹ) nhận thấy trẻ hiểu và tham gia vào câu chuyện, truyền thống gia đình thường có mức độ tự tin cao hơn, khả năng thích nghi tốt hơn khi gặp khó khăn và cảm giác gắn kết gia đình mạnh mẽ hơn.

Điều này cho thấy Tết không chỉ là niềm vui trước mắt mà còn có thể trở thành nền tảng cảm xúc lâu dài.

Trải nghiệm của trẻ đang thay đổi theo thời đại

Tuy nhiên, cảm nhận về Tết của trẻ hiện đại có thể khác so với trước đây. Đó là do sự khác biệt giữa trải nghiệm tuổi thơ của cha mẹ và con cái hiện nay. Trẻ em ngày trước có ít lựa chọn giải trí, nên Tết trở thành sự kiện đặc biệt hiếm hoi. Trong khi đó, trẻ hiện đại có nhiều hoạt động vui chơi quanh năm, khiến cảm giác “mong chờ” Tết có thể giảm đi.

Bên cạnh niềm vui, nhiều trẻ cũng trải qua những cảm xúc tiêu cực trong dịp Tết mà người lớn đôi khi không nhận ra

Các nhà xã hội học cho rằng quá trình đô thị hóa và thay đổi cấu trúc gia đình cũng ảnh hưởng đến trải nghiệm ngày lễ. Trong gia đình hạt nhân, trẻ có ít họ hàng gần gũi hơn, dẫn đến cảm giác kết nối cộng đồng giảm so với trước đây.

Báo cáo của UNESCO về biến đổi xã hội gia đình cũng chỉ ra rằng quá trình hiện đại hóa đang làm thay đổi cách các thế hệ trải nghiệm nghi lễ truyền thống, đặc biệt ở khu vực đô thị.

Ngoài ra, một số tình huống quen thuộc ngày Tết như phải chào hỏi nhiều người, di chuyển nhiều hoặc nghe những câu hỏi về học tập đôi khi khiến trẻ cảm thấy hơi căng thẳng. Theo Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ, trẻ em có thể trải qua áp lực nhẹ trong các dịp lễ gia đình do kỳ vọng xã hội hoặc thay đổi lịch sinh hoạt, nhưng điều này không phải lúc nào cũng tiêu cực nếu được người lớn hỗ trợ phù hợp.

Những lợi ích tâm lý mà Tết mang lại cho trẻ

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng ngày lễ truyền thống có nhiều giá trị phát triển quan trọng:

Cảm giác thuộc về: UNICEF cho rằng cảm giác được gắn kết với gia đình và cộng đồng là yếu tố nền tảng giúp trẻ phát triển sức khỏe tinh thần tích cực.

Ký ức tích cực và bản sắc cá nhân: Những trải nghiệm lặp lại hàng năm như Tết giúp trẻ hình thành ký ức ổn định và cảm giác an toàn.

Kỹ năng xã hội và cảm xúc: Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), các hoạt động gia đình và tương tác xã hội góp phần phát triển kỹ năng cảm xúc - xã hội, yếu tố quan trọng cho thành công lâu dài.

Những lợi ích này cho thấy Tết vẫn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, ngay cả trong bối cảnh hiện đại.

Vai trò của người lớn trong việc tạo trải nghiệm tích cực

Các chuyên gia tâm lý cho rằng yếu tố quyết định trẻ có thích Tết hay không nằm nhiều ở cách người lớn tổ chức và tương tác với trẻ.

Khi người lớn điều chỉnh kỳ vọng và chú ý đến trải nghiệm của trẻ, ngày lễ có thể trở thành ký ức tích cực đúng như mong muốn

Một số gợi ý giúp trẻ tận hưởng ngày lễ tốt hơn gồm:

• Cho trẻ tham gia chuẩn bị Tết phù hợp lứa tuổi.

• Tôn trọng cảm xúc cá nhân của trẻ, không ép buộc quá mức.

• Tránh biến các cuộc gặp gỡ thành áp lực thành tích học tập.

• Duy trì thời gian nghỉ ngơi và sinh hoạt hợp lý.

Khi trẻ được tham gia chủ động thay vì chỉ “thực hiện nghi lễ”, trải nghiệm Tết thường trở nên tích cực hơn.

Giữ Tết là ký ức đẹp cho thế hệ mới

Trong xã hội thay đổi nhanh chóng, cách trẻ cảm nhận ngày Tết có thể khác so với thế hệ trước, nhưng điều đó không có nghĩa Tết mất đi ý nghĩa. Trái lại, khi được tổ chức phù hợp với nhịp sống hiện đại và nhu cầu của trẻ, ngày lễ truyền thống vẫn có thể trở thành nguồn ký ức hạnh phúc và cảm xúc gắn kết mạnh mẽ.

Các nhà nghiên cứu tâm lý cho rằng điều quan trọng không phải là trẻ phải thích mọi hoạt động ngày Tết, mà là trẻ cảm thấy được yêu thương, an toàn và thuộc về gia đình. Khi điều đó được bảo đảm, Tết vẫn sẽ là một trong những trải nghiệm tuổi thơ đáng nhớ nhất.

Hồng Nhung