Trẻ táo bón, chậm đi cầu cần lưu ý những gì?

Việc hiểu đúng trẻ đi ngoài thế nào là bình thường, nguyên nhân gây táo bón và cách xử trí phù hợp sẽ giúp cha mẹ chăm sóc con an toàn, tránh lo lắng không cần thiết.

Táo bón, chậm đi cầu là tình trạng khá phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Trẻ đi ngoài như thế nào là bình thường và thế nào là táo bón?

Đi ngoài bình thường ở trẻ

Tần suất đi cầu ở trẻ phụ thuộc vào độ tuổi và chế độ ăn:

Trẻ sơ sinh bú mẹ hoàn toàn:

- Có thể đi ngoài 3–5 lần/ngày hoặc 2–3 ngày/lần vẫn được xem là bình thường.

- Phân mềm, vàng, sệt như hoa cà hoa cải

Trẻ bú sữa công thức:

- Thường đi ngoài 1–2 lần/ngày

- Phân sệt hơn, mùi nặng hơn

Trẻ ăn dặm:

Đi ngoài ít nhất 1 lần/ngày hoặc cách ngày.

Quan trọng không phải số lần, mà là tính chất phân và sự thoải mái của trẻ khi đi cầu.

Dấu hiệu trẻ bị táo bón

Trẻ được coi là táo bón khi có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

Đi ngoài dưới 3 lần/tuần
Phân khô, cứng, vón cục
Trẻ rặn nhiều, khóc, đỏ mặt khi đi cầu
Có thể kèm đầy bụng, chán ăn, sợ đi ngoài.

Táo bón, chậm đi cầu là tình trạng khá phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Nguyên nhân dẫn đến trẻ chậm đi cầu, táo bón là gì?

Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

Nguyên nhân sinh lý

Hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện
Trẻ bú mẹ hoàn toàn, hấp thu gần như hết chất dinh dưỡng, ít bã thải

Nguyên nhân dinh dưỡng

Uống không đủ nước
Ăn ít chất xơ (rau xanh, trái cây)
Pha sữa công thức quá đặc
Chuyển đổi sữa hoặc chế độ ăn đột ngột

Nguyên nhân thói quen

Trẻ nhịn đi cầu do đau rát hậu môn
Tập đi vệ sinh sai thời điểm

Nguyên nhân bệnh lý (ít gặp)

Dị tật hậu môn - trực tràng
Suy giáp, rối loạn chuyển hóa
Dị ứng đạm sữa bò

Trẻ chậm đi cầu sinh lý, phụ huynh nên làm gì?

Với trẻ chậm đi cầu sinh lý (phân mềm, trẻ không đau, vẫn ăn ngủ tốt), cha mẹ không cần quá lo lắng.

Nếu táo bón kéo dài, không cải thiện dù đã điều chỉnh ăn uống, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám.

Nên:

Tiếp tục cho trẻ bú mẹ hoặc ăn uống bình thường
Theo dõi tính chất phân, không chỉ số ngày
Không tự ý dùng thuốc nhuận tràng, thụt hậu môn cho trẻ

Việc can thiệp không cần thiết có thể khiến trẻ mất phản xạ đi cầu tự nhiên.

Cách massage bụng để trẻ dễ đi ngoài

Massage bụng đúng cách giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ trẻ đi cầu dễ dàng hơn.

Cách thực hiện:

Thời điểm: sau ăn 30–60 phút
Tay ấm, có thể dùng dầu massage cho bé
Massage theo chiều kim đồng hồ (chiều của ruột)

Các động tác đơn giản:

Xoa tròn quanh rốn: 10–15 vòng
Động tác đạp xe: Gập – duỗi chân nhẹ nhàng
Vuốt bụng hình chữ I – L – U

Thực hiện 5–10 phút/lần, 1–2 lần/ngày

Các cách khắc phục tình trạng táo bón ở trẻ

Tùy độ tuổi, cha mẹ có thể áp dụng:

Điều chỉnh chế độ ăn

Tăng chất xơ hòa tan: rau mồng tơi, rau dền, bí đỏ
Trái cây giúp nhuận tràng: chuối chín, đu đủ, lê, mận
Cho trẻ uống đủ nước

Với trẻ bú sữa công thức

Pha sữa đúng tỷ lệ
Có thể đổi sang loại sữa mát, dễ tiêu (theo tư vấn y tế)

Tạo thói quen đi cầu

Cho trẻ đi vệ sinh vào một giờ cố định mỗi ngày
Không ép, không tạo áp lực cho trẻ

Không tự ý dùng thuốc xổ, thuốc đặt hậu môn khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Phòng ngừa táo bón ở trẻ như thế nào?

Để phòng táo bón hiệu quả, cha mẹ nên:

Duy trì chế độ ăn cân đối, giàu chất xơ
Cho trẻ uống đủ nước mỗi ngày
Khuyến khích trẻ vận động, bò, chạy nhảy
Tập thói quen đi cầu đúng giờ
Theo dõi phân của trẻ thường xuyên

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế nếu:

Táo bón kéo dài trên 2–3 tuần
Trẻ đau bụng nhiều, nôn ói
Phân có máu
Trẻ chậm tăng cân, biếng ăn rõ rệt

Bs. Hoàng Trang/ Sức khỏe & Đời sống