Tri ân, 'giải mã' danh tính liệt sĩ Hành trình từ trái tim!

Hướng tới kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, thống nhất đất nước, phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trò chuyện cùng Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội, về những bước tiến mới trong công tác hậu phương Quân đội.

Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam (mặc quân phục) cùng các đại biểu cắt băng khánh thành Nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ xã Chiêu Lưu (tỉnh Nghệ An). Ảnh: Nam Hà

Từ khói hương ấm áp nơi biên thùy...

- Thưa Trung tướng, ông vừa trở về hoàn thành chuyến công tác tại Nghệ An (từ ngày 23 đến 24-4) với điểm nhấn là Lễ khánh thành Nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ xã Chiêu Lưu. Cảm xúc của ông lúc này thế nào khi chứng kiến tâm nguyện của bà con vùng cao đã thành hiện thực?

- Tôi vẫn còn vẹn nguyên sự xúc động. Chiêu Lưu là một xã miền núi nghèo, dân tộc Khơ Mú và Thái chiếm gần 93% dân số. Chiến tranh đi qua, xã có 16 người con ưu tú đã ngã xuống. Thế nhưng, suốt một thời gian dài, khu tưởng niệm cũ bị xuống cấp, phần mộ các anh lại nằm rải rác trong nghĩa trang từng gia đình.

Nhìn cảnh tượng ấy vào năm 2024, tôi đã trăn trở khôn nguôi. Và hôm nay, một Nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ to đẹp, mang đậm phong tục văn hóa địa phương đã được hoàn thiện, vững chãi và trang nghiêm giữa núi rừng. Đây không chỉ là nơi để vong linh 16 liệt sĩ được sưởi ấm bằng làn khói hương của chính quyền và nhân dân mỗi dịp lễ, Tết, mà còn là điểm hẹn giáo dục truyền thống cho gần 10.000 nhân khẩu nơi đây. Nhân dịp này, Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam và các nhà hảo tâm cũng tặng quà tri ân 16 gia đình liệt sĩ, 100 em học sinh nghèo và một số đơn vị trên địa bàn xã Chiêu Lưu.

Về lâu dài, tôi tin nơi đây sẽ trở thành một điểm đến tri ân đầy nghĩa tình của mọi người dân khi đến với vùng đất lịch sử này.

Đây cũng là một trong các hoạt động mang ý nghĩa thiết thực của Hội hướng tới kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước.

Quang cảnh Lễ khánh thành Nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ xã Chiêu Lưu (tỉnh Nghệ An). Ảnh: Nam Hà.

- Để có được công trình trang nghiêm ấy tại một trong những vùng khó khăn nhất của tỉnh Nghệ An, chắc hẳn Hội đã phải huy động rất nhiều nguồn lực xã hội hóa, thưa ông?

- Đúng vậy. Với tinh thần “Hộ quốc, an dân”, chúng tôi vô cùng biết ơn cá nhân Ni trưởng Thích Diệu Hương, cùng Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã phát tâm lớn lao trong công tác hỗ trợ. Bên cạnh đó là sự chung tay của Công ty THHH Cơ khí và Xây dựng Kiều Oanh, Hội HTGĐLS tỉnh Nghệ An và chính bà con nhân dân, đã góp công, góp của. Công trình này chính là biểu tượng của sức mạnh đoàn kết và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”.

… Đến “cuộc chạy đua” giải mã danh tính liệt sĩ

- Thưa Trung tướng, câu chuyện ở Chiêu Lưu là một phần trong bức tranh tổng thể về hoạt động của Hội. Năm 2025, Hội đã huy động gần 25 tỷ đồng từ nguồn vốn xã hội hóa để thực hiện công tác tri ân liệt sĩ. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về những "con số biết nói" này?

- Năm 2025 là một năm đầy thử thách với thiên tai, bão lũ, nhưng công tác tri ân vẫn đạt được những thành tựu thiết thực. Chúng tôi đã vận động được hơn 24,9 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa. Từ nguồn lực này, Hội đã triển khai các hoạt động bao phủ nhiều mặt. Về an sinh, tặng 96 nhà tình nghĩa, sửa chữa 23 nhà; tặng 127 sổ tiết kiệm và hơn 9.300 suất quà cho thân nhân liệt sĩ. Về y tế, khám bệnh, cấp thuốc cho 1.236 lượt người có công. Về giáo dục truyền thống, Chương trình nghệ thuật "Gọi tên những Vì sao đất nước" và vận động ủng hộ qua App thiện nguyện tri ân liệt sĩ do Hội phối hợp một số đơn vị tổ chức đã thu hút sự tham gia của đông đảo đồng bào, đạt kết quả hơn 2,1 tỷ đồng.

- Một trong những nhiệm vụ khó khăn và thiêng liêng nhất của Hội là xác định danh tính liệt sĩ. Trong bối cảnh chiến tranh đã lùi xa, Hội đã có những bước tiến gì mới trong lĩnh vực này, thưa ông?

- Đây thực sự là một cuộc chạy đua với thời gian. Hiện cả nước vẫn còn 53 vạn liệt sĩ chưa biết tên, trong đó 18 vạn liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt.

Các đại biểu cùng góp mặt tại khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ xã Chiêu Lưu (tỉnh Nghệ An). Ảnh: Nam Hà.

Nhiệm kỳ qua, Hội đã có những bước đột phá khi kết hợp giữa phương pháp thực chứng và giám định ADN. Cụ thể: - Nhiệm kỳ qua đã trả lại tên cho hàng trăm liệt sĩ bằng phương pháp kết hợp thực chứng và giám định ADN theo đúng pháp luật; hỗ trợ di chuyển 1.200 hài cốt liệt sĩ về quê hương yên nghỉ. Chỉ riêng năm 2025, thông qua giám định ADN, Hội đã xác định đúng danh tính cho nhiều liệt sĩ.

Hành trình này không chỉ là những con số, mà là tiếng lòng của những người vợ mòn mỏi chờ chồng, những người mẹ đã cận kề cái chết vẫn mong đón được con về với đất mẹ.

Hướng tới “kỷ nguyên mới” của công tác tri ân

- Thưa Trung tướng, đâu là những nhiệm vụ trọng tâm mà Hội sẽ tập trung thực hiện để hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ vàonăm 2027?

- Bước vào nhiệm kỳ mới, chúng tôi xác định phải đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động để phù hợp với "kỷ nguyên mới" của cách mạng Việt Nam.

Năm nhiệm vụ trọng tâm chúng tôi hướng tới bao gồm:

Một là, đẩy mạnh công nghệ thông tin: Ứng dụng công nghệ để xây dựng cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và thân nhân một cách khoa học, chính xác.

Hai là, nâng cao chất lượng hỗ trợ: Lựa chọn đúng đối tượng, đảm bảo tính công khai, minh bạch để Hội luôn là chỗ dựa tin cậy của thân nhân liệt sĩ và niềm tin của các doanh nghiệp.

Ba là, phối hợp đa ngành: Tiếp tục mở rộng quan hệ với các nhà hảo tâm trong và ngoài nước để huy động nguồn lực.

Bốn là, phát huy vai trò của Phật giáo trong công tác tri ân: Phối hợp với Giáo hội Phật giáo Việt Nam sắp xếp nơi thờ cúng liệt sĩ tại các chùa, có bài vị và Bảng vàng "Tổ quốc ghi công" để phát huy vai trò "Hộ quốc, an dân".

Năm là, tăng cường giáo dục thế hệ trẻ, làm cho các em hiểu rằng, dưới mỗi tấc đất hòa bình hôm nay đều thấm đẫm máu xương của cha ông, từ đó phải sống sao cho xứng đáng.

Sử dụng công nghệ radar xuyên đất tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở Việt Nam. Ảnh: Hoàng Long

- Ông có thông điệp gì gửi gắm đến các gia đình liệt sĩ và những người đang đồng hành cùng Hội trên hành trình gian nan nhưng đầy nhân văn này?

- Tôi muốn khẳng định rằng, công tác tri ân như một dòng sông luôn chảy không ngừng nghỉ. Với tôn chỉ "Tâm huyết - Nghĩa tình - Hiệu quả - Phát triển", Hội HTGĐLS Việt Nam sẽ nỗ lực hết mình để không một liệt sĩ nào bị lãng quên, không một gia đình chính sách nào bị bỏ lại phía sau. Chúng tôi cũng mong muốn báo chí và cộng đồng tiếp tục là "cánh tay nối dài" để lan tỏa mạnh mẽ giá trị nhân văn cao đẹp này của dân tộc.

Hội HTGĐLS Việt Nam sẽ nỗ lực hết mình thực hiện tốt Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" do Chính phủ phát động, coi đây là một cuộc chạy đua với thời gian mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là một niềm hạnh phúc lớn, góp phần xoa dịu nỗi đau thương khắc khoải của các gia đình thân nhân sau nhiều năm chờ mong, góp phần để không một liệt sĩ nào bị lãng quên.

- Trân trọng cảm ơn Trung tướng về cuộc trò chuyện ý nghĩa này!