Tri ân, trân trọng quá khứ để kiến tạo tương lai

Nén tâm hương và những giọt mồ hôi trên thực địa

Sáng sớm một ngày giữa tháng 8, trong khuôn viên Nghĩa trang Liệt sĩ Mai Dịch rợp bóng cây xanh, bà Trương Thị Bình (74 tuổi, trú tại phố Hoàng Đạo Thành, Hà Nội) cẩn trọng thắp từng nén tâm hương lên phần mộ người chú ruột - liệt sĩ Trương Nghê. Sinh năm 1928, người trung đội trưởng trẻ tuổi ấy đã anh dũng hy sinh năm 1948 trong kháng chiến chống Pháp khi mới tròn 20 tuổi, để lại nỗi tiếc thương khôn nguôi cho gia đình.

Bà Trương Thị Bình (74 tuổi, trú tại phố Hoàng Đạo Thành, Hà Nội) cẩn trọng thắp từng nén tâm hương lên phần mộ người chú ruột - liệt sĩ Trương Nghê tại Nghĩa trang liệt sĩ Mai Dịch. Ảnh: Mai Hoa

Dừng chân hồi lâu trước hàng trăm phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính đang được các lực lượng chức năng triển khai lấy mẫu sinh phẩm, ánh mắt người cựu cán bộ y tế rưng rưng xúc động. “Chứng kiến các cán bộ, chiến sĩ tuổi đời còn rất trẻ làm việc cẩn trọng, tỉ mỉ từ sáng sớm để thực hiện nghi thức khai quật lấy mẫu sinh phẩm, tìm kiếm dữ liệu ADN cho các Anh hùng liệt sĩ, tôi thực sự cảm kích. Gia đình tôi may mắn biết được mộ phần của chú để thường xuyên chăm sóc, nhưng còn biết bao gia đình chỉ có một tâm nguyện bình dị là mong sớm có kết quả giám định ADN, xác định được danh tính hài cốt liệt sĩ để có điều kiện thờ cúng chu đáo hơn. Vì vậy, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thực sự vô cùng giá trị", bà Bình chia sẻ.

Cùng chung niềm xúc động ấy, trên công trường thực địa đầy nắng gió, Thiếu úy Cấn Văn Phú (chiến sĩ trẻ thuộc Trung đoàn Bộ binh 59, Sư đoàn 301, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội) đang miệt mài với từng trang sổ số hóa. Từng đảm nhiệm vị trí hậu cần nuôi quân, nay được tin tưởng điều động vào tổ số hóa dữ liệu thực địa, anh chia sẻ: “Mỗi ngày từ 6 giờ sáng đến chiều muộn, chúng tôi theo sát từng ngôi mộ, ghi chép tọa độ, mã định danh, kiểm đếm từng chi tiết để bảo đảm chính xác tuyệt đối, không để xảy ra bất kỳ sai sót hay thất lạc nào. Được góp sức mình vào công việc này là niềm vinh dự, tự hào lớn của người lính trẻ Thủ đô, với ước mong lớn nhất là sớm đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình”.

Khoa học, bài bản và tận tâm

Nghĩa trang liệt sĩ Mai Dịch là nơi an nghỉ của các bậc tiền bối cách mạng, nguyên lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước và là địa chỉ có số lượng phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin lớn nhất thành phố Hà Nội. Nơi đây quy tập 1.221 mộ liệt sĩ hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp (an táng trước năm 1956), 5 mộ liệt sĩ chống Mỹ và 1 mộ liệt sĩ trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam. Trải qua gần 80 năm lịch sử cùng nhiều đợt tôn tạo, nâng cấp, việc khai quật, lấy mẫu sinh phẩm tại đây đặt ra thử thách vô cùng lớn về kỹ thuật và tổ chức.

Khẩn trương thực hiện nhiệm vụ tại Nghĩa trang liệt sĩ Mai Dịch. Ảnh: Mai Hoa

Để đáp ứng yêu cầu khắt khe ấy, các lực lượng phối hợp đã thiết lập một quy trình vận hành khoa học và chặt chẽ. Ngay từ khâu tiền trạm, Ban Quản lý Nghĩa trang đã phối hợp rà soát, dán nhãn định danh thực địa, chuẩn bị chu tất hậu cần từ ô che, quạt mát đến không gian nghỉ ngơi phục hồi sức khỏe cho cán bộ chiến sĩ. Việc phối hợp số hóa được triển khai cẩn trọng.

Đặc biệt, sau khi hoàn tất công tác lấy mẫu sinh phẩm, quy trình “hoàn cốt” được thực hiện với sự tôn kính cao nhất: Toàn bộ phần mộ được xây dựng hoàn trả nguyên trạng, bảo đảm thẩm mỹ cảnh quan trang nghiêm của toàn khuôn viên. Từ nghi thức tâm linh chuẩn bị lúc 3 giờ sáng đến từng bữa cơm cúng dâng lên các anh linh liệt sĩ mỗi ngày đều thể hiện tâm thế coi người đã khuất như chính người thân ruột thịt của đội ngũ làm nhiệm vụ.

Sự tận tụy của những người lính, người cán bộ tại Nghĩa trang Mai Dịch chính là bức tranh sinh động phản ánh quyết tâm chính trị và tình cảm thiêng liêng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô. Đó cũng là điểm nhấn cho đợt triển khai Kế hoạch số 322/KH-UBND ngày 15-8-2026 của UBND thành phố Hà Nội về tuyên truyền kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2027).

Kế hoạch số 322/KH-UBND xác định rõ mục tiêu tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, thực chất từ nhận thức đến hành động trong toàn xã hội; huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và truyền thông nhằm lan tỏa sâu rộng phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”. Trong giai đoạn 1 (từ tháng 8/2026 đến hết năm 2026), thành phố tập trung tuyên truyền sâu rộng tiến độ và kết quả của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, lan tỏa những câu chuyện xúc động về hành trình “trả lại tên” cho các Anh hùng liệt sĩ.

Điểm mới nổi bật trong công tác chỉ đạo của Hà Nội là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ dữ liệu, số hóa tư liệu, phục dựng di ảnh liệt sĩ, tận dụng nền tảng số, ứng dụng công dân iHanoi để kết nối truyền thông đến từng người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Chăm lo cho người có công và tìm lại danh tính cho những người con ưu tú đã ngã xuống là mệnh lệnh từ trái tim, là đạo lý ngàn đời của dân tộc. Từng mẫu sinh phẩm được thu thập cẩn trọng hôm nay chính là sợi dây kết nối quá khứ oanh liệt với hiện tại hòa bình. Giữ trọn ngọn lửa tri ân ấy, Hà Nội đang khẳng định mạnh mẽ thông điệp: “Trân trọng quá khứ để kiến tạo tương lai” - xây dựng Thủ đô ngày càng văn hiến, văn minh, hiện đại trên nền tảng vững chắc của lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc.