Trị 'bệnh' đùn đẩy, né tránh trách nhiệm

1. Với một đô thị đặc biệt như Thủ đô Hà Nội, nhất là trong giai đoạn hiện nay, khối lượng công việc lớn, tính chất phức tạp, liên ngành, liên cấp ngày càng nhiều. Hầu hết các nhiệm vụ quan trọng, từ quy hoạch - thể chế - mô hình phát triển, chuyển đổi số, đến giải quyết 5 điểm nghẽn (trật tự đô thị, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, úng ngập và vệ sinh an toàn thực phẩm), đều đòi hỏi sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị. Để triển khai thực hiện, cơ chế phân công “chủ trì - phối hợp” được thiết lập nhằm phát huy trách nhiệm từng cơ quan, đồng thời bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, ở một số nơi, cơ chế này chưa phát huy hiệu quả như mong muốn. Có trường hợp cơ quan chủ trì chưa thật sự quyết liệt, thiếu sâu sát trong việc tổng hợp, đôn đốc, kiểm tra. Trong khi đó, một số cơ quan phối hợp chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm, tham gia ý kiến chậm, cung cấp thông tin không đầy đủ, hoặc chỉ trả lời mang tính hình thức, thiếu tính xây dựng. Quan ngại hơn là biểu hiện tâm lý “đứng ngoài cuộc”, cho rằng đây là việc của cơ quan chủ trì, mình chỉ tham gia cho có. Tình trạng này dẫn đến hệ lụy là hồ sơ phải chỉnh sửa nhiều lần, thời gian xử lý kéo dài, thậm chí có việc phải làm lại từ đầu, gây lãng phí nguồn lực và làm giảm hiệu quả quản lý.

Thực tế này còn ảnh hưởng đến các nhiệm vụ quan trọng, có tính khẩn cấp. Đơn cử tại Hà Nội, đối với các dự án khẩn cấp về chống úng ngập, việc tổ chức thực hiện tại một số cơ quan, đơn vị chưa tương xứng với tính chất "khẩn cấp"; chưa vận hành theo cơ chế đặc thù, còn biểu hiện chậm, hành chính hóa quy trình, thiếu bám sát hiện trường. Kết luận buổi kiểm tra hiện trường ngày 6-2-2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc còn chỉ ra rằng, đơn vị chủ trì chưa thực hiện đầy đủ vai trò cơ quan quản lý nhà nước; chưa bám sát công trường, chưa theo dõi, đôn đốc hằng ngày, hằng tuần; thiếu cơ chế kiểm đếm tiến độ thực chất. Cán bộ được phân công phụ trách lĩnh vực thậm chí không chấp hành lệnh triệu tập, có biểu hiện ý thức kỷ luật chưa nghiêm, thiếu trách nhiệm trước nhiệm vụ được giao làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả điều hành và kỷ cương công vụ.

Ở góc độ xây dựng Đảng, mọi biểu hiện thiếu trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ đều có nguyên nhân từ công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và công tác cán bộ. Vấn đề không chỉ nằm ở cơ chế, mà còn ở con người, ở tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh chính trị và đạo đức công vụ của cán bộ, đảng viên.

Thực tiễn cho thấy, ở những nơi cấp ủy quan tâm lãnh đạo chặt chẽ, thường xuyên kiểm tra tiến độ công việc, yêu cầu báo cáo rõ ràng, cụ thể, thì ở đó kỷ luật, kỷ cương được giữ vững, các nhiệm vụ được triển khai nghiêm túc, hiệu quả. Ngược lại, ở những nơi cấp ủy buông lỏng lãnh đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, thì dễ xảy ra tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

2. Để khắc phục tình trạng này, ngăn chặn tâm lý đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là các giải pháp về xây dựng Đảng, tăng cường kỷ luật, kỷ cương và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ.

Cấp ủy các cấp cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị, nhất là những nhiệm vụ trọng tâm, nhiệm vụ liên ngành. Không chỉ kiểm tra về kết quả cuối cùng, mà còn cần kiểm tra cả quá trình thực hiện, làm rõ trách nhiệm từng cơ quan, từng cá nhân. Việc kiểm đếm công việc phải được thực hiện thường xuyên, công khai, minh bạch, làm cơ sở để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng tổ chức, cá nhân. Qua kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện những biểu hiện thiếu trách nhiệm, trì trệ để chấn chỉnh, xử lý.

Đánh giá cán bộ phải dựa trên kết quả thực chất, lấy hiệu quả công việc làm thước đo chủ yếu. Cán bộ, nhất là người đứng đầu, nếu để nhiệm vụ chậm trễ, không đạt yêu cầu, phải chịu trách nhiệm rõ ràng, không thể đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đồng thời, những cán bộ có tinh thần trách nhiệm cao, chủ động, sáng tạo, tháo gỡ khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ, cần được ghi nhận, biểu dương, tạo động lực phấn đấu.

Đối với những cán bộ thiếu trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, cần kiên quyết xem xét điều chuyển, thay thế hoặc xử lý kỷ luật theo quy định. Việc xử lý phải nghiêm minh, công bằng, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đây không chỉ là biện pháp xử lý cá nhân vi phạm, mà còn là thông điệp mạnh mẽ để xây dựng kỷ luật, kỷ cương trong toàn hệ thống.

Quan trọng hơn, về lâu dài, cần xây dựng văn hóa trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Mỗi cán bộ phải nhận thức rõ ràng, được giao nhiệm vụ là được giao niềm tin và trách nhiệm, phải toàn tâm, toàn ý thực hiện, không được né tránh, đùn đẩy trách nhiệm. Cán bộ phải luôn trăn trở với nhiệm vụ, chủ động tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn, không chờ đợi, không thụ động. Phải hình thành tinh thần “việc chưa xong là chưa yên tâm”, coi kết quả công việc là danh dự của cá nhân và tổ chức.

Người đứng đầu phải thực sự gương mẫu, sâu sát, quyết liệt trong công việc. Sự gương mẫu của người đứng đầu có tác động rất lớn đến cấp dưới. Khi người đứng đầu quyết liệt, trách nhiệm, thì cấp dưới cũng sẽ nghiêm túc thực hiện. Nếu người đứng đầu thiếu trách nhiệm, thì khó có thể yêu cầu cấp dưới làm tốt. Do đó, việc nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu là khâu then chốt để khắc phục tình trạng thiếu trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.

Khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm không chỉ là yêu cầu về quản lý công việc, mà còn là thước đo bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ của cán bộ, đảng viên, là thước đo năng lực lãnh đạo của cấp ủy và người đứng đầu. Một tổ chức mạnh là tổ chức mà ở đó mỗi cá nhân đều có trách nhiệm, mỗi nhiệm vụ đều có người chịu trách nhiệm rõ ràng, không có khoảng trống trách nhiệm.

Minh Nguyệt