Trí tuệ Nhân tạo: Nga ban hành luật định hình tiêu chuẩn, thúc đẩy AI chủ quyền
Đạo luật thiết lập khung pháp lý toàn diện nhằm tăng tốc nghiên cứu, ứng dụng các mô hình Trí tuệ Nhân tạo nền tảng lớn, đồng thời bảo đảm an ninh quốc gia và độc lập công nghệ của Nga.

Tổng thống Nga Vladimir Putin. (Ảnh: AA/TTXVN)
Theo phóng viên TTXVN tại Moskva, ngày 26/7, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chính thức ký ban hành đạo luật về hỗ trợ phát triển công nghệ Trí tuệ Nhân tạo (AI) tại Nga.
Đạo luật thiết lập khung pháp lý toàn diện nhằm tăng tốc nghiên cứu, ứng dụng các mô hình Trí tuệ Nhân tạo nền tảng lớn, đồng thời bảo đảm an ninh quốc gia và độc lập công nghệ của Nga.
Theo văn bản được công bố, đạo luật lần đầu tiên chuẩn hóa khái niệm “mô hình Trí tuệ Nhân tạo nền tảng lớn,” quy định cụ thể đây phải là các chương trình chứa từ 1 tỷ tham số (parameters) trở lên, có khả năng xử lý các tác vụ trí tuệ tương đương hoặc vượt con người.
Nhằm “bản địa hóa” công nghệ cốt lõi trong các lĩnh vực nhạy cảm, Nga phân chia các hệ thống này thành hai nhóm chính, gồm: Mô hình chủ quyền, do pháp nhân Nga phát triển và kiểm soát toàn bộ vòng đời, bảo đảm khả năng tái lập kỹ thuật và bắt buộc phải lưu trữ dữ liệu tại các trung tâm dữ liệu nội địa; và mô hình quốc gia, cũng do pháp nhân Nga phát triển nhưng linh hoạt hơn khi cho phép tích hợp các thành phần mã nguồn mở từ nước ngoài.
Đạo luật phân định rõ thẩm quyền kiểm soát khi quy định Tổng thống Nga là người phê duyệt Chiến lược quốc gia về phát triển Trí tuệ Nhân tạo. Trong khi đó, Chính phủ sẽ quyết định các biện pháp hỗ trợ tài chính, hạ tầng, đồng thời có quyền ấn định các trường hợp cụ thể trong hệ thống thông tin nhà nước bắt buộc phải sử dụng duy nhất các mô hình Trí tuệ Nhân tạo chủ quyền hoặc quốc gia.
Để kích thích dòng chảy công nghệ, các nhà phát triển mô hình thuộc hai nhóm này sẽ được ưu đãi cấp quyền tiếp cận, huấn luyện Trí tuệ Nhân tạo trên nguồn dữ liệu từ các hệ thống thông tin của chính phủ (cả cấp liên bang và khu vực).
Đáng chú ý, đạo luật siết chặt quản lý đối với nội dung số nhằm bảo vệ người tiêu dùng và sở hữu trí tuệ. Các trang web, ứng dụng và mạng xã hội có lượng truy cập lớn (trên 500.000 người/ngày) bắt buộc phải cung cấp tính năng dán nhãn các nội dung do Trí tuệ Nhân tạo tạo ra.
Chủ sở hữu các dịch vụ Trí tuệ Nhân tạo cũng có nghĩa vụ thông báo minh bạch cho người dùng về quyền tác giả, điều kiện tiếp cận và tải xuống của các sản phẩm này.
Về khía cạnh bản quyền dữ liệu, luật quy định việc dùng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mạng thần kinh, trích xuất hay phân loại dữ liệu bằng Trí tuệ Nhân tạo sẽ không bị coi là vi phạm. Điều kiện đi kèm là nhà phát triển phải tiếp cận nguồn dữ liệu một cách hợp pháp và tác phẩm đó không bị giới hạn bởi các rào cản kỹ thuật.
Đạo luật về hỗ trợ phát triển công nghệ Trí tuệ Nhân tạo của Nga sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 năm 2026, riêng các điều khoản về quy định dán nhãn nội dung và thẩm quyền áp đặt mô hình chủ quyền của Chính phủ sẽ bắt đầu áp dụng từ ngày 1 tháng 3 năm 2027.
Toàn văn của luật đã được công bố trên Cổng thông tin pháp lý chính thức của Liên bang Nga./.













