Triển khai Đề án 1012:Chủ động nguồn nhân lực để điện hạt nhân hoạt động hiệu quả

Từ hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa chương trình đến tổ chức đào tạo trong nước, nước ngoài, công tác chuẩn bị nguồn nhân lực đang được đẩy mạnh nhằm đáp ứng yêu cầu tái khởi động các dự án điện hạt nhân, trước mắt là Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Sinh viên ngành Công nghệ kỹ thuật hạt nhân, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) thực hành tại phòng máy gia tốc Pelletron.

Hoàn thiện cơ chế, chuẩn hóa chương trình đào tạo

Ngay sau khi Đề án 1012 được Chính phủ phê duyệt vào tháng 5-2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khẩn trương xây dựng kế hoạch tổng thể triển khai, xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm và phân công trách nhiệm cho các bộ, ngành, tập đoàn và cơ sở đào tạo liên quan. Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Phúc, Bộ đã ban hành văn bản hướng dẫn gửi tới các bộ, ngành, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (PVN) cùng 11 cơ sở đào tạo nhằm phân công nhiệm vụ cụ thể, bảo đảm triển khai đề án đúng tiến độ và phù hợp với năng lực từng đơn vị. Đồng thời, Ban điều hành dự án đã được thành lập với sự tham gia của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương và các đơn vị liên quan, bảo đảm cơ chế phối hợp liên ngành xuyên suốt quá trình thực hiện.

Một trong những nội dung được ưu tiên triển khai là hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo nền tảng pháp lý cho công tác đào tạo nguồn nhân lực điện hạt nhân. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng dự thảo nghị định thay thế Nghị định số 124/2013/NĐ-CP về chính sách ưu đãi đối với giảng viên, sinh viên, người học và cán bộ quản lý tham gia đào tạo, bồi dưỡng nhân lực trong lĩnh vực này. Song song với hoàn thiện thể chế, việc chuẩn hóa chương trình đào tạo được xác định là nhiệm vụ then chốt của Đề án 1012. Theo kế hoạch, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ ban hành chương trình đào tạo ngành điện hạt nhân theo chuẩn quốc tế. Đây là yêu cầu bắt buộc, bởi Việt Nam dự kiến tiếp nhận toàn bộ công nghệ từ nước ngoài, đòi hỏi chương trình đào tạo phải đồng bộ, tương thích về mặt kỹ thuật và bảo đảm an toàn vận hành.

Tiến sĩ Vũ Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, Bộ đang phối hợp chặt chẽ với EVN, PVN và các đối tác quốc tế để tiếp nhận, cập nhật những chương trình đào tạo mới nhất, làm cơ sở xây dựng chuẩn chương trình quốc gia. Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh) được giao chủ trì xây dựng bộ chuẩn chương trình đào tạo ngành điện hạt nhân, làm nền tảng để các cơ sở đào tạo khác phát triển chương trình riêng phù hợp điều kiện thực tế.

Gắn với nhu cầu chuẩn bị nhân lực cho Ninh Thuận 1

Bước sang giai đoạn triển khai, Đề án 1012 được tổ chức thực hiện theo hướng gắn chặt đào tạo nhân lực với nhu cầu thực tiễn của các dự án điện hạt nhân. Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Phúc yêu cầu các đơn vị cung cấp chi tiết nhu cầu đào tạo theo từng nhóm đối tượng, bao gồm: Số lượng, ngành nghề, nhu cầu đào tạo trong nước - nước ngoài và tiến độ cần nhân lực. Đây là căn cứ để Bộ Giáo dục và Đào tạo phân công nhiệm vụ đào tạo cho các cơ sở có năng lực và điều kiện thực tế.

Một nội dung quan trọng khác trong triển khai Đề án 1012 là đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo. Do đặc thù đầu tư lớn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã gửi văn bản tới 11 cơ sở đào tạo yêu cầu đề xuất danh mục đầu tư trọng điểm; đồng thời phối hợp với hai Đại học Quốc gia, Bộ Công Thương và Trường Đại học Điện lực rà soát, lựa chọn theo hướng sử dụng chung phòng thí nghiệm giữa các cơ sở.

Ở góc độ chuyên môn, Tiến sĩ Hoàng Sỹ Thân (Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam) cho rằng, lộ trình đào tạo nhân lực điện hạt nhân cần được triển khai đồng bộ giữa đào tạo dài hạn và bồi dưỡng ngắn hạn, giữa đào tạo kỹ sư vận hành và đào tạo đội ngũ chuyên gia an toàn, pháp quy hạt nhân. Theo ông, công tác chuẩn bị nhân lực phải đi trước một bước để khi dự án được triển khai, đội ngũ có thể sẵn sàng tham gia ngay vào các khâu tiếp nhận công nghệ, vận hành và giám sát an toàn.

Bên cạnh đào tạo trong nước, hợp tác quốc tế tiếp tục là trụ cột quan trọng của Đề án 1012. EVN dự kiến tuyển 320 học sinh, sinh viên đi đào tạo tại Liên bang Nga theo các phương án linh hoạt, từ đào tạo toàn phần, chương trình liên kết giữa các trường đại học Việt Nam - Nga đến đào tạo bổ sung cho sinh viên đã tốt nghiệp trong nước. Đây được xem là bước chuẩn bị trực tiếp cho nhu cầu nhân lực của các dự án điện hạt nhân trong giai đoạn tới.

Theo thông báo ngày 26-1-2026 về việc xây dựng Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 - nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, sau nhiều vòng đàm phán, hai bên đã cơ bản thống nhất toàn bộ dự thảo Hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy. Trong bối cảnh đó, việc triển khai Đề án 1012 không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành Giáo dục hay Khoa học - Công nghệ, mà còn là bước chuẩn bị mang tính quyết định để điện hạt nhân có thể đi vào thực chất, bảo đảm an toàn, hiệu quả, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Thu Hằng