Triển khai Nghị quyết 205 của Quốc hội: Viện kiểm sát khởi kiện thu hồi đất công

Phiên tòa xét xử vụ án dân sự công ích đầu tiên tại TP Hồ Chí Minh.

Theo hồ sơ vụ việc, khu nhà đất tại số 17/3 đường 27, phường Hiệp Bình, TP Hồ Chí Minh thuộc sở hữu Nhà nước từ năm 1994 và được giao cho Công ty Dịch vụ công ích quận Thủ Đức quản lý. Từ năm 2003, mặt bằng được cho Công ty TNHH Thương mại H.B. thuê để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngày 6/7/2020, hợp đồng thuê hết hạn. Sau thời điểm này không có thỏa thuận thuê mới được ký kết, nhưng Công ty H.B. vẫn tiếp tục sử dụng mặt bằng. Mặc dù cơ quan quản lý đã có yêu cầu thu hồi, việc bàn giao tài sản chưa được thực hiện.

Trước tình trạng tài sản thuộc sở hữu Nhà nước tiếp tục được sử dụng khi không còn hợp đồng thuê có hiệu lực, VKSND Khu vực 2 đã tiến hành xác minh, thu thập tài liệu và thực hiện quyền khởi kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 nhằm bảo vệ lợi ích công.

Viện kiểm sát yêu cầu Tòa án buộc Công ty H.B. chấm dứt việc sử dụng, bàn giao trả lại mặt bằng và thanh toán các khoản tiền phát sinh trong thời gian tiếp tục sử dụng tài sản cho đến ngày thực tế bàn giao.

Tại phiên tòa, đại diện Công ty H.B. đồng ý trả lại nhà đất; đồng thời trình bày đã thực hiện nghĩa vụ tài chính đến hết tháng 8/2026, trong đó có quá trình quản lý, cải tạo hạ tầng và đề nghị xem xét các khoản chi phí đầu tư liên quan.

Đại diện VKSND khu vực 2, TP Hồ Chí Minh thực hiện quyền khởi kiện theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 cùa Quốc hội.

Sau khi xem xét tài liệu, chứng cứ và diễn biến tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định việc doanh nghiệp tiếp tục sử dụng tài sản công sau khi hợp đồng thuê hết hạn và không được gia hạn là không có căn cứ pháp luật. Từ đó, Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của VKSND Khu vực 2, buộc Công ty H.B. chấm dứt việc chiếm hữu, bàn giao trả lại tài sản theo hiện trạng cho Công ty Dịch vụ công ích quận Thủ Đức.

Về nghĩa vụ tài chính, Tòa án ghi nhận doanh nghiệp đã hoàn tất tiền thuê đến hết tháng 8/2026 và buộc tiếp tục thanh toán khoản tiền hơn 58 triệu đồng/tháng kể từ tháng 9/2026 cho đến thời điểm thực tế bàn giao mặt bằng.

Như vậy, yêu cầu khởi kiện không chỉ hướng đến việc chấm dứt tình trạng sử dụng tài sản công khi không còn căn cứ pháp lý mà còn bảo đảm quyền lợi về tài sản của Nhà nước trong toàn bộ thời gian tài sản chưa được bàn giao.

Đối với khoản tiền gần 15 tỷ đồng mà Công ty H.B. trình bày đã đầu tư cải tạo cùng các yêu cầu bồi thường thiệt hại liên quan, Hội đồng xét xử không giải quyết trong vụ án này; doanh nghiệp có quyền khởi kiện bằng một vụ án dân sự độc lập khác theo quy định.

Lãnh đạo VKSND khu vực 2 và Tổ công tác tổ chức phiên họp rút kinh nghiệm sau xét xử.

Ngay sau phiên tòa, VKSND Khu vực 2 đã tổ chức họp rút kinh nghiệm về quá trình chuẩn bị, thu thập hồ sơ và kỹ năng tham gia phiên tòa. Từ vụ án này, những nội dung cần tiếp tục được tổng kết gồm việc phát hiện nguồn vụ việc, xác minh điều kiện khởi kiện, thu thập tài liệu, chứng cứ, xác định lợi ích công cần bảo vệ, lựa chọn yêu cầu khởi kiện phù hợp và kỹ năng bảo vệ yêu cầu khởi kiện tại phiên tòa.

Kinh nghiệm từ vụ án sẽ tiếp tục được tổng kết, rút kinh nghiệm để phục vụ việc triển khai quyền khởi kiện dân sự công ích trong VKSND hai cấp TP Hồ Chí Minh, góp phần đưa cơ chế được Quốc hội giao tại Nghị quyết số 205/2025/QH15 đi vào thực chất, hiệu quả.