Triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp phòng, chống dịch tả lợn Châu Phi

Xã Lũng Nặm phun khử trùng tiêu độc phòng, chống dịch tả lợn Châu Phi.

Tại tỉnh Cao Bằng, bệnh DTLCP đã phát sinh rải rác tại 18 xã, phường và có chiều hướng tiếp tục gia tăng tại các dịa phương. Tính từ ngày 1/1/2026 đến nay, dịch bệnh đã làm mắc bệnh, chết và tiêu hủy 276 con lợn các loại, với trọng lượng tiêu hủy là 9.648 kg của 58 hộ chăn nuôi/28 xóm, tổ dân phố; hiện nay, toàn tỉnh còn 8 xã, phường chưa qua 21 ngày.

Nhận định trong thời gian tới, dịch bệnh tiếp tục phát sinh, lây lan và có nguy cơ bùng phát trở lại là rất cao, do những nguyên nhân sau: Chăn nuôi chủ yếu là nhỏ lẻ, hộ gia đình không đảm bảo chăn nuôi an toàn sinh học; vi rút biến chủng genotype I/II lưu hành mà hiện nay chưa có vắc - xin phòng bệnh đối với chủng này; tại các ổ dịch cũ mầm bệnh vẫn còn tồn tại trong môi trường. khi gặp diều kiện thời tiết thay đổi, sức đề kháng của vật nuôi giảm, làm phát sinh dịch bệnh; tại một số dịa phương vẫn còn tình trạng mua con giống online, không rõ nguồn gốc, không qua kiểm dịch từ các thương lái để đưa vào tái đàn...

Từ thực tiễn phòng, chống dịch năm 2025 cho thấy, công tác phát hiện, nắm tình hình dịch bệnh chưa kịp thời, việc xử lý ổ dịch chưa triệt để, thiếu chủ động trong tổ chức tiêu hủy, chôn lấp, kiểm soát vận chuyển, giết mổ và tổ chức chăn nuôi an toàn sinh học khiến dịch bệnh lan rộng, gây thiệt hại lớn, có thời điểm làm giảm sâu tổng đàn lợn trên địa bàn tỉnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế người dân, nguồn cung thực phẩm và tăng trưởng khu vực nông nghiệp.

Muốn công tác phòng, chống và kiểm soát bệnh DTLCP được kịp thời, hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh gây ra cho người chăn nuôi, trước hết, phải xác định rõ phòng, chống DTLCP là nhiệm vụ cấp bách, thường xuyên, liên tục của các ngành, các cấp, của cả hệ thống chính trị và sụ vào cuộc mạnh mẽ của người chăn nuôi và trực tiếp là cấp ủy, chính quyền cơ sở. Mọi ổ dịch cần phải được phát hiện sớm, xử lý ngay, triệt để, không để dây dưa, không để lan rộng, không để hình thành nhiều ổ dịch thứ cấp.

Để khống chế dứt điểm dịch bệnh, tiến tới loại bỏ DTLCP trên toàn tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, UBND các xã thường nghiêm túc chỉ đạo quyết liệt, triển khai thực hiện đồng bộ các nội dung:

UBND các xã, phường kích hoạt ngay các biện pháp phòng, chống dịch ở mức cao nhất, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc; chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND tỉnh nếu để dịch bùng phát trên diện rộng do chủ quan, lơ là. Tổ chức giám sát chặt chẽ đàn lợn; phát hiện sớm, xử lý ngay, triệt để ổ dịch theo phương châm "phát hiện sớm - xử lý nhanh - dập dịch gọn".

Không để bùng phát, phát sinh ổ dịch mới; kiên quyết xử lý tiêu hủy lợn mắc bệnh; ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp mua bán, vận chuyển lợn bệnh, vứt xác lợn chết làm lây lan dịch bệnh, ô nhiễm môi trường.

Tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát, giám sát việc vận chuyền lợn, sản phẩm lợn; ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển lợn, sản phẩm lợn trái phép ra, vào địa bàn phường, xã; phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp buôn bán, vận chuyển, giết mổ lợn không bảo đảm yêu cầu về phòng, chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm.

Tiếp tục quán triệt sâu sắc, đầy đủ các quy định pháp luật, các văn bản chỉ đạo của Trung ương, công điện, chỉ thị của UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh, đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền sâu rộng đến mọi người dân về tính chất nguy hiểm của bệnh DTLCP, nguy cơ dịch bệnh tái phát, lây lan, áp dụng các biện pháp an toàn sinh học để phòng, chống dịch bệnh và tiêm vắc - xin phòng các bệnh thường gặp cho dàn lợn tạo miễn dịch chủ động, giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh gây ra.

Rà soát, thống kê cụ thể tổng đàn lợn, kịp thời nắm bắt chính xác số lượng lợn tại vùng dịch, vùng bị dịch uy hiếp, vùng đệm để có biện pháp chỉ đạo chống dịch kịp thời; hướng dẫn người chăn nuôi tăng cường áp dụng các biện pháp vệ sinh, sát trùng chuồng nuôi và khu vực chăn nuôi bằng vôi và hóa chất sát trùng.

Thực hiện nghiêm chế độ thông tin, báo cáo, đảm bảo đầy đủ, kịp thời, chính xác số liệu dịch bệnh (chịu trách nhiệm về số liệu báo cáo), kết quả triển khai các biện pháp phòng, chống bệnh DTLCP về Sở Nông nghiệp và Môi trường (qua Chi cục Chăn nuôi) vào trước 16 giờ hàng ngày để tổng hợp báo cáo theo quy định.

Tiếp tục kiện toàn, củng cố Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch bệnh động vật cấp xã; phân công thành viên Ban Chỉ đạo trực tiếp phụ trách, chỉ đạo các xóm, tổ dân phố. Thành lập các đoàn công tác kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh trên dịa bàn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm toàn diện trong tham mưu và tổ chức thực hiện công tác phòng, chống dịch trên địa bàn tỉnh. Chủ trì, phối hợp với các địa phương và cơ quan liên quan rà soát toàn bộ tình hình dịch bệnh, tổ chức giám sát chặt chẽ lấy mẫu xét nghiệm, kịp thời khoanh vùng nhanh, xử lý dứt điểm từng ổ dịch ngay từ khi mới được phát hiện; bố trí lực lượng kỹ thuật bám sát cơ sở, hướng dẫn cụ thể, trực tiếp để người dân thực hiện áp dụng các biện pháp vệ sinh phòng bệnh cho đàn vật nuôi, không đề xảy ra tình trạng lúng túng, bị động; xử lý nghiêm các trường hợp giấu dịch, chậm báo cáo làm lây lan dịch bệnh.

Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan và các địa phương khẩn trương rà soát, xác định, quy hoạch và hướng dẫn cụ thể việc bố trí các vị trí bãi chôn lấp, tiêu hủy động vật mắc bệnh trên địa bàn toàn tỉnh, bảo đảm phù hợp điều kiện địa hình, khoảng cách an toàn với khu dân cư, nguồn nước, khu chăn nuôi và công trình hạ tầng; hướng dẫn quy trình tiêu hủy, chôn lấp và xử lý môi trường sau tiêu hủy; kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện. Không để tình trạng khi có dịch mới lúng túng tìm địa điểm chôn lấp, dẫn đến xử lý chậm hoặc không bảo đảm yêu cầu kỹ thuật.

Tiếp tục rà soát nhu cầu hóa chất, vật tư, phương tiện phục vụ tiêu hủy, tiêu độc khử trùng; tham mưu phương án phòng, chống dịch theo từng cấp độ nguy cơ, bảo đảm sẵn sàng ứng phó trong mọi tình huống. Khẩn trương xây dựng, hướng dẫn và tổ chức triển khai các mô hình chăn nuôi phân tán an toàn sinh học, phù hợp điều kiện thực tế của tỉnh; mô hình phải cụ thể, dễ áp dụng, có khả năng nhân rộng ngay trong năm 2026, coi đây là giải pháp căn cơ để hạn chế lây lan dịch bệnh.

Tiếp tục phối hợp với các cơ quan truyền thông, tuyên truyền, cảnh báo nguy cơ lây nhiễm bệnh DTLCP trên đàn lợn và hướng dẫn người dân nhận biết bệnh, thực hiện các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh. Tổ chức các đoàn công tác xuống cơ sở kiểm tra, đôn đốc công tác phòng, chống dịch bệnh động vật.

Chỉ đạo thực hiện nghiêm công tác cấp giấy chứng nhận kiểm dịch vận chuyển lợn và sản phẩm từ lợn; hướng dẫn triển khai quản lý giết mổ lợn, tiêu thụ sản phẩm từ lợn đúng quy định, phù hợp với tình hình thực tế công tác phòng chống dịch bệnh tại địa phương.

Trực tiếp nhận thông tin, tổng hợp báo cáo về tình hình dịch bệnh và công tác phòng, chống bệnh DTLCP trên địa bàn tỉnh theo quy định; cập nhật báo cáo kịp thời, chính xác về tình hình dịch bệnh trên Hệ thống quản lý thông tin Dịch bệnh động vật Việt Nam (VAHIS);

Phối hợp với Sở Tài chính rà soát, tổng hợp thiệt hại do dịch bệnh gây ra; kịp thời đề xuất phương án hỗ trợ kinh phí phòng, chống dịch bệnh; xây dựng, triển khai thực hiện các chính sách hỗ trợ người chăn nuôi bị thiệt hại do dịch bệnh theo quy định của pháp luật.

Sở Y tế chủ trì phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các phường, xã, cơ quan liên quan kiểm tra việc thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm, xử lý nghiêm đối với các trường hợp vi phạm công tác đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Sở Tài chính kịp thời chỉ đạo, hướng dẫn xã, phường, bố trí nguồn kinh phí phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh động vật, bao gồm bệnh DTLCP theo đúng quy định pháp luật, không để xảy ra tham nhũng, thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Công an tỉnh, Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng, Sở Công thương, Chi Cục Hải quan khu vực XVI - tỉnh Cao Bằng căn cứ chức năng, nhiệm vụ, phạm vi địa bàn hoạt động chỉ đạo các lực lượng trực thuộc phối hợp với UBND cấp xã tổ chức tuyên truyền, vận động người dân thực hiện đúng các quy định của pháp luật về kiểm dịch vận chuyển động vật, sản phẩm động vật. Tăng cường kiềm soát, phát hiện, kịp thời ngăn chặn, xử lý nghiêm các trương hợp buôn bán, vận chuyển lợn, sản phẩm lợn bệnh, không rõ nguồn gốc xuất xứ chưa qua kiểm dịch trên thị trường nhằm ngăn chặn bệnh DTLCP và các dịch bệnh động vật khác.

Báo và Phát thanh, Truyền hình Cao Bằng chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan và các địa phương tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về tính chất nguy hiểm của bệnh DTLCP, nguyên nhân và nguy cơ lây lan, các biện pháp phòng, chống dịch bệnh và chăn nuôi an toàn để người dân biết và thực hiện, tránh tâm lý chủ quan, lơ là trong phòng, chống dịch bệnh; việc tuyên truyền không gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến sản xuất, tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi.

Đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh chủ động phối hợp với các sở, ngành, UBND các xã, phường tăng cường tuyên truyền, vận động hội viên, đoàn viên, người dân nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong phòng chống và giám sát dịch bệnh; trực tiếp tham gia các Tổ phòng chống dịch tại địa phương.

Yêu cầu các đơn vị, địa phương khẩn trương, quyết liệt triển khai, đồng bộ các giải pháp phòng, chống dịch bệnh không để dịch lây lan ra diện rộng gây thiệt hại cho người chăn nuôi, nhằm bảo đảm ổn định sản xuất, đời sống Nhân dân và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh. Giao Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc triển khai thực hiện các nội dung chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh tại công điện này, định kỳ báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh theo quy định.

P.V