Triển khai tích hợp nội dung bình đẳng giới trong chương trình đào tạo giáo viên

Toàn cảnh hội thảo.

Hội thảo được tổ chức tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Thúc đẩy bình đẳng giới trong giáo dục phải bắt đầu từ môi trường giáo dục

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh, bình đẳng giới là chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước, đồng thời là một trong những giá trị quan trọng của xã hội tiến bộ, công bằng, văn minh và phát triển bền vững.

Đối với giáo dục, Thứ trưởng cho rằng, vấn đề này có ý nghĩa đặc biệt, bởi giáo dục không chỉ truyền thụ tri thức, mà còn góp phần hình thành nhân cách, hệ giá trị, cách ứng xử và quan niệm xã hội của mỗi con người ngay từ những năm đầu đời.

Những gì các em được tiếp nhận trong nhà trường hôm nay sẽ tác động lâu dài đến cách nhìn nhận bản thân, nhìn nhận người khác và thực hiện trách nhiệm của mình đối với gia đình và xã hội trong tương lai.

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh phát biểu khai mạc hội thảo.

“Vì vậy, thúc đẩy bình đẳng giới trong giáo dục trước hết phải bắt đầu từ chính môi trường giáo dục; từ chương trình, học liệu, phương pháp giáo dục, cách thức tổ chức các hoạt động; và quan trọng nhất là từ nhận thức, thái độ, hành vi nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo” – Thứ trưởng nhấn mạnh.

Trong quá trình đó, đào tạo giáo viên là khâu có ý nghĩa nền tảng. Người thầy có nhận thức đầy đủ sẽ góp phần hình thành nhận thức đúng cho nhiều thế hệ học sinh, Thứ trưởng nhìn nhận, đồng thời lưu ý, tích hợp nội dung về giới và bình đẳng giới trong chương trình đào tạo giáo viên không nên được nhìn nhận đơn thuần là bổ sung thêm một nội dung vào chương trình.

Điều quan trọng hơn là hình thành cho sinh viên sư phạm năng lực nghề nghiệp để nhận diện, xử lý và chủ động xây dựng môi trường giáo dục tôn trọng, công bằng, an toàn và tạo cơ hội phát triển cho mọi người học. Đây cũng là ý nghĩa căn bản của việc triển khai Đề án được Bộ GD&ĐT phê duyệt tại Quyết định số 4247/QĐ-BGDĐT (Đề án 4247).

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Làm rõ 3 yêu cầu lớn

Chủ trương đã rõ, vấn đề quan trọng hiện nay là tổ chức thực hiện như thế nào để nội dung này thực sự đi vào chương trình đào tạo, vào năng lực của sinh viên sư phạm và sau đó được chuyển hóa thành hành vi nghề nghiệp của người giáo viên.

Thứ trưởng đề nghị, tập trung làm rõ ba yêu cầu lớn: Thứ nhất, xác định đúng mục tiêu và chuẩn đầu ra. Theo Thứ trưởng, chúng ta không đặt mục tiêu để sinh viên sư phạm chỉ biết thêm một số khái niệm về giới và bình đẳng giới.

Yêu cầu cao hơn là người giáo viên tương lai phải có khả năng nhận diện những biểu hiện của định kiến và bất bình đẳng giới trong môi trường giáo dục; biết lựa chọn phương pháp, ngôn ngữ và cách thức tổ chức hoạt động phù hợp;

Biết tạo cơ hội để mỗi học sinh được tham gia, được tôn trọng và phát triển năng lực mà không bị giới hạn bởi những khuôn mẫu giới. Chuẩn đầu ra vì vậy phải cụ thể, có thể quan sát, đánh giá được và gắn trực tiếp với năng lực nghề nghiệp của giáo viên.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh: Đào tạo giáo viên là khâu có ý nghĩa nền tảng.

Thứ hai, tích hợp phải thực chất nhưng không làm nặng thêm chương trình đào tạo. Thứ trưởng cho hay, tinh thần của Bộ GD&ĐT là không cơ học bổ sung thêm môn học, thêm nội dung, thêm thủ tục chỉ để chứng minh rằng cơ sở đào tạo đã thực hiện yêu cầu của Đề án.

Các trường cần rà soát chương trình hiện hành để lựa chọn nội dung, học phần và hoạt động đào tạo phù hợp; tích hợp từ mục tiêu, nội dung, phương pháp giảng dạy đến thực hành, thực tập sư phạm và đánh giá sinh viên.

Mức độ và phương thức tích hợp có thể khác nhau giữa các ngành, các cơ sở đào tạo. Bộ tôn trọng quyền tự chủ và sự sáng tạo của các nhà trường. Tuy nhiên, tự chủ phải gắn với chuẩn đầu ra và trách nhiệm về chất lượng. Kết quả cuối cùng được thể hiện ở năng lực thực tế của sinh viên khi thực hành nghề nghiệp.

Thứ ba, bảo đảm điều kiện để triển khai bền vững. Muốn sinh viên có năng lực thì trước hết đội ngũ giảng viên phải có nhận thức, kiến thức và phương pháp phù hợp. Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện chương trình, cần chú trọng bồi dưỡng giảng viên; xây dựng học liệu có chất lượng; lựa chọn các mô hình thực tiễn tốt; hình thành đội ngũ chuyên gia, giảng viên nòng cốt để hỗ trợ các cơ sở đào tạo.

Toàn cảnh hội thảo.

Cần có bước đi phù hợp

Theo Thứ trưởng, việc triển khai cần có bước đi phù hợp, có thí điểm, đánh giá, điều chỉnh trước khi nhân rộng; tránh nóng vội, hình thức hoặc áp dụng một mô hình đồng loạt cho tất cả các cơ sở đào tạo.

Đặc biệt, trong quá trình tham khảo kinh nghiệm quốc tế, chúng ta cần tiếp thu có chọn lọc những giá trị tiến bộ, những phương pháp và kinh nghiệm phù hợp; đồng thời phải bảo đảm sự thống nhất với chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các giá trị văn hóa, đạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc và thực tiễn giáo dục Việt Nam.

Sau Hội thảo, Thứ trưởng mong muốn kết quả đạt được không chỉ dừng lại ở sự thống nhất về nhận thức. Các ý kiến của chuyên gia, các cơ sở đào tạo và các tổ chức quốc tế cần được chắt lọc thành những sản phẩm cụ thể: làm rõ chuẩn đầu ra; hoàn thiện hướng dẫn tích hợp; xác định nội dung bồi dưỡng đội ngũ; xây dựng học liệu; lựa chọn mô hình thí điểm và cơ chế đánh giá kết quả triển khai.

PGS.TS Nguyễn Đức Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội phát biểu chào mừng.

Đối với các cơ sở đào tạo giáo viên, Thứ trưởng đề nghị chủ động rà soát chương trình đào tạo của trường, xác định những nội dung có thể tích hợp ngay, những nội dung cần điều chỉnh và những điều kiện cần chuẩn bị. Mỗi nhà trường cần lựa chọn cách làm phù hợp với đặc thù đào tạo và bảo đảm hiệu quả thực chất.

Về phía Bộ GD&ĐT, Thứ trưởng lưu ý, trên cơ sở kết quả Hội thảo, các đơn vị chuyên môn cần tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn, hỗ trợ các cơ sở đào tạo; phối hợp với các đối tác huy động nguồn lực, kinh nghiệm và chuyên gia; đồng thời theo dõi, đánh giá quá trình triển khai để kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu cuối cùng không phải là chúng ta đã tích hợp được bao nhiêu nội dung về bình đẳng giới vào chương trình, mà là đào tạo được những người thầy có đủ nhận thức, năng lực và trách nhiệm để xây dựng một môi trường giáo dục công bằng, nhân văn, tôn trọng mỗi học sinh và tạo điều kiện để mỗi người học phát triển tốt nhất khả năng của mình.

Nếu làm được điều đó, tác động của Đề án 4247 sẽ không dừng lại trong các trường sư phạm. Mỗi sinh viên sư phạm hôm nay sẽ trở thành một giáo viên; và qua mỗi người thầy, những giá trị về tôn trọng, công bằng và trách nhiệm sẽ được lan tỏa tới nhiều thế hệ học sinh. “Đây chính là giá trị lâu dài và cũng là trách nhiệm của chúng ta khi triển khai nhiệm vụ này” - Thứ trưởng nhấn mạnh.

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) báo cáo tại hội thảo.

Báo cáo tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Thu Thủy - Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) chia sẻ, theo định hướng triển khai, nội dung về giới và bình đẳng giới không chỉ được xem như một chuyên đề hoặc hoạt động bổ trợ, mà cần được thể hiện trong chương trình đào tạo theo một chuỗi liên kết từ yêu cầu cần đạt/chuẩn đầu ra, đề cương học phần, tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá đến hệ thống minh chứng và cải tiến chất lượng.

Đây cũng là bước chuyển quan trọng từ cách tiếp cận “có hoạt động” sang cách tiếp cận “có kết quả học tập”: không chỉ xác nhận rằng nhà trường đã tổ chức hội thảo, có tài liệu hoặc có nội dung được giảng viên đề cập, mà cần chứng minh người học đã hình thành được năng lực nhận diện, phân tích và xử lý các vấn đề giới trong thực hành nghề nghiệp giáo viên.

Bà Trần Thị Thanh Tâm - Cán bộ Chương trình Giáo dục, UNESCO Việt Nam chia sẻ tại hội thảo.

Tại Hội thảo, bà Trần Thị Thanh Tâm - Cán bộ Chương trình Giáo dục, UNESCO Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, thực tế thí điểm và những gợi ý cho Việt Nam trong việc tích hợp bình đẳng giới vào đào tạo và phát triển đội ngũ nhà giáo. Đại diện Hội đồng Anh giới thiệu các sáng kiến, học liệu và mô hình hỗ trợ thúc đẩy tích hợp giới trong đào tạo giáo viên.

Các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự hội thảo.