Trường nội trú vùng biên mở cánh cửa giáo dục bình đẳng cho học sinh đặc thù

Thầy Nguyễn Lê Tú - giáo viên Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Anh Sơn (Nghệ An) đón học sinh từ bản Cao Vều. Ảnh: Hồ Lài

Háo hức với ngôi trường nội trú

Ngay sau lễ khai giảng năm học 2026-2027, chị Phạm Thị Thu Hà cùng một số phụ huynh đi tham quan Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Anh Sơn. Nhà ở bản Cao Vều, cách trung tâm xã hơn 15km, nên từ khi ngôi trường nội trú liên cấp được xây dựng đến khi khánh thành, khai giảng, đây mới là lần đầu tiên chị Hà đến trường.

Năm học này, chị Hà có hai con theo học tại trường, trong đó một em học lớp 2 và một em học lớp 5.

Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Anh Sơn (Nghệ An) được xây dựng khang trang, hiện đại, và bắt đầu đi vào hoạt động từ năm học 2026 - 2027. Ảnh: Hồ Lài

Trước đó, người mẹ dân tộc Thái cũng không khỏi trăn trở khi đăng ký cho con trai lớn vào học lớp 5 theo hình thức nội trú. “Con còn nhỏ, lần đầu xa gia đình nên tôi cũng lo lắng. Tôi hỏi con có muốn ra ở nội trú hay không, có tự ngủ, tự ăn uống rồi lên lớp được không? Con trả lời rằng nếu các bạn ở trường thì con cũng sẽ ở lại với các bạn”, chị Hà chia sẻ.

Từ đó, chị Hà chủ động chuẩn bị cho con bằng cách dạy bảo, hướng dẫn thêm những kỹ năng cần thiết để con có thể tự chăm sóc bản thân và thích nghi với cuộc sống xa nhà.

“Ở nhà, con đã tự vệ sinh cá nhân, ăn cơm, ngủ dậy đi học đúng giờ. Tôi dạy thêm cho con biết giặt quần áo, quét nhà, sắp xếp góc học tập… Đến trường mới khang trang, sạch đẹp, rộng rãi, có đầy đủ phòng học, khu nhà ở nội trú, bếp ăn, tôi cũng thấy mừng lắm. Đặc biệt, các thầy cô hỏi han, quan tâm, thay gia đình chăm sóc các con nên tôi cũng yên tâm cho con học tập và sinh hoạt tại trường”, chị Hà cho biết.

Bộ trưởng Bộ Công an tặng thư viện điện tử cho Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Anh Sơn. Ảnh: Hồ Lài

Trong khi đó, em Đậu Kim Ngân, học sinh lớp 9A, đã mạnh dạn, tự tin và sẵn sàng cho những ngày tháng ở nội trú. Nhà ở bản Vều 2, cách xa trường nên Kim Ngân đăng ký ở nội trú.

Năm nay là năm cuối cấp, đến trường mới, lớp mới, gặp những người bạn mới, em có chút bỡ ngỡ nhưng không quá lo lắng.

“Bình thường, ngoài giờ học ở trường, về nhà em đã phụ giúp bố mẹ quét dọn, vệ sinh, nấu cơm, giặt quần áo. Nếu ở nội trú tại trường, em có thể tự lập trong sinh hoạt, học tập, không phải làm việc nhà giúp bố mẹ nên sẽ có thêm thời gian học tập”, Kim Ngân chia sẻ.

Thầy Nguyễn Lê Tú, giáo viên Ngữ văn của trường, là một trong những người phụ trách đón và hướng dẫn học sinh về đúng vị trí trong ngày khai giảng. Theo thầy Tú, với học sinh ở bản Cao Vều, do địa bàn cách xa trung tâm, đây là lần đầu tiên các em được ra ở và học tập trong một môi trường mới.

“Tại đây, các em được gặp gỡ nhiều bạn bè, được tiếp xúc với trang thiết bị hiện đại phục vụ học tập, nhất là các môn Tin học, Ngoại ngữ, đồng thời được làm quen với nhiều kỹ năng sống mới. Các em rất háo hức, vui mừng”, thầy Tú chia sẻ.

Tạo cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng

Cùng học lớp 9A, em Vừ Y Dánh, một học sinh người Mông, cũng chính thức trở thành học sinh của Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Anh Sơn.

Dánh là con của một gia đình đồng bào Mông, quê ở huyện Tương Dương cũ (không thuộc xã biên giới). Bố mẹ em đi làm công nhân tại một công ty cao su trên địa bàn xã Anh Sơn. Em theo bố mẹ về đây sinh sống. Theo quy định, Dánh không thuộc đối tượng tuyển sinh của trường nội trú vùng biên.

Tuy nhiên, xét điều kiện thực tế, địa phương và ngành Giáo dục đã tạo cơ hội để em được học tập trong một môi trường mới, khang trang, hiện đại.

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An trò chuyện, động viên học sinh người Mông là con em công nhân cao su được tiếp nhận vào học Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Anh Sơn. Ảnh: Hồ Lài

Tương tự, em Lầu Y Xìa, một học sinh người Mông quê ở khu vực Kỳ Sơn cũ, cũng theo bố mẹ là công nhân cao su về sinh sống tại Anh Sơn. Xìa là con út trong gia đình có ba anh em. Một người anh đã lập gia đình, người còn lại bị khuyết tật và không thể đi học. Hiện Xìa là người con duy nhất trong gia đình tiếp tục đến trường.

“Bố mẹ mong em được học hành đầy đủ. Khi được nhận vào trường mới, được ở nội trú, em và bố mẹ vui lắm. Em hứa sẽ cố gắng học tập chăm chỉ, nỗ lực để đạt kết quả tốt”, Xìa chia sẻ.

Năm học 2026-2027, Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Anh Sơn có 42 lớp với 1.495 học sinh. Trong đó, có 1.244 học sinh bán trú và 244 học sinh nội trú; riêng học sinh bản Cao Vều ở nội trú có 159 em. Ở cấp tiểu học, trường có 24 lớp với 816 học sinh; cấp THCS có 18 lớp với 679 học sinh.

Thầy trò Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Anh Sơn làm quen, nhận lớp ngay sau lễ khai giảng. Ảnh: Hồ Lài

Theo bà Ngô Thị Thu Hà, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Anh Sơn, trong quá trình tuyển sinh vào trường nội trú liên cấp, địa phương nhận được hồ sơ của một số trường hợp đặc biệt, không cư trú tại xã biên giới.

Đây là những học sinh là con em công nhân cao su từ các huyện miền núi Tương Dương, Kỳ Sơn cũ xuống Anh Sơn làm ăn, sinh sống và đưa con em theo cùng. Các em đã học tập tại địa bàn từ những năm học trước.

Theo quy định hiện hành về đối tượng tuyển sinh trường phổ thông nội trú, những trường hợp này chưa thuộc diện được tuyển sinh. Tuy nhiên, trên thực tế, các em đang sinh sống, cư trú ổn định tại địa bàn.

“Vì vậy, xã Anh Sơn đã rà soát, tổng hợp và báo cáo, xin ý kiến Sở Giáo dục và Đào tạo để có hướng giải quyết phù hợp, tạo điều kiện cho những trường hợp thực sự có nhu cầu học tập tại trường. Sở GD&ĐT Nghệ An sau đó đã đồng ý tuyển sinh”, bà Hà cho biết.

Trao quà của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An cho học sinh Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Anh Sơn có hoàn cảnh khó khăn. Ảnh: Hồ Lài

Cũng theo bà Ngô Thị Thu Hà, Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Anh Sơn có 7 học sinh dân tộc thiểu số là con em công nhân công ty cao su được tạo điều kiện tiếp nhận học tập . Các em được hưởng chế độ, chính sách dành cho học sinh dân tộc thiểu số theo Nghị định 66. Phần chênh lệch giữa chế độ theo Nghị định 66 và chế độ dành cho học sinh trường nội trú liên cấp sẽ do công ty cao su hỗ trợ cho con em công nhân.