Triển lãm đặc biệt lưu giữ sự đa dạng ngôn ngữ Trung Quốc

Tại đây, du khách có thể đeo tai nghe để nghe các phương ngữ vùng miền, những bài hát truyền thống bằng ngôn ngữ của các dân tộc thiểu số và các bản ghi âm thực địa về những ngôn ngữ có nguy cơ tuyệt chủng.

Ảnh minh họa do AI tạo

Đưa kho tư liệu ngôn ngữ đến công chúng

Phòng triển lãm Dự án Bảo vệ Tài nguyên Ngôn ngữ Trung Quốc khai trương tại thủ phủ tỉnh Hồ Nam mang đến công chúng kết quả của nhiều năm ghi chép và bảo tồn ngôn ngữ, phương ngữ trên khắp đất nước.

Triển lãm tập hợp các bản ghi âm và tài liệu ngôn ngữ được thu thập từ hơn 1.800 địa điểm khảo sát thực địa, cùng hơn 30 hiện vật văn hóa liên quan đến ngôn ngữ.

Theo ông Chen Xuliang, Phó Bí thư Đảng ủy Bảo tàng Hồ Nam, các bản ghi âm đại diện cho 10 phương ngữ chính của Trung Quốc và hơn 100 ngôn ngữ của các dân tộc thiểu số, trong đó có tiếng Mông Cổ, Tây Tạng, Duy Ngô Nhĩ và Choang.

Các thiết bị tương tác cho phép khách tham quan khám phá sự đa dạng và quá trình phát triển của các ngôn ngữ, trong khi những bản ghi âm giúp họ trực tiếp nghe các phương ngữ, bài hát dân gian và những ngôn ngữ đang có nguy cơ biến mất.

“Công nghệ kỹ thuật số đang giúp đưa kết quả nghiên cứu bảo tồn ngôn ngữ ra khỏi cơ sở dữ liệu và vào không gian văn hóa công cộng”, ông Chen nói.

Các tư liệu được sử dụng trong triển lãm là kết quả của một dự án bảo tồn ngôn ngữ quốc gia được khởi động năm 2015, nhằm ghi chép và bảo tồn sự đa dạng ngôn ngữ và phương ngữ của Trung Quốc. Theo các chuyên gia, đây là dự án lớn nhất thế giới thuộc loại này.

Trong suốt một thập kỷ, các nhà nghiên cứu đã đến những ngôi làng vùng núi, khu vực chăn thả và các địa điểm hẻo lánh để tìm kiếm người bản ngữ ở nhiều độ tuổi. Họ ghi lại từ vựng, ví dụ ngữ pháp, truyền thống truyền miệng và nhiều tư liệu khác, biến những nguồn tri thức có nguy cơ thất truyền thành dữ liệu số có thể lưu giữ cho các thế hệ sau.

Từ lưu giữ ngôn ngữ đến giữ ngôn ngữ sống

Công việc này ngày càng cấp thiết khi số lượng người sử dụng một số ngôn ngữ đang giảm mạnh.

Trung Quốc có hơn 100 ngôn ngữ cùng nhiều phương ngữ. Một số ngôn ngữ, trong đó có tiếng Hà Nội và tiếng Mãn Châu, hiện chỉ còn chưa đến 100 người sử dụng.

Theo Giáo sư Wang Lining, Trường Ngôn ngữ và Văn học Trung Quốc thuộc Đại học Sư phạm Bắc Kinh, sự hội nhập kinh tế, di chuyển dân số và những thay đổi xã hội đang khiến việc bảo tồn ngôn ngữ và các truyền thống văn hóa liên quan trở nên khó khăn hơn.

Đặc biệt, nhiều ngôn ngữ không có hệ thống chữ viết phát triển hoàn chỉnh. Vì vậy, những kiến thức và ký ức được truyền miệng có thể biến mất khi thế hệ người nói qua đời.

Triển lãm mới được kỳ vọng đưa công tác bảo tồn ngôn ngữ ra khỏi phạm vi nghiên cứu học thuật và đến gần hơn với công chúng. Đây cũng là một phần trong nỗ lực thúc đẩy các nguyên tắc của “Tuyên bố Yuelu”, được ban hành năm 2019 và được mô tả là văn kiện thường trực đầu tiên của UNESCO về bảo vệ sự đa dạng ngôn ngữ.