Trợ giúp pháp lý Ninh Bình: Đưa dịch vụ pháp lý đến gần người dân

Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa.

Cùng với việc nâng cao chất lượng tham gia tố tụng, Trung tâm chú trọng mở rộng các kênh tiếp cận, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường phối hợp liên ngành, hướng tới bảo đảm quyền tiếp cận công lý, nhất là đối với những người thuộc diện được trợ giúp pháp lý.

Đa dạng phương thức, mở rộng khả năng tiếp cận từ cơ sở

Đưa trợ giúp pháp lý đến gần người dân là một trong những định hướng xuyên suốt trong hoạt động của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình. Trên cơ sở chương trình công tác tư pháp của Sở Tư pháp và kế hoạch triển khai nhiệm vụ trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh, ngay từ đầu năm 2026, Trung tâm đã chủ động tham mưu, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Trong 9 tháng đầu năm, Trung tâm đã tham mưu lãnh đạo Sở Tư pháp trình UBND tỉnh ban hành 4 kế hoạch triển khai công tác trợ giúp pháp lý; tham mưu Sở Tư pháp ban hành 2 kế hoạch và 10 báo cáo liên quan.

Đồng thời, Trung tâm ban hành 3 kế hoạch tổ chức thực hiện các hoạt động trợ giúp pháp lý theo các chương trình, đề án. Công tác phối hợp với các phòng chuyên môn thuộc Sở Tư pháp, UBND các xã, phường, cơ quan tiến hành tố tụng và các đơn vị liên quan tiếp tục được duy trì.

Đông đảo người dân, cán bộ cơ sở tham gia hội nghị tập huấn về trợ giúp pháp lý.

Cùng với việc tham mưu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, Trung tâm đẩy mạnh truyền thông, phổ biến pháp luật bằng nhiều hình thức, hướng đến từng nhóm đối tượng cụ thể. Đơn vị đã phối hợp với UBND các xã, phường tổ chức 29 cuộc truyền thông về trợ giúp pháp lý tại cơ sở, thu hút gần 2.900 người tham dự; tổ chức 6 cuộc truyền thông tại trường học với hơn 6.000 học sinh tham gia; tổ chức 5 lớp tập huấn nghiệp vụ cho trên 400 đại biểu trên địa bàn tỉnh.

Hoạt động tư vấn pháp luật miễn phí cũng được quan tâm, với hơn 250 trường hợp được tư vấn. Trung tâm đã cấp phát hơn 40.000 tờ gấp pháp luật và 139 bảng thông tin về trợ giúp pháp lý tại các cơ quan tiến hành tố tụng, UBND cấp xã. Qua đó, người dân có thêm điều kiện để tìm hiểu về quyền được trợ giúp pháp lý, các đối tượng được thụ hưởng và cách thức tiếp cận dịch vụ. Đây cũng là cơ sở để cán bộ địa phương, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng hỗ trợ phát hiện, hướng dẫn người có nhu cầu tìm đến đúng địa chỉ.

Đáng chú ý, hoạt động truyền thông đang từng bước kết hợp giữa phương thức trực tiếp và môi trường số. Trung tâm duy trì phối hợp với Báo và Đài Phát thanh - Truyền hình Ninh Bình… xây dựng tin, bài, phóng sự về trợ giúp pháp lý; đồng thời công khai thông tin trên Trang thông tin điện tử của Sở Tư pháp và Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp.

Việc tuyên truyền qua Internet, website, Facebook được tăng cường; các công cụ công nghệ như AI, ChatGPT, CapCut, Vidu và TTS OpenAI được sử dụng để xây dựng video tuyên truyền pháp luật với nội dung ngắn gọn, trực quan, dễ tiếp cận. Các sản phẩm này góp phần đa dạng hóa cách truyền tải thông tin, đồng thời tạo nguồn tài liệu để cán bộ cơ sở, tổ dân phố, hội và đoàn thể chia sẻ với người dân qua những kênh phù hợp.

Tuy nhiên, công tác truyền thông vẫn còn những hạn chế. Tại một số địa bàn, hoạt động tuyên truyền chưa bao quát hết các nhóm đối tượng; việc phát hiện, giới thiệu người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có thời điểm chưa thường xuyên. Nhận thức của một bộ phận người dân về quyền được trợ giúp pháp lý còn hạn chế, nhất là khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Thực tế này đòi hỏi Trung tâm tiếp tục đổi mới cách làm, tăng cường bám sát địa bàn và chú trọng hơn đến những nhóm người gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin pháp luật.

Người dân có vướng mắc pháp lý được hướng dẫn, trợ giúp ngay tại các hội nghị tuyên truyền về trợ giúp pháp lý ở cơ sở.

Nâng cao chất lượng vụ việc

Nếu truyền thông giúp người dân nhận biết quyền được trợ giúp pháp lý thì chất lượng giải quyết vụ việc là yếu tố trực tiếp thể hiện hiệu quả hoạt động chuyên môn. 9 tháng đầu năm nay, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình tiếp tục duy trì khối lượng công việc lớn, đồng thời chú trọng thẩm định, đánh giá chất lượng và hiệu quả của từng vụ việc.

Theo số liệu báo cáo, Trung tâm đã thực hiện 1.653 vụ việc trợ giúp pháp lý trong tố tụng, gồm 703 vụ việc chuyển từ kỳ trước và 950 vụ việc thụ lý mới; trong đó, số vụ việc đã hoàn thành là 815. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ việc thực hiện trong 9 tháng đầu năm 2026 duy trì ở mức ổn định. Trong năm 2025, Trung tâm thực hiện 1.552 vụ việc và hoàn thành 1.061 vụ việc.

Cùng với việc bảo đảm tiến độ giải quyết, công tác kiểm soát chất lượng được chú trọng. Theo kết quả báo cáo, 100% vụ việc tham gia tố tụng được thẩm định chất lượng, tất cả đều đạt mức khá trở lên. Trong kỳ đánh giá từ ngày 1/1 đến ngày 31/5/2026, Trung tâm có 299 vụ việc trợ giúp pháp lý thành công, hiệu quả, chiếm 48% số vụ việc kết thúc…

Những kết quả này cho thấy việc nâng cao chất lượng chuyên môn được đặt song hành với yêu cầu giải quyết vụ việc, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ. Tính đến thời điểm báo cáo, Trung tâm có 24 Trợ giúp viên pháp lý, gồm 2 người hạng II và 22 người hạng III.

Để kịp thời kết nối người dân với dịch vụ, Trung tâm tiếp tục phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc phát hiện, thông tin và chuyển các yêu cầu trợ giúp pháp lý. Đơn vị tiếp nhận thông tin về yêu cầu trợ giúp pháp lý của gần 400 trường hợp trong quá trình tố tụng.

Trung tâm duy trì việc phân công trợ giúp viên pháp lý và chuyên viên theo dõi vụ việc trên địa bàn, tổ chức trực điện thoại 24/24 giờ theo quy định. Đơn vị cũng bố trí phòng làm việc làm điểm cầu trực tuyến, trang bị cơ sở vật chất và thiết bị kỹ thuật phục vụ việc tham gia các phiên tòa xét xử trực tuyến khi phát sinh vụ việc.

Ngoài hoạt động tham gia tố tụng, Trung tâm còn tham mưu Sở Tư pháp cho ý kiến đối với nhiều vụ việc phức tạp liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng do UBND xã, phường đề nghị xin ý kiến. Hoạt động này góp phần hỗ trợ chính quyền cơ sở nhận diện, xem xét các vấn đề pháp lý phát sinh trong thực tiễn.

Chương trình trợ giúp pháp lý theo ca cho người khuyết tật tại khu vực Nam Định.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ

Bên cạnh việc tăng cường hoạt động tại cơ sở và nâng cao chất lượng giải quyết vụ việc, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình xác định ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ.

Trong 9 tháng đầu năm, 100% vụ việc trợ giúp pháp lý do Trợ giúp viên pháp lý và luật sư ký hợp đồng thực hiện đã kết thúc và được cập nhật đầy đủ trên Hệ thống quản lý chất lượng vụ việc trợ giúp pháp lý quốc gia. Trung tâm thường xuyên sử dụng hệ thống quản lý văn bản và điều hành của tỉnh, chữ ký số và phần mềm quản lý cán bộ, viên chức. Đáng chú ý, 7 thủ tục hành chính thuộc phạm vi, chức năng, thẩm quyền giải quyết của Trung tâm đã được UBND tỉnh thực hiện qua Cổng dịch vụ công trực tuyến của tỉnh và ứng dụng định danh điện tử VNeID.

Việc ứng dụng công nghệ góp phần hỗ trợ xử lý công việc, quản lý hồ sơ và mở rộng kênh cung cấp thông tin. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến của một bộ phận người dân còn hạn chế; hệ thống phần mềm quản lý vụ việc trợ giúp pháp lý toàn quốc đôi lúc phát sinh lỗi kỹ thuật. Vì vậy, chuyển đổi số cần tiếp tục được triển khai đồng bộ với hoạt động hướng dẫn trực tiếp, bảo đảm công nghệ thực sự hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ thuận lợi hơn.

Theo ông Nguyễn Văn Tình, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình, thời gian tới, Trung tâm tiếp tục chú trọng đưa hoạt động truyền thông, tư vấn và trợ giúp pháp lý về gần hơn với người dân tại các xã, phường; tăng cường phối hợp với chính quyền cơ sở tổ chức truyền thông gắn với phổ biến, giáo dục pháp luật và tư vấn pháp luật.

Đồng thời, cử trợ giúp viên pháp lý hỗ trợ người dân và chính quyền cấp xã tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, qua đó phát huy vai trò của cấp cơ sở trong phát hiện, hướng dẫn và kết nối người dân với dịch vụ trợ giúp pháp lý.

Người dân được phổ biến kiến thức.

Trung tâm cũng xác định tiếp tục triển khai hiệu quả Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Luật Tư pháp người chưa thành niên; tham mưu Sở Tư pháp trình UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi, bổ sung). Công tác phối hợp với Tòa án, Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát, Công an cấp xã và UBND cấp xã sẽ được tăng cường nhằm nâng cao số lượng, chất lượng vụ việc trong hoạt động tố tụng, bảo đảm người thuộc diện được trợ giúp pháp lý được phát hiện và kết nối kịp thời.

Cùng với đó, Trung tâm tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trợ giúp pháp lý thuộc chương trình mục tiêu quốc gia đã được phê duyệt; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho Trợ giúp viên pháp lý và người làm công tác xã hội; chú trọng nâng cao kỹ năng giải quyết các vụ việc phức tạp, kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa. Hiện có 7 viên chức đang học lớp đào tạo nghề luật sư và 3 viên chức đã kết thúc tập sự trợ giúp viên pháp lý, góp phần tạo nguồn nhân lực cho đơn vị.

Từ thực tiễn thời gian vừa qua, yêu cầu đặt ra đối với Trung tâm không chỉ là hoàn thành các chỉ tiêu về số lượng vụ việc, mà còn phải tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả trợ giúp pháp lý, khắc phục những hạn chế trong truyền thông và mở rộng phạm vi tiếp cận dịch vụ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chuyên môn, chính quyền cấp xã, các cơ quan tiến hành tố tụng và tổ chức đoàn thể sẽ là yếu tố quan trọng để đưa trợ giúp pháp lý đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu.

Với những kết quả đã đạt được cùng định hướng tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Ninh Bình đang tập trung thực hiện nhiệm vụ trong những tháng cuối năm, phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu, kế hoạch công tác năm 2026. Qua đó, từng bước nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ pháp lý, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là những người yếu thế, ngay từ cơ sở.