Trở lại bục giảng sau nhiều năm làm quản lý

Đây không chỉ là sự thay đổi về vị trí công tác mà còn là quá trình thích nghi với yêu cầu chuyên môn mới, trong đó tâm thế sẵn sàng thay đổi là yếu tố quan trọng để bắt nhịp với vai trò mới.

Tâm thế quyết định sự thích nghi

Khi địa phương xây dựng phương án sắp xếp lại trường học, bà Đỗ Thị Hoài Thương, Hiệu trưởng Trường THCS 19 Tháng 8 (TP Đà Nẵng) chủ động đề đạt nguyện vọng thôi giữ cương vị hiệu trưởng để trở lại làm giáo viên. Theo bà Thương, đây là lựa chọn phù hợp với yêu cầu của ngành và cũng là sự trở về với nghề dạy học.

"Lâu nay, hiệu trưởng vẫn có định mức 2 tiết dạy mỗi tuần, hiệu phó là 4 tiết. Cán bộ quản lý các trường học không tách rời chuyên môn. Tuy nhiên, do đặc thù công việc điều hành, các tiết dạy của hiệu trưởng, hiệu phó chủ yếu là phụ đạo hoặc những nội dung phù hợp với điều kiện công việc quản lý, không có điều kiện theo sát hoạt động dạy học hằng ngày như giáo viên chuyên trách. Khoảng cách này càng rõ hơn khi Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đặt ra nhiều yêu cầu mới về phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và ứng dụng công nghệ trong giáo dục", bà Thương nhận xét.

Chính vì vậy, để chuẩn bị cho việc trở lại đứng lớp, bà Thương chủ động tự học, cập nhật lại kiến thức chuyên môn, nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa và các phương pháp dạy học mới. Khi chuyển từ vai trò quản lý sang giáo viên, điều quan trọng là phải trở lại với tâm thế của một người trực tiếp đứng lớp, sẵn sàng học hỏi và làm mới mình để đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Nữ Hiệu trưởng Trường THCS 19 tháng 8 chia sẻ rằng, một người quản lý tốt chưa chắc đã là giáo viên giỏi. Vì vậy, điều quan trọng là phải biết gạt bỏ tâm lý của người từng là lãnh đạo, lắng nghe đồng nghiệp và không áp đặt kinh nghiệm quản lý vào hoạt động dạy học.

Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân (xã Sơn Tây) tham gia chương trình thiện nguyện. Ảnh: NTCC.

Xã Sơn Tân (Quảng Ngãi) hiện có 3 trường liên cấp tiểu học - THCS. Dự kiến tách 3 trường liên cấp này để thành lập 2 trường đơn cấp độc lập gồm 1 trường tiểu học và 1 trường THCS.

Ông Huỳnh Văn Thành, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học và THCS Sơn Tân (xã Sơn Tây) cho rằng, việc "tâm tư" là điều khó tránh khỏi với những người đã làm quản lý nhiều năm.

"Có những người đã làm quản lý mười mấy, hai mươi năm, nếu không chuẩn bị về mặt tâm lý sẽ khó để thích nghi nhanh chóng. Tuy nhiên, cần phải thẳng thắn thừa nhận, mỗi cán bộ quản lý đều trưởng thành từ giáo viên vững chuyên môn lên thì trở lại làm phó hiệu trưởng hay giáo viên đứng lớp cũng là bình thường", ông chia sẻ.

Năng lực mới cho vai trò mới

Trở lại bục giảng sau nhiều năm làm công tác quản lý, cán bộ quản lý giáo dục không chỉ cần sự chuẩn bị về tâm lý mà còn phải cập nhật những yêu cầu mới của nghề dạy học. Sự thay đổi của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, yêu cầu chuyển đổi số và phương pháp dạy học hiện đại đặt ra những đòi hỏi khác với vai trò điều hành, quản lý trước đây.

Học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân (xã Trà Tân, TP Đà Nẵng) nhận quà tặng chuẩn bị cho năm học mới từ Trường Tiểu học Lê Đình Chinh - đơn vị kết nghĩa.

Ông Huỳnh Văn Thành thừa nhận, thách thức lớn nhất với những cán bộ quản lý lâu năm là khoảng thời gian rời xa công việc giảng dạy trực tiếp. Khi trở lại lớp học, giáo viên không chỉ cần nắm chắc kiến thức chuyên môn mà còn phải thành thạo các phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục, đơn cử như trình tự các bước lên lớp cũng có nhiều thay đổi, chưa kể là vận dụng linh hoạt các kỹ thuật dạy học tích cực...

Tuy nhiên, theo nhiều cán bộ quản lý các trường học, việc bổ sung năng lực không phụ thuộc hoàn toàn vào các lớp tập huấn. Ngành giáo dục đã triển khai nhiều chương trình bồi dưỡng về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, ngoại ngữ và đổi mới phương pháp dạy học.

"Điều quan trọng là mỗi cá nhân phải chủ động học hỏi, tự cập nhật kiến thức và sẵn sàng thay đổi sau khi chuyển sang vị trí công tác mới. Nếu bản thân mỗi cán bộ quản lý khi trở lại làm giáo viên dành nhiều thời gian tìm hiểu, tự học tập, bồi dưỡng, đầu tư cho công việc ở vai trò mới thì hoàn toàn có thể làm được. Quan trọng nhất vẫn là sự tự học và tinh thần trách nhiệm với nghề”, ông Thành chia sẻ.

Ông Mai Huy Phương, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Quảng Trị cho biết, khi thực hiện sắp xếp đội ngũ, ngành giáo dục sẽ xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp đối với cán bộ quản lý chuyển sang làm giáo viên.

Theo đó, trọng tâm của công tác bồi dưỡng là giúp đội ngũ củng cố những năng lực cần thiết khi trực tiếp đứng lớp, nhất là phương pháp dạy học, kỹ thuật kiểm tra, đánh giá học sinh và khả năng triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Việc bồi dưỡng sẽ được thực hiện theo nhu cầu của từng nhóm đối tượng, cấp học, thay vì triển khai đồng loạt. Mỗi cán bộ quản lý khi trở lại giảng dạy có nền tảng, kinh nghiệm và những khoảng trống năng lực khác nhau, do đó cần có cách tiếp cận phù hợp.

"Không nên nhìn nhận cán bộ quản lý sau nhiều năm sẽ thiếu hụt chuyên môn khi đứng lớp. Thực tế, nhiều phó hiệu trưởng vẫn tham gia các khóa tập huấn bồi dưỡng chuyên môn sâu, giữ vai trò giáo viên cốt cán trong mạng lưới chuyên môn.

Sự kết hợp giữa tinh thần chủ động thay đổi của mỗi cá nhân và kế hoạch bồi dưỡng sát nhu cầu của ngành là yếu tố quan trọng giúp cán bộ quản lý thích nghi khi trở lại bục giảng; đồng thời góp phần duy trì chất lượng dạy học sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy", ông Mai Huy Phương khẳng định.