Trời chuyển lạnh, 5 cách chủ động phòng cúm và tránh biến chứng

Chủ quan với cúm mùa, người có bệnh nền dễ gặp biến chứng

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra. Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), bệnh có khả năng lây nhiễm cao qua các giọt nhỏ nước bọt hoặc dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, khạc nhổ.

Các triệu chứng thường gặp gồm sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, sổ mũi, đau họng và ho. Thường bệnh diễn biến nhẹ và hồi phục trong vòng 2 - 7 ngày. 

Nhưng cúm có thể gây bệnh nặng, thậm chí tử vong nếu chủ quan, nhất là với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hay người có bệnh nền mãn tính suy giảm miễn dịch. WHO cũng xếp những nhóm này vào nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng do cúm.

Cúm có thể gây viêm phổi và các biến chứng nghiêm trọng khác. Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể suy hô hấp phải điều trị bằng máy ECMO, thậm chí tử vong nếu không điều trị kịp thời.

Bị cúm nếu chủ quan có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm. Ảnh: BV Nhi Trung ương

Khi thời tiết thay đổi từ nóng sang lạnh, chuyển mùa là thời điểm cúm dễ bùng phát. Theo chuyên gia dịch tễ học, bác sĩ Trương Hữu Khanh, virus cúm gặp trời lạnh sẽ sống được lâu hơn ở ngoài môi trường, việc kéo dài thời gian tồn tại như vậy sẽ gia tăng khả năng lây lan. Khi trời lạnh, người bị mắc cúm sẽ dễ biến chứng hơn, triệu chứng có thể nặng và kéo dài hơn.

Môi trường tập trung đông người, không gian kín và tiếp xúc gần tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh lây truyền qua đường hô hấp phát tán. Bởi vậy các khu vực như trường học, nơi làm việc, phương tiện công cộng… cần đặc biệt chú ý các biện pháp phòng lây nhiễm khi cúm đang lưu hành. Nguy cơ bị lây nhiễm cúm là rất cao.

Phòng ngừa bệnh cúm bằng các món ăn-bài thuốc từ các dược liệu trong vườn nhà

Khi bị cúm, người bệnh có thể mệt mỏi, đau họng, ho hoặc chán ăn. Việc bổ sung nước, nghỉ ngơi và lựa chọn đồ uống ấm phù hợp có thể giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn.

Theo lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng, một số dược liệu quen thuộc như gừng, tía tô, sả… có thể được sử dụng để chế biến đồ uống ấm, góp phần làm dịu một số triệu chứng khó chịu khi mắc bệnh đường hô hấp.

Gừng tươi: Chuẩn bị 30g gừng tươi và 500ml nước. Gừng rửa sạch, đập dập rồi đun với nước trong khoảng 10-15 phút. Chắt lấy nước, uống khi còn ấm.

Tía tô: Dùng 30g lá tía tô và 10g đường phèn. Lá tía tô rửa sạch, nấu với 500ml nước, sau đó thêm đường phèn. Có thể uống khi còn ấm, chia 2-3 lần trong ngày.

Sả, chanh và mật ong: Chuẩn bị 2-3 cây sả, 1 quả chanh và 1-2 thìa mật ong. Sả rửa sạch, đập dập, đun với nước. Khi nước còn ấm, vắt chanh và thêm mật ong, khuấy đều rồi sử dụng.

Tuy nhiên, cách sử dụng này chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế vaccine phòng cúm hoặc thuốc điều trị khi có chỉ định. Trong trường hợp người bệnh có những dấu hiệu biến chuyển nặng sau 2 hôm bị cúm nên đến cơ sở y tế để được khám, điều trị kịp thời.

5 cách chủ động "chặt" đường lây cúm mùa

Tiêm vaccine cúm hằng năm

Tiêm vaccine là một trong những biện pháp quan trọng để phòng cúm, giảm nguy cơ biến chứng. Do virus cúm liên tục biến đổi và khả năng bảo vệ của vaccine giảm dần theo thời gian, việc tiêm vaccine hằng năm được khuyến cáo cho các nhóm phù hợp.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và những người có nguy cơ cao nên chú ý việc tiêm phòng cúm hàng năm giúp tăng cường miễn dịch.

Tiêm vaccine cúm là một trong những biện pháp quan trọng để phòng cúm, giảm nguy cơ biến chứng. Ảnh SKĐS

Giữ vệ sinh tay

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, nhất là sau khi ho, hắt hơi, trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp. Đồng thời cần hạn chế dùng tay chưa rửa sạch chạm vào mắt, mũi và miệng… vì những vị trí này virus có thể xâm nhập vào cơ thể.

Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi

Khi ho hoặc hắt hơi, mọi người cần chú ý che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo. Khăn giấy sau khi sử dụng cần được bỏ đúng nơi quy định và rửa tay sạch. Những người đang có triệu chứng ho, sốt, sổ mũi nên đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác, nhất là ở nơi đông người để hạn chế phát tán dịch tiết đường hô hấp.

Hạn chế tiếp xúc khi có triệu chứng

Người mắc cúm hoặc có triệu chứng nghi ngờ cúm nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác, nhất là những người có nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền.

Gia đình nên giữ không gian sinh hoạt thông thoáng, vệ sinh các bề mặt thường xuyên được chạm vào và hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người khi bệnh hô hấp đang gia tăng. Trong trường hợp người chăm sóc trẻ có biểu hiện ho, sốt hoặc các triệu chứng hô hấp cần chủ động hạn chế tiếp xúc gần với trẻ, đeo khẩu trang và theo dõi sức khỏe.

Ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý

Một chế độ ăn đa dạng, đủ năng lượng, uống đủ nước và ngủ đủ giấc giúp cơ thể duy trì thể trạng. Tăng cường sức đề kháng bằng cách bổ sung vitamin C, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế thức khuya…

Khi nào người mắc cúm cần đi khám?

Theo chuyên gia, không phải tất cả người mắc cúm đều cần nhập viện hoặc sử dụng thuốc kháng virus, nhưng những người thuộc nhóm nguy cơ cao không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng nghi cúm.

Đặc biệt, nếu người bệnh có biểu hiện khó thở, đau hoặc tức ngực, lơ mơ, yếu nhiều, tình trạng bệnh nặng lên hoặc các triệu chứng bất thường khác, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá.

Với người thuộc nhóm nguy cơ cao, việc thăm khám sớm cũng giúp bác sĩ cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus khi cần thiết. Hiệu quả của thuốc kháng virus thường cao nhất nếu được bắt đầu sớm sau khi xuất hiện triệu chứng.