Yếu tố nào khiến thuốc lá điện tử hấp dẫn với học sinh?

Tại sao giới trẻ sử dụng thuốc lá điện tử?

Thông tin từ Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết: Hút thuốc lá điện từ (vape) đã trở thành một xu hướng phổ biến trong giới trẻ. Có nhiều lý do khiến giới trẻ sử dụng loại thuốc lá nguy hại này:

Sản phẩm thuốc lá điện tử được thiết kế đa dạng hình dáng giống như đồ dùng học tập, đồ chơi, thiết bị công nghệ khiến học sinh tò mò, dễ dàng mang theo mà không bị phát hiện.

Việc quảng cáo tràn lan thuốc lá điện tử trên các trang mạng xã hội thu hút giới trẻ sử dụng loại sản phẩm này. Vào năm 2021, cứ 10 học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông tại Mỹ thì có 7 em cho biết đã tiếp xúc với các hoạt động tiếp thị thuốc lá điện tử. Phần lớn học sinh cho biết đã nhìn thấy quảng cáo hoặc các chương trình khuyến mãi thuốc lá điện tử tại các điểm bán lẻ, trên Internet, phim ảnh...

Giới trẻ bị thu hút bởi các hương vị khác nhau có sẵn trong thuốc lá điện tử, chẳng hạn như hương vị trái cây, kẹo ngọt, tinh dầu bạc hà... Một nghiên cứu thực hiện trong giai đoạn 2013–2015 tại Mỹ cho thấy đa số thanh thiếu niên sử dụng thuốc lá điện tử đều bắt đầu với các loại có hương vị. Vào năm 2024, gần 9 trong số 10 học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông đang sử dụng thuốc lá điện tử đã chọn các sản phẩm có hương vị là trái cây, kẹo và bạc hà.

Lý do phổ biến nhất mà học sinh thử thuốc lá điện tử là thấy bạn bè sử dụng. Nhiều học sinh bị rủ rê, lôi kéo bởi nhóm bạn cùng lứa. Các em hút thuốc lá điện tử vì tò mò, sợ bị coi là "lạc hậu" nếu không tham gia.

Nicotine là chất gây nghiện chính trong các sản phẩm thuốc lá điện tử. Nhiều học sinh cho rằng, nicotine trong thuốc lá điện tử giúp "giải tỏa cảm giác lo âu, căng thẳng hoặc trầm cảm". Khi sử dụng thuốc lá điện tử có thể xoa dịu các triệu chứng đó.

Nhiều người trẻ tin rằng hút vape là an toàn hơn hút thuốc lá truyền thống. Các quảng cáo sai lệch trên mạng xã hội thường cho rằng thuốc lá điện tử "không hại" hay là "công cụ hỗ trợ cai thuốc lá truyền thống" làm cho học sinh mất cảnh giác trước nguy cơ gây nghiện của nicotine và các hóa chất độc hại.

Thuốc lá điện tử được bán tràn lan trên các trang mạng xã hội với giá thành rẻ, giao hàng tận nơi. Từ đó giới trẻ có thể mua hàng dễ dàng qua trực tuyến.

Giới trẻ có cha mẹ sử dụng sản phẩm thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử có nhiều khả năng thử hút vape hơn.

Có nhiều lý do khiến giới trẻ sử dụng loại thuốc lá điện tử. 

Việt Nam là quốc gia thứ sáu khu vực ASEAN cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu những hệ lụy nghiêm trọng mà thuốc lá điện tử gây ra, nhất là với thế hệ trẻ, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 173/2024/QH15 thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025.

Theo Báo Nhân dân điện tử, sau khi Nghị quyết của Quốc hội được thông qua, Việt Nam chính thức trở thành quốc gia thứ sáu của khu vực ASEAN cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Theo Quyết định Số: 568/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030 (gọi tắt là Chiến lược) có nhiều mục đích đáng chú ý:

- Giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng là mục tiêu quan trọng trong việc giảm các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe, giảm tỷ lệ tử vong do sử dụng các sản phẩm thuốc lá gây ra, thực hiện các cam kết của Việt Nam khi tham gia Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá và cam kết về phát triển bền vững đến năm 2030.

- Bảo đảm quyền được sống, làm việc và học tập trong môi trường không khói thuốc lá của người dân.

Việt Nam cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Ảnh minh họa

Quyết định cũng đề ra mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá, tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá nhằm giảm bệnh tật và tử vong do sử dụng các sản phẩm thuốc lá gây ra. Trong đó mục tiêu cụ thể được đề ra như sau:

Giai đoạn 2023 - 2025:

- Giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nhóm nam từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 39%; nhóm nữ từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 1,4%;

- Giảm tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá: tại nơi làm việc xuống dưới 30%; tại nhà hàng xuống dưới 75%; tại quán bar, cà phê xuống dưới 80%; tại khách sạn xuống dưới 60%;

- Ngăn ngừa việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha và các sản phẩm thuốc lá mới khác trong cộng đồng.

Giai đoạn 2026 - 2030:

- Giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nhóm nam từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 36%; nhóm nữ từ 15 tuổi trở lên xuống dưới 1%;

- Giảm tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá: tại nơi làm việc xuống dưới 25%; tại nhà hàng xuống dưới 65%; tại quán bar, cà phê xuống dưới 70%, tại khách sạn xuống dưới 50%;

- Tiếp tục ngăn ngừa việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, shisha và các sản phẩm thuốc lá mới khác trong cộng đồng.

Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tại Việt Nam, sử dụng thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử mỗi năm. Trong đó 84.500 người tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc chủ động và 18.800 người tử vong do các bệnh liên quan đến hút thuốc thụ động.

Việc sử dụng thuốc lá đang gây ra gánh nặng nghiệm trọng và ngày càng gia tăng về bệnh tật và tử vong sớm, cũng như chi phí y tế. Thiệt hại kinh tế do thuốc lá ước tính là 108 nghìn tỷ đồng mỗi năm (tương đương 1,14% GDP). Con số này lớn hơn gấp 5 lần so với đóng góp của nguồn thu thuế thuốc lá cho ngân sách quốc gia.

Ngày 31 tháng 5 hằng năm được Tổ chức Y tế thế giới chọn là Ngày Thế giới không thuốc lá.