Trol Đeng - Vững như cây lớn trên rừng

Buổi trò chuyện thân tình giữa Già làng Puih Hiơng (thứ 2 từ trái sang) và Trung tá Nguyễn Văn Chinh, Đội trưởng Đội An ninh, Công an huyện Đức Cơ (cũ), tỉnh Gia Lai

Đó là những ngày tháng Tây Nguyên chìm trong cơn cuồng phong, khi những kẻ lầm lạc bị xúi giục, o ép gây rối, biểu tình bạo loạn. Làng Trol Đeng, thị trấn Chư Ty, huyện Đức Cơ (cũ) nay là xã Đức Cơ, tỉnh Gia Lai cũng đứng trước “vành đai lửa”.

Đây là thời điểm mà già làng Puih Hiơng (sinh năm 1956), với một quá khứ đầy biến động, đã đưa ra lựa chọn định mệnh, chặn đứng những làn sóng độc hại nhất.

Những kẻ mang áo cũ tìm về, tâng bốc già Hiơng như “anh cả”, hứa hẹn lợi ích bùi tai. Họ muốn dùng cái bóng đen quá khứ của già để lôi kéo thêm người vào vũng lầy lầm lạc.

Già làng Puih Hiơng - Cây lớn nơi đầu nguồn nước

Thấm thía vị đắng của hơn 16 năm 3 tháng cải tạo, giờ đây ý chí của già như cây lớn trên rừng không thể lay chuyển.

Ông kiên quyết từ chối. “Đã nếm mùi cơ cực và đau khổ vì theo FULRO nên tôi không mắc mưu nữa mà đồng hành cùng cán bộ công an, chính quyền thuyết phục bà con ra về, không tham gia biểu tình, gây rối”, lời già như một lời thề nguyền thiêng liêng.

Tiếng nói của ông, uy tín của một người từng lầm lỡ nay đã giác ngộ, là đòn bẩy quan trọng nhất, hóa giải sức mạnh của sự kích động, giữ mạch nguồn bình yên cho buôn làng.

Người Jrai có câu, già làng như cây lớn mọc nơi đầu nguồn nước, nơi mọi sự sống và tinh thần của buôn làng phải nương tựa vào. Mất cây nơi đầu nguồn là nước giọt sẽ cạn, mất sự sống.

Tiếng nói của già làng Puih Hiơng chính là mạch nước ngầm ấy. Nó không chỉ là uy tín, mà là sự bảo vệ, là dòng chảy gột rửa bụi bặm, vá lành những vết nứt cần sửa chữa, thấm vào từng mạch thở của Trol Đeng.

Puih Hiơng, người từng là thầy giáo, từng ước mơ trở thành bác sĩ, chữa bệnh cứu người, đã bị lạc lối vào đêm cuối đông năm 1977. Ông bị đe dọa, bị lôi kéo gia nhập FULRO và được phong làm “Tiểu đoàn phó”. Hai năm ròng rã trong rừng sâu, cái đói, cái rét xé lòng đã dạy cho ông bài học đắt giá về sự sai lầm.

Năm 1997, khi mãn hạn tù trở về Trol Đeng, FULRO lưu vong lại tìm cách liên lạc. Ksor Blih, bạn học cũ, gửi cho ông 10USD. Già Hiơng dứt khoát: “Tôi không nhận, tôi bận làm lại cuộc đời. Anh ở bên đó đừng làm bậy, khổ bà con. Lỡ nghe theo anh bị tù tội như tôi, anh có giúp gì được họ không?”.

Qua lời kể của người anh ruột đang ở Mỹ, già Hiơng hiểu rõ sự thật rằng cái gọi là “miền đất hứa” chỉ là những chuỗi ngày làm quần quật. Ông tự nhủ: Tốt nhất là ở lại quê hương, để dùng chính cuộc đời mình làm bài học, ngăn bà con không bị lôi kéo vào FULRO hay “Tin lành Đêga”.

Sự hối cải của già Hiơng là một hành trình dài của sự tận tụy, không màng danh lợi. Ông dùng cái “bệnh tinh thần” mà mình từng mắc phải để “chữa bệnh” cho người khác.

Sự quan trọng của già Hiơng nằm ở chỗ, ông là minh chứng sống, là nhân chứng thấu hiểu sự dối trá của kẻ xấu. Tiếng nói của ông, vì thế, có sức mạnh hơn vạn lời tuyên truyền.

Có lần vào nửa đêm, già Hiơng tức tốc lên xã biên giới Ia Pnôn, huyện Đức Cơ (cũ) nay là xã Ia Pnôn, tỉnh Gia Lai, kịp thời ngăn cản Ksor Gai đi nhận tài liệu FULRO, tránh cho Gai vào con đường tội lỗi.

Ông cũng tìm đến thăm Siu Brơm, đối tượng từng là “Chấp sự phó” của “Tin lành Đêga”, sau khi Brơm mãn hạn tù. Lời thăm hỏi, khuyên răn chân tình của già đã khiến Brơm tin tưởng hoàn toàn.

Năm 2015, ba người con làng Trol Đeng là Rơ Mah Quýt, Ksor Thái và Kpuih Tuyl trốn sang Thái Lan. Sau những ngày tháng vất vả, trắng tay, họ lẩn trốn trong rừng rậm Campuchia.

Bố vợ Quýt hớt hải tìm già Hiơng. Già đã gọi điện nhờ cán bộ công an can thiệp, làm thủ tục đón họ trở về quê hương.

Ông dặn dò: “Hồi xưa mình thuộc thành phần được đi Mỹ nhưng mình đã quyết định ở lại quê hương... Quýt, Thái và Tuyl đừng đi đâu nữa, sống với bà con buôn làng đầm ấm, tình cảm, chịu khó làm ăn mới ổn định được”.

Là tổ trưởng tổ vay vốn, già Hiơng đã đề xuất chính quyền tạo điều kiện cho Quýt, Thái, Tuyl vay vốn Ngân hàng chính sách.

Sau 8 năm cần cù, cả ba gia đình đều ổn định, trong đó Rơ Mah Quýt làm kinh tế khá giả với 5ha điều, 600 cây cà phê, xây nhà 500 triệu đồng.

Quýt còn được tín nhiệm phụ trách điểm nhóm Tin lành của làng, tích cực vận động bà con sống “tốt đời, đẹp đạo”, không nghe theo “Tin lành Đêga”, không vượt biên trái phép.

Cuộc đời già Puih Hiơng ở làng Trol Đeng giờ đây bình yên như dòng suối nhỏ chảy qua rẫy điều, rẫy cà phê. Dù ước mơ làm bác sĩ dang dở, già Hiơng đã tìm thấy ý nghĩa đích thực trong việc “chữa bệnh về tinh thần” cho cộng đồng, ngăn chặn cái xấu.

Trung tá Nguyễn Văn Chinh, Đội trưởng Đội An ninh, Công an huyện Đức Cơ (cũ) khẳng định: “Ông lấy bài học của chính bản thân để tuyên truyền bà con không mắc mưu FULRO và các thế lực thù địch... Uy tín và sức ảnh hưởng của ông Hiơng không chỉ ở làng mà trên cả địa bàn toàn huyện Đức Cơ (cũ)”.

Già Puih Hiơng ở làng Trol Đeng được tuyên dương là người có uy tín tiêu biểu trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc

Nơi làng Trol Đeng hướng về phía ánh sáng

Ánh nắng vàng cuối chiều rải xuống những luống cà phê, nhuộm màu ấm áp lên cuộc sống yên bình tại Trol Đeng. Sự an yên này không phải tự nhiên mà có. Nó là kết quả của sự đồng lòng, đặc biệt là niềm tin sắt son mà già làng Puih Hiơng đặt vào ánh sáng chỉ đường của Đảng và Nhà nước.

Nhìn lại hành trình từ lầm lỡ đến ngày hôm nay, già Hiơng luôn tâm niệm: Nếu không có chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước, ông đã không có cơ hội làm lại cuộc đời.

“Rất may, tôi không bị quá khứ đè nặng, tôi kịp nhận ra và được bà con tin tưởng... Mong muốn được góp sức bảo vệ bình yên cho buôn làng, đẩy lùi những lạc hậu, giữ gìn bản sắc văn hóa chính là chữa bệnh về tinh thần”, già Hiơng tâm sự.

Lời nói đó không chỉ là sự hối lỗi cá nhân, mà còn là sự thấm nhuần sâu sắc chính sách Đại đoàn kết dân tộc của Đảng. Chính sự bao dung ấy đã tạo cơ hội để ông, một người từng lầm đường, trở thành cầu nối vững chắc giữa cấp ủy, chính quyền với đồng bào Jrai.

Sự tin tưởng của già Hiơng được minh chứng rõ nhất qua các hành động cụ thể, gắn liền với các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế, xã hội của địa phương.

Khi nhiệt tình tham gia các buổi tập huấn do chính quyền, binh đoàn 15 và bộ đội Biên phòng tổ chức, già Hiơng không chỉ muốn học hỏi mà còn dự định hướng dẫn lại kỹ thuật trồng và chăm sóc cây điều, cà phê cho bà con.

Ông tự mình lập danh sách, giới thiệu từ 10 - 20 người dân đi tập huấn. Hành động này cho thấy sự tin tưởng tuyệt đối vào khoa học kỹ thuật và sự chỉ đạo của Nhà nước trong việc xóa đói giảm nghèo bền vững.

Câu chuyện về ba người con làng Trol Đeng trở về sau khi vượt biên trái phép: Quýt, Thái, Tuyl là một minh chứng hùng hồn. Sau 8 năm, từ tay trắng, họ đã có nhà cửa khang trang, đất đai canh tác hiệu quả.

Đây chính là minh chứng sống cho thấy, Đảng và Nhà nước luôn dang rộng cánh tay với người dân, luôn tạo cơ hội để họ tự lực vươn lên.

Già làng Puih Hiơng nhận bằng khen tại Lễ tuyên dương “Người có uy tín tiêu biểu trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, giai đoạn 2020 - 2023”. Sự kiện do Công an tỉnh Gia Lai (cũ) tổ chức, với sự tham gia của Cụm số 4 gồm Công an các huyện Chư Sê, Chư Pưh, Chư Prông, Đức Cơ (cũ)

Già Hiơng cùng với lực lượng công an, binh đoàn 15 và bộ đội biên phòng Đức Cơ (cũ) không ngừng đấu tranh, ngăn chặn hoạt động phục hồi FULRO và “Tin lành Đêga”.

Ông lấy chính bài học của mình để tuyên truyền, khẳng định rằng con đường duy nhất để có cuộc sống ấm no, hạnh phúc là tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tầm nhìn của già Hiơng không chỉ dừng lại ở kinh tế hay an ninh trật tự, mà còn vươn tới việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, một phần không thể thiếu trong chính sách Đại đoàn kết của Đảng.

Già Hiơng đã tự nguyện hiến tặng 3.000m2 đất cho Nhà nước để bà con làng Trol Đeng có không gian chung tổ chức các lễ hội truyền thống, sinh hoạt văn hóa, duy trì các giá trị như đánh cồng chiêng, nhảy xoang, dệt thổ cẩm...

Hành động này là một thông điệp mạnh mẽ: Phát triển phải đi đôi với giữ gìn văn hóa, và chỉ dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, văn hóa truyền thống mới được tôn vinh, bảo tồn và phát huy.

Vì từng là nhà giáo, ông luôn hướng đến những mầm non tương lai của Trol Đeng, một lòng khuyên những cha mẹ có con đang trong độ tuổi đi học cho con đến trường.

Ông mong muốn những đứa trẻ ở Trol Đeng lớn lên có đầy đủ kiến thức và được trang bị niềm tin sắt son một lòng hướng đến những điều tốt đẹp, đủ ý chí để vượt qua cạm bẫy từ bên ngoài.

Với 6 bằng khen từ Bộ Công an, UBND tỉnh và 10 giấy khen từ Giám đốc Công an tỉnh, Chủ tịch UBND huyện Đức Cơ (cũ), già làng Puih Hiơng là hình mẫu tiêu biểu cho thấy: lòng dân hướng về Đảng, tin vào sự lãnh đạo của Đảng, chính là sức mạnh nội sinh lớn nhất để bảo vệ biên cương, xây dựng buôn làng Tây Nguyên ngày càng giàu đẹp, văn minh. Và nơi đó có chân lý, trật tự từ ánh sáng thiêng liêng của Đảng.

VÕ ĐÌNH DUY