Trống đồng 'thất lạc' 32 năm được lưu giữ ở Bảo tàng Ninh Bình?

Xung quanh thông tin phát hiện trống đồng từ năm 1994 ở Ninh Bình: Hiện nay đang ở đâu và ai quản lý, phát huy giá trị?

Anh Quách Văn Quỳnh và anh Bùi Văn Chiến, hai trong ba em học sinh phát hiện chiếc trống đồng trong hang núi Thung Mai năm 1994

Anh Quách Văn Quỳnh (sinh năm 1982), một trong 3 em học sinh phát hiện trong hang núi Thung Mai ở xã Thạch Bình, huyện Nho Quan cũ (nay là xã Phú Sơn, tỉnh Ninh Bình) nhớ lại: “Ngày 16.5.1994, tôi cùng 2 bạn Quách Văn Luân (sinh năm 1981), Bùi Văn Chiến (sinh năm 1984) rủ nhau đi lấy củi. Tại hang núi Thung Mai, chúng tôi phát hiện một chiếc trống đồng nằm lộ thiên. Chiếc trống lúc phát hiện có chiều cao khoảng 60 – 70cm, nặng 18kg, mặt trống có hình ngôi sao nhiều cánh, chim hạc, có tai xách kép và có ký tự chữ Hán”.

Sau đó, chiếc trống được 3 chúng tôi cùng người nhà đưa về và trình báo với chính quyền địa phương.

Biên bản ghi nhận sự việc, bàn giao trống giữa gia đình, thôn, chính quyền địa phương, Công an huyện Nho Quan năm 1994

Ngày 17.5.1994, đại diện lãnh đạo xã Thạch Bình, Công an huyện Nho Quan đã có mặt tại gia đình ông Quách Văn Xuân, bố đẻ anh Quách Văn Quỳnh, để lập biên bản cam kết và tiếp nhận hiện vật.

Nội dung biên bản ghi nhận sự việc phát hiện chiếc trống đồng trong hang núi Thung Mai và đưa về nhà ông Quách Văn Xuân bảo quản. UBND xã Thạch Bình đến kiểm tra và lập biên bản sự việc, đồng thời báo cáo huyện Nho Quan. Công an huyện Nho Quan cử cán bộ xuống địa bàn và nhận thấy việc lưu giữ chiếc trống đồng tại gia đình là không an toàn, không đảm bảo an ninh trật tự.

Lãnh đạo Công an huyện Nho Quan khi đó chỉ đạo UBND xã Thạch Bình và các gia đình đưa trống đồng về UBND xã quản lý nhằm đảm bảo an ninh trật tự, đồng thời tiến hành các thủ tục thông báo cho cơ quan chức năng giám định niên đại, giá trị và thực hiện chính sách khen thưởng.

Ba em học sinh và gia đình chụp ảnh với chiếc trống trước khi bàn giao cho địa phương

Cùng với đó, UBND xã có trách nhiệm bảo quản an toàn tuyệt đối cho chiếc trống đồng, phối hợp với công an huyện thông báo ngay cho cơ quan chức năng tiến hành xác định giá trị cổ vật. Đồng thời, có chính sách khen thưởng thoả đáng đối với người tìm thấy trống đồng trước khi đưa hiện vật rời khỏi UBND xã.

"Thế nhưng, từ ngày bàn giao trống đồng đến nay đã 32 năm, chúng tôi cùng người dân địa phương vẫn không biết chiếc trống đồng đang ở đâu, hay đã “thất lạc” phương nào, cũng chưa nhận được bất kỳ thông tin nào khác về chiếc trống", anh Quỳnh băn khoăn.

Tháng 9.2025, anh Quách Văn Quỳnh đã gửi đơn lên UBND xã Phú Sơn để hỏi về thông tin chiếc trống đồng bị “thất lạc” đã 32 năm nhưng chưa nhận được câu trả lời.

Chiếc trống đồng nhận bàn giao từ Công an huyện Nho Quan năm 1998 được mô tả do 3 em học sinh tìm thấy trong hang

Trao đổi với phóng viên Văn Hoá, bà Vũ Thanh Lịch, Phó Giám đốc Sở VHTT tỉnh Ninh Bình cho biết: “Hiện tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình đang lưu giữ và bảo quản 2 chiếc trống đồng. Một chiếc được phát hiện năm 1990. Một chiếc nhận bàn giao từ Công an huyện Nho Quan năm 1998 và được mô tả là do 3 em học sinh tìm thấy trong hang”.

Chiếc trống nhận bàn giao từ Công an huyện Nho Quan năm 1998 có niên đại cách đây khoảng 2.000 năm, thuộc nền văn hoá Đông Sơn. Trống có chiều cao 37cm, đường kính mặt 42,3cm, đường kính đáy 47cm, trọng lượng 19,2kg, quanh thân có nhiều lỗ hàn, hoa văn trang trí đơn giản, mặt trống có ngôi sao 10 tia. Trống đồng cổ này được bảo quản trong tình trạng tốt.

Tuy nhiên, vẫn chưa đủ cơ sở để khẳng định đây có phải là chiếc trống đồng mà anh Quỳnh, anh Chiến, anh Luân tìm thấy trong hang núi Thung Mai năm 1994 hay không vì lúc bàn giao không nêu chiều cao, bề rộng, cân nặng, ai là người phát hiện...

Việc xác định chiếc trống đồng đang được Bảo tàng tỉnh Ninh Bình lưu giữ có phải là hiện vật được phát hiện năm 1994 hay không vẫn cần được cơ quan chức năng tiếp tục kiểm tra, đối chiếu hồ sơ và hiện vật.