Trồng sen kết hợp du lịch sinh thái: Sinh kế mới cho đồng bào Chăm

Giữa cái nắng đặc trưng của vùng đất Ninh Phước, những đầm sen ở làng Chăm Mỹ Nghiệp không chỉ tạo nên điểm đến du lịch mới mà còn mở ra hướng chuyển đổi sinh kế hiệu quả cho người dân địa phương. Từ những ruộng lúa năng suất thấp, mô hình trồng sen kết hợp du lịch sinh thái đang từng bước giúp nhiều hộ đồng bào Chăm có thêm việc làm, tăng thu nhập và giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống.

Khi đồng sen trở thành điểm hẹn du lịch

Những ngày cuối tuần, Khu du lịch sinh thái Sen Mỹ Hưng ở thôn Mỹ Nghiệp, xã Ninh Phước luôn nhộn nhịp khách tham quan. Giữa không gian ngập sắc xanh của lá sen và hương thơm dịu nhẹ của những bông sen đầu mùa, du khách tìm đến không chỉ để chụp ảnh mà còn tận hưởng một không gian mang đậm hơi thở làng quê Chăm. Ông Phú Văn Nhàn - chủ Khu du lịch sinh thái Sen Mỹ Hưng cho biết, khu du lịch có 8 chòi phục vụ ăn uống và nghỉ chân cho khách. Trung bình mỗi ngày, khu du lịch đón hàng chục lượt khách, vào thứ Bảy, Chủ nhật hay các dịp lễ, Tết thường kín chỗ, có ngày đón gần 200 lượt khách. Ngoài vé tham quan, chụp ảnh với giá 30.000 đồng/người, du khách còn có thể thưởng thức các món ăn được chế biến từ sen như: Gỏi gà ngó sen, cơm sen, ngó sen xào, hạt sen rang muối, chè sen. Khách đến đây đa phần thích trải nghiệm không gian đồng quê, thưởng thức các món ăn dân dã nhưng mang hương vị rất riêng của người Chăm. Có nhiều đoàn khách quay lại nhiều lần vì thích không khí yên bình và ẩm thực ở đây.

Du khách thích thú khi tham quan, trải nghiệm đầm sen ở thôn Mỹ Nghiệp.

Cách đó không xa, những ruộng sen của ông Quảng Ngọc Nhiên cũng đang vào mùa nở rộ. Từ ý tưởng tạo thêm sản phẩm du lịch cho địa phương, ông Nhiên đã đầu tư xây dựng Khu du lịch văn hóa và sinh thái Sen Charaih Ninh Thuận rộng hơn 1ha, với tổng kinh phí hơn 500 triệu đồng. Không chọn cách làm đơn thuần chỉ để khách tham quan, ông Nhiên xây dựng khu du lịch theo phong cách đồng quê làng Chăm với nhiều tiểu cảnh tre, gỗ, chum nước, khung dệt, hàng rào đất và không gian sinh hoạt truyền thống nhằm tạo điểm nhấn riêng. Ngoài dịch vụ ăn uống, khu du lịch còn cho thuê trang phục Chăm để du khách chụp ảnh, tổ chức các hoạt động trải nghiệm văn hóa và giới thiệu nghệ thuật diễn xướng dân gian của đồng bào Chăm. Theo ông Nhiên, điều quan trọng nhất là mô hình này giúp tạo thêm việc làm và nguồn thu ổn định cho gia đình, cũng như nhiều lao động địa phương. Trước đây chủ yếu làm nông nên thu nhập không ổn định, nhất là thời điểm nắng hạn kéo dài. Khi chuyển sang trồng sen kết hợp du lịch, hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều. Khách đến đông, người dân xung quanh cũng có thêm việc làm từ bán đặc sản, phục vụ ăn uống, hướng dẫn khách hay chăm sóc cảnh quan.

Khu du lịch sinh thái Sen Mỹ Hưng, thôn Mỹ Nghiệp thu hút nhiều du khách.

Từ một vùng sản xuất nông nghiệp đơn thuần, những đầm sen giờ đây đang trở thành điểm nhấn mới trong hành trình khám phá văn hóa Chăm của du khách khi đến Ninh Phước. Bà Nguyễn Thị Hồng, du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: “Tôi khá bất ngờ vì ở đây không chỉ có cảnh đẹp mà còn có nhiều trải nghiệm gần gũi. Ngồi giữa đầm sen ăn cơm sen, uống trà sen rất thư giãn. Tôi còn được tham quan làng dệt thổ cẩm của người Chăm nên chuyến đi có nhiều giá trị văn hóa chứ không chỉ đơn thuần là du lịch sinh thái”.

Mở hướng sinh kế từ chuyển đổi cây trồng

Hiện nay, tại khu vực Mỹ Nghiệp có khoảng 10 hộ đồng bào Chăm tham gia mô hình trồng sen kết hợp phát triển du lịch sinh thái. Theo tính toán của người dân, lợi nhuận từ 1 sào sen (khoảng 1.000m²) cao gấp 5 - 6 lần so với trồng lúa trước đây. Đặc biệt, cây sen phù hợp với điều kiện khí hậu khô nóng, ít tốn nước và có thể tận dụng gần như toàn bộ sản phẩm từ hoa, hạt đến ngó sen để chế biến thực phẩm hoặc phục vụ du lịch. Không dừng lại ở hiệu quả kinh tế, mô hình còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân địa phương. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hộ bắt đầu chú trọng xây dựng không gian trải nghiệm, kết hợp quảng bá văn hóa truyền thống và liên kết với các điểm du lịch lân cận.

Cây sen phù hợp với điều kiện khí hậu khô nóng, ít tốn nước và có thể tận dụng gần như toàn bộ sản phẩm từ hoa, hạt đến ngó sen.

Một trong những lợi thế của mô hình là nằm trong chuỗi kết nối du lịch văn hóa đặc trưng của địa phương. Từ đầm sen Mỹ Nghiệp, du khách có thể tiếp tục tham quan Làng nghề dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp, nơi lưu giữ nghề dệt truyền thống của đồng bào Chăm, hay ghé Làng gốm Bàu Trúc để trải nghiệm nghề làm gốm thủ công lâu đời.

Ông Quảng Thúc Đoan - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Ninh Phước cho biết: “Địa phương đang khuyến khích người dân chuyển đổi những diện tích lúa kém hiệu quả sang trồng sen kết hợp phát triển du lịch sinh thái. Đồng thời, tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng làm du lịch cộng đồng, quảng bá sản phẩm OCOP và hỗ trợ người dân tiếp cận các mô hình kinh tế mới. Trong định hướng phát triển lâu dài, địa phương kỳ vọng mô hình du lịch sinh thái làng sen sẽ trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân, vừa góp phần bảo tồn không gian văn hóa truyền thống của đồng bào Chăm”.

Từ những ruộng lúa từng chịu cảnh khô hạn, những đầm sen hôm nay đang mang đến một diện mạo khác cho vùng quê Mỹ Nghiệp. Không chỉ là sắc sen nở giữa nắng gió miền Trung, đó còn là câu chuyện về sự chuyển mình của một vùng đất đang biết khai thác giá trị văn hóa bản địa để tạo ra sinh kế mới cho người dân trên chính quê hương mình.