Trụ công cộng ở Trung Quốc tối ưu lợi nhuận, xe máy điện 'ra rìa'
Người dùng xe máy điện nay không thể sạc tại các trụ thuộc TELD tại Trung Quốc dù cùng chung cấu hình cổng sạc.
Theo CarNewsChina, TELD New Energy, đơn vị vận hành mạng lưới trạm sạc ôtô điện lớn nhất Trung Quốc, vừa ban hành thông báo cấm xe máy điện và xe đạp điện sử dụng hệ thống trụ sạc của mình.
Đáng chú ý, lệnh cấm áp dụng với không chỉ xe 2 bánh sử dụng bộ sạc tự chế mà bao gồm toàn bộ phương tiện cùng loại, kể cả khi sử dụng trụ sạc AC hoặc DC.
Quyết định được đưa ra trong bối cảnh một số người dùng xe máy điện tại Trung Quốc tìm cách tận dụng hạ tầng sạc nhanh dành cho ôtô, thay vì sử dụng những thiết bị sạc được thiết kế riêng cho phương tiện.
Xe máy điện không sạc ở trụ ôtô
Theo TELD, các mẫu xe 2 bánh chạy điện có sự khác biệt lớn so với ôtô điện về điện áp, đầu kết nối và giao thức trao đổi dữ liệu trong quá trình sạc.
Đây là những yếu tố quan trọng để trụ sạc kiểm soát quá trình cấp điện và bảo đảm an toàn cho bộ pin. Đặc biệt, doanh nghiệp cảnh báo tình trạng một số chủ xe tại Trung Quốc sử dụng bộ chuyển đổi không được phê duyệt để kết nối phương tiện với trụ sạc nhanh DC.
Trên thực tế, nhiều xe máy điện và xe đạp điện chỉ sử dụng hệ thống điện áp khoảng 72 V, thấp hơn đáng kể so với điện áp đầu ra của một số trụ sạc nhanh dành cho ôtô.

Theo TELD, việc các mẫu xe máy điện đi cùng bộ chuyển đổi tự chế để sạc ở trụ sạc ôtô tìm ẩn rủi ro cháy nổ, hư hỏng trụ. Ảnh: CarnewsChina.
Để khắc phục sự khác biệt này, người dùng có thể tận dụng các bộ nguồn cũ từ trung tâm dữ liệu nhằm hạ điện áp từ trên 400 V xuống mức phù hợp với xe. Một số thiết bị còn được chỉnh sửa để giả lập tín hiệu giao tiếp giữa trụ sạc và hệ thống quản lý pin.
Điều này khiến trụ sạc có thể cấp điện mà không nhận được đầy đủ dữ liệu thực tế từ bộ pin trên xe. Khi đó, thiết bị sạc có nguy cơ không giám sát chính xác những thông số quan trọng như điện áp, nhiệt độ hoặc trạng thái sạc.
Trong trường hợp bộ pin quá nhiệt hoặc xảy ra sự cố mất kiểm soát nhiệt, trụ sạc có thể không kịp ngừng cấp điện. Rủi ro càng tăng nếu phương tiện đã được thay đổi mô-tơ, bộ biến tần hoặc sử dụng bộ pin tự lắp ráp từ những cell pin không rõ nguồn gốc.
TELD cho rằng những thiết bị chuyển đổi này không chỉ đe dọa an toàn của người sử dụng mà còn có nguy cơ gây hư hỏng hạ tầng sạc.
Vì vậy, doanh nghiệp quyết định cấm toàn bộ xe 2 bánh chạy điện tại các trạm do mình vận hành.
Không phải xe máy điện nào cũng mất an toàn
Dù vậy, theo CarNewsChina, việc cho rằng xe máy điện không thể sử dụng trụ sạc công cộng dành cho ôtô là chưa hoàn toàn chính xác.
Trên thực tế, khả năng tương thích phụ thuộc vào thiết kế hệ thống điện, chuẩn kết nối và phương thức giao tiếp giữa phương tiện với trụ sạc. Tại Trung Quốc, tiêu chuẩn GB/T quy định nhiều yêu cầu kỹ thuật liên quan đến sạc xe điện.
Một chiếc xe máy điện được thiết kế phù hợp với chuẩn sạc có thể tiếp nhận điện từ trụ AC thông qua bộ sạc tích hợp trên phương tiện. Đối với những mẫu xe sử dụng pin điện áp cao, nhà sản xuất cũng có thể phát triển khả năng sạc nhanh DC nếu đáp ứng những yêu cầu về kết nối, quản lý pin và làm mát.
Một số nhà sản xuất tại Trung Quốc đã đề cập đến kế hoạch đưa công nghệ sạc nhanh DC lên các mẫu xe máy điện trong tương lai.
Vì vậy, vấn đề an toàn mà TELD nêu ra chủ yếu liên quan đến sự khác biệt về tiêu chuẩn và các bộ chuyển đổi không được phê duyệt, thay vì bản thân mọi chiếc xe máy điện đều không thể sử dụng hạ tầng sạc ôtô. Tuy nhiên lệnh cấm của TELD vẫn áp dụng với toàn bộ phương tiện 2 bánh chạy điện, không phân biệt xe nguyên bản hay đã độ chế.

Hình ảnh một chiếc xe máy điện đang sạc ở trụ công cộng, vốn dùng cho ôtô điện tại Trung Quốc. Ảnh: Moto01.
Bên cạnh những lo ngại về an toàn, truyền thông quốc gia này cũng đặt ra giả thuyết rằng bài toán doanh thu cũng có thể tác động đến quyết định của TELD.
Theo EVCIPA, doanh nghiệp này quản lý hơn 70.000 trạm với khoảng 900.000 trụ sạc tại hơn 360 thành phố ở Trung Quốc. Với quy mô hoạt động lớn, hiệu quả khai thác mỗi trụ sạc có thể ảnh hưởng đáng kể đến doanh thu và khả năng thu hồi vốn đầu tư.
Trong khi đó, xe máy điện thường sử dụng bộ pin dung lượng thấp hơn nhiều so với ôtô. Phần lớn xe máy điện có dung lượng pin dưới 10 kWh, trong khi một số ôtô điện sở hữu bộ pin 100 kWh. Nếu xét lượng điện tiêu thụ khi sạc đầy, ôtô điện pin 100 kWh có thể mua lượng điện gấp khoảng 10 lần xe máy điện pin 10 kWh.
Tuy nhiên số tiền thực tế mà trạm sạc thu được còn phụ thuộc vào công suất, thời gian sạc, mức pin ban đầu và giá dịch vụ. Dù vậy, việc dành một vị trí sạc cho xe máy điện có thể mang lại doanh thu thấp hơn so với ôtô nếu xét trong những điều kiện khai thác tương đương.
Đây là vấn đề đáng chú ý khi thị trường trạm sạc xe điện Trung Quốc đang cạnh tranh ngày càng gay gắt. Nhiều doanh nghiệp liên tục mở rộng mạng lưới, đầu tư vào trụ sạc công suất cao và tìm cách nâng hiệu quả khai thác.
Trước đó, một số trụ sạc nhanh Flash Charger của BYD từng bị khóa bằng xích hoặc phá hoại, làm dấy lên nghi vấn liên quan đến cạnh tranh giữa những đơn vị vận hành trạm sạc.


