Trưng bày '156 hình tượng Lênin' tại Bảo tàng Hồ Chí Minh

Chủ đề “Leniniana” trong mỹ thuật Xô viết

Phát biểu khai mạc trưng bày, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội V.V. Murashkin cho biết, triển lãm có ý nghĩa đặc biệt khi được tổ chức tại Việt Nam, trong chính Bảo tàng mang tên vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam - Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bởi lẽ, mối liên hệ giữa Lênin và Hồ Chí Minh là sự gắn bó sâu sắc về tư tưởng và tinh thần, đã ảnh hưởng đến vận mệnh của các dân tộc.

Giám đốc Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga tại Hà Nội V.V. Murashkin phát biểu tại sự kiện

Những tư tưởng của Lênin về quyền tự quyết của các dân tộc, về đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân và bất công xã hội đã tìm thấy sự đồng điệu mạnh mẽ trong trái tim của người thanh niên Nguyễn Ái Quốc.

"Chính việc tiếp cận với học thuyết của Lênin đã trở thành bước ngoặt quyết định, định hình con đường chính trị của Người và truyền cảm hứng cho cuộc đấu tranh giành độc lập của Việt Nam", ông V.V. Murashkin cho hay.

Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh Vũ Mạnh Hà cho biết, trong lịch sử mỹ thuật Xô viết, có một chủ đề đặc biệt ra đời từ cuộc cách mạng, đó là chủ đề về hình tượng vị lãnh tụ của nhân dân lao động, được gọi là “Leniniana” (chủ đề về Lênin). Chủ đề này đã được xây dựng xuyên suốt nhiều thập kỷ.

Khởi nguồn từ những bức chân dung lấy cảm hứng từ các tấm ảnh gốc hoặc được thực hiện trực tiếp từ nguyên mẫu khi Người còn sống, hình tượng vị lãnh tụ kính yêu của giai cấp lao động hiện lên đầy chân thực và sống động qua nét vẽ của các họa sĩ danh tiếng đương thời.

Trưng bày được tổ chức nhân kỷ niệm 156 năm ngày sinh lãnh tụ Lênin (22/4/1870 - 22/4/2026), 76 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam - Liên bang Nga (1950 - 2026) và năm chéo hợp tác về khoa học và giáo dục Việt Nam - Liên bang Nga với nhiều hoạt động ở cả hai nước

Sau khi V.I. Lê-nin qua đời, chủ đề “Leniniana” bước sang giai đoạn phát triển mới. Nhiệm vụ lúc này không đơn thuần là khắc họa chân dung vị nguyên thủ quốc gia đã khuất, mà còn gánh vác sứ mệnh xây dựng hình tượng anh hùng - lãng mạn về một nhà cách mạng vĩ đại, một nhân vật lịch sử tầm cỡ thế giới.

Trong tất cả các loại hình mỹ thuật, bao gồm cả đồ họa, việc xây dựng hình tượng Lênin - nhà cách mạng, vị lãnh tụ, nhà tư tưởng và người bạn của giai cấp công nhân, nông dân - đã được triển khai mạnh mẽ. Cùng với thể loại chân dung, các tác phẩm mỹ thuật phản ánh mọi giai đoạn trên con đường cách mạng của V.I. Lênin cũng ra đời, khắc họa những cảnh Người diễn thuyết trước công chúng, các buổi họp bàn công việc hay những cuộc gặp gỡ với nhân dân lao động.

Tái hiện cuộc đời và sự nghiệp của Lênin

Với 156 hình tượng V.I. Lênin được lựa chọn từ Bộ sưu tập của Khu Lưu niệm V.I. Lênin ở Ulyanovsk - quê hương của ông, trưng bày được bố cục thành 9 phần, dẫn dắt công chúng đi theo hành trình về cuộc đời và sự nghiệp của V.I. Lênin, gồm: Tôi sinh ra ở Simbirsk, Bắt đầu hoạt động cách mạng, Con đường cách mạng - Thời kỳ lưu vong, Vị Lãnh tụ cách mạng, Chân dung vẽ khi sinh thời, Ta sẽ xây dựng một thế giới mới…, Trong những giây phút nghỉ ngơi, Lênin và trẻ em, Sống mãi trong sự nghiệp.

Thông qua ngôn ngữ hội họa, đồ họa, công chúng được chiêm ngưỡng hình tượng cậu bé Volodia thời niên thiếu trong vòng tay gia đình tại Simbirsk đến một Vladimir Ulyanovsk - người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đầy nhiệt huyết trong những ngày đầu hoạt động cách mạng cũng như bản lĩnh phi thường của ông trong những năm tháng lưu vong.

Tác phẩm "Lênin - Lãnh tụ Cách mạng tháng Mười" của E.Okas

Đặc biệt, trưng bày còn tái hiện khoảnh khắc chói lọi của ngày 25/10/1917, khi ông chèo lái con tàu Cách mạng tháng Mười Nga đến bến bờ thắng lợi. Và, điều chạm đến trái tim chúng ta nhất đó là hình ảnh lãnh tụ Lênin trong những phút nghỉ ngơi hay khoảnh khắc bên các em nhỏ...

Thông qua trưng bày, công chúng chiêm ngưỡng sự đa dạng trong chiều sâu nhân cách của hình tượng V.I. Lênin, vị lãnh tụ của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa trong mỹ thuật Xô viết.

Một số lượng không nhỏ tác phẩm chân dung Lênin hiện còn lưu giữ được sáng tác khi ông còn sống, trong đó có những tác phẩm vẽ trực tiếp từ nguyên mẫu bởi các họa sĩ danh tiếng đương thời. Lênin thường không từ chối ngồi làm mẫu cho họ, miễn là việc đó không làm xao nhãng công việc hiện tại của Người.

Đại biểu và khách xem trưng bày

Tại trưng bày, Bảo tàng Hồ Chí Minh còn giới thiệu một số hiện vật, tài liệu tiêu biểu thể hiện tình đoàn kết bền chặt, hữu nghị sâu sắc cùng tình cảm tốt đẹp của Đảng, Chính quyền, Nhân dân Liên Xô dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhân dân Việt Nam.

Trưng bày chuyên đề “156 hình tượng Lênin - Từ bộ sưu tập của Khu Lưu niệm V.I. Lênin ở Ulyanovsk” mở cửa đón khách tham quan đến tháng 11/2026.

Một số tác phẩm, hiện vật tại trưng bày:

Tác phẩm "Trong phòng làm việc của cha" của E.A. Bogomolova

Tượng Lênin. Nguồn: BTHCM

Bài viết "Lênin và thi đua Xã hội chủ nghĩa" do Chủ tịch Hồ Chí Minh viết đăng trên Báo Nhân Dân, số 2229 ngày 25/4/1960 với bút danh T.L.

Tác phẩm "Paris. Ngọn cờ Công xã (Trích "V.I Lênin ở nước ngoài") của G.V. Malakov

Phù điêu Lênin Đoàn Đại biểu Đảng và Chính phủ Liên Xô do đồng chí A.N. Coxughin dẫn đầu sang thăm Việt Nam tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh, năm 1965

"Phù điêu Lênin" - Đồng chí Leonid Ilyich Brezhnev, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân kỷ niệm 50 năm Cách mạng tháng Mười, năm 1967

Tác phẩm "V.I Lênin diễn thuyết tại Đại hội III Đoàn Thanh niên Cộng sản (Komsomol)" của M.I. Brenaizen, B.V. Loganson

Tác phẩm "Trò chuyện bên cây bạch duơng" của N.N. Zhukov