Trung đoàn 64 (Sư đoàn 320, Quân đoàn 34): Luôn xứng danh danh hiệu Bác Hồ tặng Trung đoàn 'Dũng cảm-Đánh hăng'

Cách đây 80 năm, trước yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng, ngày 22-1-1946, Bộ chỉ huy Chiến khu 3 ra chỉ thị thành lập Chi đội 2 Vệ quốc đoàn Hải-Hưng-Thái trên cơ sở điều động 3 tiểu đoàn Vệ quốc đoàn của 3 tỉnh Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình và một số cán bộ của Chiến khu 3. Đây là dấu mốc mở ra hành trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Trung đoàn 64-Trung đoàn Quyết Thắng anh hùng trong suốt 80 năm qua.

Thượng tá Hoàng Văn Phô, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Trung đoàn 64.

Từ những ngày đầu mới thành lập, Trung đoàn với các tên gọi: Trung đoàn Liên quân tiếp phòng số 2, Trung đoàn 44, đã cùng với quân, dân tỉnh Hải Dương đấu tranh với quân Tưởng và bè lũ tay sai giữ vững địa bàn, bảo vệ cơ quan đầu não của tỉnh ở thị xã và phụ cận. Hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động kháng chiến, kiến quốc và đấu tranh ngoại giao của địa phương; tích cực cùng quân và dân địa phương truy quét lực lượng phản động Việt Quốc, Việt Cách, làm trong sạch địa bàn Hải Dương, Hà Nội.

Những năm đầu toàn quốc kháng chiến, Trung đoàn cùng với chính quyền, nhân dân và lực lượng vũ trang Hải Dương đã anh dũng chiến đấu; mở các cuộc chiến đấu, tiêu diệt sinh lực địch, giúp nhân dân sơ tán, phát triển lực lượng vũ trang địa phương. Ngày 14-8-1948, Trung đoàn vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen và tặng Trung đoàn danh hiệu Trung đoàn Quyết Thắng. Đến tháng 8-1948, Trung đoàn mang phiên hiệu Trung đoàn 64 như hiện nay.

Năm 1951, Trung đoàn 64 được vinh dự đứng trong đội hình của Đại đoàn Đồng Bằng-Sư đoàn 320, tham gia nhiều trận đánh và chiến dịch lớn như: Chiến dịch Trần Hưng Đạo, Sơn Tây, Quang Trung, Hòa Bình, Đông Xuân 1953-1954 và Chiến dịch Điện Biên Phủ chấn động địa cầu. Lịch sử còn ghi mãi những chiến công của Trung đoàn 64 với những tên đất, tên làng Đồng Mít, Hưng Công, Mạo Chử… Trong 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Trung đoàn 64 đã tham gia 9 chiến dịch, đánh 491 trận, loại khỏi vòng chiến đấu 14.493 tên địch; thu và phá hủy 1.872 khẩu súng các loại, bắn rơi 3 máy bay, bắn chìm 10 ca nô, bắn cháy 24 xe tăng, xe bọc thép, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của địch. Đặc biệt, tháng 3-1952, Trung đoàn 64 vinh dự được Đảng và Bác Hồ gửi thư khen và tặng chữ vàng truyền thống cho Trung đoàn: “Dũng cảm-Đánh hăng”. Từ đây, chữ vàng truyền thống của Trung đoàn “Dũng cảm-Đánh hăng” trở thành niềm tự hào của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn Quyết Thắng anh hùng.

Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với tinh thần “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, trong đội hình Nam tiến của Sư đoàn 320, tháng 11-1967, Trung đoàn 64 hành quân vào Mặt trận Đường 9-Nam Lào-Bắc Quảng Trị. Tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 và các trận đánh, các chiến dịch lớn trên chiến trường Tây Nguyên, miền Nam như: Chiến dịch Tây Nguyên, Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngày 15-1-1976, Trung đoàn 64 vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Trung đoàn có Tiểu đoàn 7, Tiểu đoàn 9, Đại đội 3 (Tiểu đoàn 7) và 8 cá nhân được phong tặng, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đất nước thống nhất, nhân dân ta chưa kịp khắc phục hết những hậu quả của chiến tranh thì Pol Pot lại gây tội ác đối với đồng bào ta ở biên giới Tây Nam và nhân dân Campuchia. Đáp ứng lời kêu gọi của Mặt trận Đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia, trong đội hình của Sư đoàn 320, Trung đoàn 64 cùng các lực lượng Quân tình nguyện Việt Nam được lệnh lên đường sang nước bạn thực hiện nhiệm vụ quốc tế cao cả. Trung đoàn 64 đã tham gia đánh 443 trận, loại khỏi vòng chiến đấu hàng nghìn tên địch, bắn cháy và bắn hỏng 25 xe quân sự, giải phóng những vùng đất đai rộng lớn; được Nhà nước Campuchia tặng Huân chương Angkor.

Trung đoàn 64 huấn luyện bắn súng tiểu liên AK bài 1 cho chiến sĩ mới năm 2025. Ảnh: MẠNH HÙNG

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia, trước yêu cầu nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu (SSCĐ) bảo vệ biên giới phía Bắc, cùng với đội hình của Sư đoàn 320, Trung đoàn 64 đã hành quân ra bảo vệ biên giới phía Bắc. Ngày 13-10-1982, Bộ tư lệnh Quân đoàn 3 ra Quyết định số 132/B-QĐ chuyển Trung đoàn bộ binh thành Trung đoàn bộ binh cơ giới. Trong những năm làm nhiệm vụ ở phía Bắc Tổ quốc (1979-1987), đặc biệt là 5 năm đầu tiên xây dựng Trung đoàn bộ binh cơ giới, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã phát huy cao độ truyền thống quyết thắng, dũng cảm vượt qua thử thách, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, trở thành đơn vị tiêu biểu của Sư đoàn 320. Khi biên giới phía Bắc bình yên trở lại, thực hiện chủ trương của Đảng và Quân ủy Trung ương, cuối năm 1987, đầu năm 1988, Trung đoàn được lệnh trở lại Tây Nguyên. Quá trình hành quân, Trung đoàn 64 đã thực hiện nghiêm túc chỉ thị, mệnh lệnh của Sư đoàn 320 “Đi nhanh, đến đủ, đúng thời gian, bảo đảm an toàn”.

Năm 1990, Trung đoàn chuyển thành đơn vị rút gọn làm nhiệm vụ bảo quản, bảo dưỡng vũ khí, trang bị. Năm 1991, Trung đoàn tiếp tục rút gọn hơn, sắp xếp theo biên chế mới, trở thành đơn vị khung thường trực với nhiệm vụ chính trị trọng tâm là SSCĐ, huấn luyện chiến sĩ mới, quân nhân dự bị, quản lý, bảo quản trang bị kỹ thuật. Ngày 10-12-2024, thực hiện Quyết định số 3357/QĐ-TM của Tổng Tham mưu trưởng, Trung đoàn Bộ binh 64 trở thành Trung đoàn Bộ binh cơ giới 64 đủ quân theo lộ trình sản xuất và mua sắm trang bị.

Từ khi trở lại Tây Nguyên, đứng chân trên địa bàn xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai, tổ chức, biên chế có những thay đổi do yêu cầu nhiệm vụ. Song, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, chỉ huy Sư đoàn 320, sự đùm bọc, giúp đỡ của cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương, Trung đoàn 64 đã phát huy truyền thống cách mạng, giành nhiều kết quả cao trong huấn luyện, SSCĐ, xây dựng tổ chức đảng hoàn thành tốt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”; triển khai nhiều phong trào, chương trình giúp nhân dân xây dựng nông thôn mới, xây dựng địa bàn an toàn, khu dân cư văn hóa.

80 năm, một chặng đường đầy gian khổ, hy sinh nhưng cũng rất đỗi tự hào của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 64 với bản hùng ca xây dựng Trung đoàn từ không thành có, từ nhỏ thành lớn, từ yếu thành mạnh; trưởng thành qua từng trận đánh, từng giai đoạn; tô thắm truyền thống “Dũng cảm-Đánh hăng”, tận trung với Đảng, tận hiếu với dân, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.