Trung Quốc - Ai Cập: Chương mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi dự lễ ký các thỏa thuận song phương tại Cung điện Ittihadiya ở Thủ đô Cairo (Ai Cập). Ảnh: Reuters

Ai Cập là quốc gia châu Phi đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình trở lại Cairo vì thế không chỉ là sự tiếp nối truyền thống quan hệ hữu nghị, mà còn là dấu mốc để hai bên định hình những ưu tiên cho chặng đường mới.

Điều đáng chú ý nhất nằm ở sự thay đổi về chất của hợp tác kinh tế. Trong nhiều năm, Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại lớn nhất và nguồn cung nhập khẩu chính của Ai Cập. Kim ngạch thương mại song phương tăng từ 10,21 tỷ USD năm 2013 lên 20,79 tỷ USD năm 2025. Hơn 2.800 doanh nghiệp Trung Quốc hiện hoạt động tại Ai Cập, tham gia nhiều lĩnh vực then chốt như: Cơ sở hạ tầng, năng lượng mới, giao thông, viễn thông, dệt may, hàng không vũ trụ và công nghệ tiên tiến...

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào những con số ấy sẽ khó thấy hết ý nghĩa của quan hệ kinh tế Trung Quốc - Ai Cập. Điều đang diễn ra là sự dịch chuyển từ mô hình thương mại đơn thuần sang hợp tác sản xuất và từng bước nội địa hóa công nghiệp. Đây mới là yếu tố có thể tạo ra tác động lâu dài đối với năng lực phát triển của Ai Cập. Khu hợp tác kinh tế và thương mại TEDA Suez tại Ain Sokhna là một ví dụ điển hình. Việc thu hút hơn 200 doanh nghiệp và tạo hơn 10.000 việc làm cho thấy khu vực này không chỉ là điểm đến của dòng vốn Trung Quốc, mà đang hình thành một không gian sản xuất có khả năng kết nối Ai Cập với các thị trường rộng lớn hơn. Từ đây, hàng hóa có thể hướng tới Trung Đông, châu Phi và châu Âu, tận dụng vị trí địa lý cũng như mạng lưới các hiệp định thương mại của Ai Cập.

Nói cách khác, lợi thế của Ai Cập không chỉ nằm ở quy mô thị trường trong nước. Giá trị lớn hơn nằm ở vị trí “điểm nối” giữa các khu vực kinh tế. Kênh đào Suez, các cảng biển, Khu kinh tế Suez và hệ thống giao thông kết nối tạo thành một cấu trúc có khả năng biến Ai Cập thành trung tâm logistics và sản xuất của khu vực. Với Trung Quốc, đây là cửa ngõ quan trọng để tăng cường kết nối với châu Phi và thế giới Arab. Với Ai Cập, đây là cơ hội biến lợi thế địa chiến lược thành động lực công nghiệp hóa. Chính ở điểm này, sự kết nối giữa Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc với Tầm nhìn Ai Cập 2030 cho thấy giá trị thực tiễn. Những công trình như Khu trung tâm thương mại tại Thủ đô hành chính mới hay tuyến đường sắt nhẹ kết nối Cairo với các thành phố mới là những dấu ấn rõ nét của hợp tác Trung Quốc - Ai Cập.

Điểm đáng chú ý là giá trị của một quan hệ đối tác chiến lược không thể chỉ được đo bằng những công trình có quy mô lớn. Thước đo quan trọng hơn là những công trình đó có giúp tạo ra năng lực phát triển mới hay không. Đó là lý do việc hai bên thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng xanh, xe điện, hàng không vũ trụ, kinh tế số và công nghệ nông nghiệp hiện đại mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là những lĩnh vực quyết định sức cạnh tranh của nền kinh tế trong tương lai. Trong số đó, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo có thể trở thành một hướng hợp tác mới nổi bật. Ai Cập đang đẩy mạnh chuyển đổi số, trong khi Trung Quốc có năng lực đáng kể về hạ tầng viễn thông, trung tâm dữ liệu, điện toán và các ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Sự bổ sung này tạo ra không gian hợp tác rộng, từ phát triển hạ tầng số đến đào tạo nhân lực, nghiên cứu công nghệ.

Chiều sâu của quan hệ Trung Quốc - Ai Cập còn được thể hiện ở sự tương đồng trong một số vấn đề quốc tế. Hai nước đều đề cao vai trò của Liên hợp quốc, ủng hộ tăng cường tiếng nói của các nước đang phát triển và thúc đẩy một hệ thống quản trị toàn cầu công bằng hơn.

70 năm sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao, Trung Quốc và Ai Cập đang đứng trước một bước chuyển mới. Vì thế, chuyến thăm Cairo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình sau 10 năm có thể được nhìn nhận hơn là một sự kiện ngoại giao. Nó cho thấy Bắc Kinh và Cairo đang tìm cách đưa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện đi vào chiều sâu, gắn lợi ích song phương với những chuyển dịch lớn của kinh tế và địa chính trị thế giới.