Trung Quốc bùng nổ dịch vụ trả tiền để có bạn đồng hành

Dịch vụ “hộ tống y tế” tại Trung Quốc, tạo điều kiện thuận lợi cho người cao tuổi đến khám bệnh tại bệnh viện. Ảnh: Internet

Sự đồng hành trở thành dịch vụ

“Nền kinh tế đồng hành” đang phát triển mạnh mẽ tại Trung Quốc. Từ những nhu cầu đời thường từng được đáp ứng bởi gia đình, bạn bè nay dần trở thành các dịch vụ có thể đặt mua.

Giới chuyên gia chia nền kinh tế này thành hai nhóm chính. Thứ nhất là dịch vụ đồng hành mang tính chức năng như người đưa đi khám bệnh, bạn đồng hành du lịch, tài xế riêng, bạn học cùng hay người hỗ trợ mua sắm. Nhóm thứ hai tập trung vào giá trị cảm xúc, bao gồm người trò chuyện, bạn chạy bộ, bạn leo núi, thú cưng trị liệu, nhân vật trí tuệ nhân tạo (AI) đồng hành hoặc các “người lắng nghe chuyên nghiệp”.

Theo Reuters, trên những bậc đá dẫn lên đỉnh Thái Sơn, một trong những ngọn núi nổi tiếng nhất Trung Quốc, không khó để bắt gặp những cặp đôi đặc biệt. Họ không phải bạn bè, cũng không phải người thân. Một người là du khách, người còn lại là “bạn leo núi” được thuê qua mạng với nhiệm vụ không chỉ là mang giúp hành lý hay chụp ảnh lưu niệm, mà còn trò chuyện, động viên khách hàng, lắng nghe những câu chuyện đời thường và đôi khi đơn giản chỉ là giúp chuyến đi vơi bớt cô đơn.

Mức phí dao động từ 55 đến 75 Nhân dân tệ mỗi chuyến. Có sinh viên đại học nhận tới 28 đơn đặt hàng/tháng và thu nhập gần 20.000 Nhân dân tệ.

Sự bùng nổ của “nền kinh tế đồng hành” phản ánh những thay đổi sâu sắc trong đời sống xã hội. Quá trình đô thị hóa nhanh khiến hàng triệu người trẻ rời quê hương để học tập và làm việc tại các thành phố lớn. Họ sống xa gia đình, làm việc với cường độ cao và ngày càng khó duy trì những mối quan hệ xã hội bền vững. Trong bối cảnh đó, nhu cầu về sự kết nối cảm xúc gia tăng. Đây là xu hướng “tiêu dùng cảm xúc”, khi con người sẵn sàng chi tiền để mua cảm giác được quan tâm, sẻ chia và đồng hành.

Không chỉ giới trẻ, người cao tuổi cũng là nhóm khách hàng quan trọng của nền kinh tế này. Quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ trong khi tốc độ già hóa dân số tăng nhanh. Nhiều người già phải tự đi khám bệnh mà không có người thân đi cùng. Từ thực tế đó, dịch vụ “hộ tống khám bệnh” phát triển thành nghề chuyên nghiệp.

Người đồng hành sẽ hỗ trợ bệnh nhân đăng ký khám, di chuyển giữa các phòng chức năng, nhận thuốc và giải thích quy trình điều trị. Năm 2025, có tới 88,54% người cao tuổi sống trong cộng đồng đi khám bệnh mà không có người thân đi cùng. Tại các viện dưỡng lão, tỷ lệ này lên tới 98,3%.

Sự phát triển của công nghệ đang mở rộng phạm vi của “nền kinh tế đồng hành”. Ngày càng nhiều người sử dụng các ứng dụng trò chuyện với AI như một người bạn tâm sự. Một số nền tảng cung cấp dịch vụ “người phản hồi tức thì”, cam kết trả lời tin nhắn hoặc cuộc gọi của khách hàng trong thời gian ngắn nhất để tạo cảm giác luôn có người bên cạnh.

Mức thù lao có thể lên tới 150 Nhân dân tệ mỗi giờ. Một số khách hàng thậm chí chi hàng nghìn Nhân dân tệ mỗi tháng chỉ để có cảm giác rằng luôn có ai đó ở bên cạnh khi cần.

“Robot đồng hành” được trưng bày tại một triển lãm ở Trung Quốc. Ảnh: IC

Thị trường trị giá hàng tỷ USD

Theo các tổ chức nghiên cứu thị trường, quy mô nền kinh tế đồng hành tại Trung Quốc có thể vượt 50 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 7,4 tỷ USD) trong năm 2025. Trung Quốc hiện có hơn 200 triệu lao động tự do. Trong bối cảnh thị trường việc làm cạnh tranh và tỷ lệ thất nghiệp thanh niên kéo dài, nhiều người trẻ tìm thấy nguồn thu nhập mới từ các dịch vụ đồng hành với chi phí gia nhập thấp và thời gian làm việc linh hoạt.

Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh cũng đặt ra nhiều thách thức. Phần lớn các giao dịch hiện được thực hiện qua mạng xã hội hoặc nền tảng trực tuyến với quy trình xác thực còn lỏng lẻo. Những rủi ro liên quan đến an toàn cá nhân, bảo mật dữ liệu và tranh chấp dịch vụ vẫn là vấn đề cần được quản lý chặt chẽ hơn.

Trước thực tế này, chính quyền và các hiệp hội ngành nghề tại Trung Quốc đang từng bước xây dựng tiêu chuẩn cho lĩnh vực này. Năm 2025, Thành Đô trở thành địa phương đầu tiên cấp chứng chỉ nghề nghiệp chuyên biệt cho dịch vụ đồng hành y tế. Nhiều quy định về quy trình phục vụ, an toàn và xử lý khiếu nại cũng bắt đầu được ban hành.

Sự xuất hiện của nền kinh tế đồng hành là minh chứng cho sự chuyển dịch của nền kinh tế từ đáp ứng nhu cầu vật chất sang đáp ứng những nhu cầu tinh thần ngày càng lớn trong cuộc sống đô thị.