Trung Quốc cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật giữa căng thẳng
Hôm 7/1, Reuters dẫn tuyên bố của chính quyền Nhật Bản cho biết lệnh cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng (sử dụng trong cả lĩnh vực quân sự lẫn dân sự) sang nước này của Trung Quốc là 'hoàn toàn không thể chấp nhận được và vô cùng đáng tiếc' trong bối cảnh tranh chấp ngoại giao giữa hai nền kinh tế hàng đầu Châu Á leo thang.
Hàng hóa lưỡng dụng là hàng hóa, phần mềm hoặc công nghệ có cả ứng dụng dân sự lẫn quân sự, bao gồm một số nguyên tố đất hiếm cần thiết để chế tạo máy bay không người lái và chip.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã khơi mào tranh chấp với Trung Quốc vào cuối năm ngoái khi nói rằng một cuộc tấn công của Trung Quốc nhắm vào đảo Đài Loan có thể được coi là mối đe dọa hiện hữu đối với Nhật Bản. Trung Quốc luôn xem Đài Loan là một phần lãnh thổ, có thể sử dụng vũ lực để sáp nhập nếu cần thiết.
"Một biện pháp như thế này, chỉ nhắm vào đất nước chúng tôi, khác biệt đáng kể so với thông lệ quốc tế, là hoàn toàn không thể chấp nhận được và vô cùng đáng tiếc" - Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara, người phát ngôn chính của chính phủ, cho biết trong một cuộc họp báo thường nhật hôm 7/1.
Ông từ chối bình luận về tác động có thể xảy ra đối với ngành công nghiệp Nhật Bản từ lệnh cấm của Trung Quốc nhưng nói rằng vẫn chưa rõ chính xác những mặt hàng nào sẽ bị nhắm mục tiêu.
Tờ China Daily của Trung Quốc trước đó đưa tin vào hôm 6/1 rằng Bắc Kinh đang xem xét siết chặt hơn nữa việc xem xét cấp phép xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản.
Quan hệ Trung - Nhật đã rơi vào căng thẳng trong những tháng qua - Ảnh: Reuters
Các nhà phân tích cho rằng động thái như vậy có thể có những tác động sâu rộng đối với một cường quốc sản xuất công nghiệp như Nhật Bản bao gồm cả ngành công nghiệp ô tô chủ chốt.
Mặc dù Nhật Bản đã tìm cách đa dạng hóa nguồn cung đất hiếm kể từ khi Trung Quốc siết chặt xuất khẩu các khoáng sản này vào năm 2010, khoảng 60% lượng nhập khẩu của nước này vẫn đến từ Trung Quốc.
Một lệnh cấm xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc trong ba tháng, giống như năm 2010, có thể khiến các doanh nghiệp Nhật Bản thiệt hại 660 tỷ yên (4,21 tỷ USD) và làm giảm 0,11% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hàng năm, theo ước tính của nhà kinh tế Takahide Kiuchi thuộc Viện Nghiên cứu Nomura cho biết trong một báo cáo hôm 7/1. Lệnh cấm kéo dài một năm sẽ làm giảm 0,43% GDP, ông nhận định.
Cho đến nay, dữ liệu của Hải quan Trung Quốc chưa cho thấy dấu hiệu giảm xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản, mặc dù dữ liệu được công bố khá chậm trễ. Trong tháng 11, tháng gần nhất có dữ liệu, xuất khẩu tăng 35% lên 305 tấn, mức cao nhất trong năm ngoái.
Kể từ phát ngôn của bà Takaichi về Đài Loan hồi đầu tháng 11, Bắc Kinh đã kêu gọi công dân của mình không đến Nhật Bản, ngừng nhập khẩu hải sản Nhật Bản và hủy bỏ các cuộc họp và sự kiện văn hóa.
