Trung Quốc chế tạo tàu mẹ đầu tiên trên thế giới dành cho tàu ngầm không người lái cỡ lớn

Tàu ngầm lớp Type-094 của Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Ảnh: MW.

Ảnh vệ tinh được phân tích cho thấy một tàu có kích thước lớn và thiết kế đặc biệt đang được đóng tại nhà máy đóng tàu Hudong-Zhonghua (Hỗ Đông-Trung Hoa) ở Thượng Hải. Cấu hình bất thường của con tàu cho thấy nó nhiều khả năng được thiết kế để vận hành và hỗ trợ các tàu ngầm không người lái cỡ lớn.

Nếu nhận định này chính xác, đây có thể là tàu mẹ chuyên dụng đầu tiên trên thế giới dành cho tàu ngầm không người lái, bổ sung một năng lực mới đáng chú ý cho sức mạnh tác chiến dưới biển đang được Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) nhanh chóng mở rộng.

Con tàu cũng có thể là bước phát triển mới nhất trong nỗ lực mà Trung Quốc dường như đang âm thầm theo đuổi nhằm phát triển các phương tiện ngầm không người lái siêu lớn, thường được gọi là XXLUUV (Extra-Extra Large Uncrewed Underwater Vehicles).

Trung Quốc đã thử nghiệm hai mẫu tàu ngầm không người lái có kích thước đặc biệt lớn, với những phương tiện được quan sát có chiều dài khoảng 35 m và 45 m. Đáng chú ý, chúng được ước tính lớn hơn khoảng 6-8 lần so với tàu ngầm không người lái cỡ lớn Boeing Orca XLUUV của Hải quân Mỹ.

Sự xuất hiện của một tàu hỗ trợ chuyên dụng cho thấy chương trình của Trung Quốc có thể đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang hướng xây dựng một hệ thống có khả năng vận hành thực tế.

Thay vì chỉ phóng những “tàu ngầm khổng lồ” này từ các cơ sở trên bờ hoặc ụ nổi, tàu mẹ mới có thể cho phép Trung Quốc vận chuyển, bảo dưỡng, phóng và thu hồi chúng ngay trên biển. Điều này về lý thuyết có thể mở rộng đáng kể phạm vi địa lý mà các phương tiện này có thể hoạt động.

Tàu mẹ của Trung Quốc dành cho tàu ngầm. Ảnh minh họa: Naval News.

Tàu mẹ có thể vừa vận chuyển, vừa phóng tàu ngầm không người lái

Con tàu mới nhiều khả năng đảm nhiệm hai vai trò chính.

Thứ nhất, nó có thể hoạt động như một tàu hỗ trợ cơ động, vận chuyển các tàu ngầm tự hành cỡ lớn, đồng thời cung cấp dịch vụ bảo dưỡng và hỗ trợ hậu cần cho chúng.

Thứ hai, tàu có thể đóng vai trò nền tảng phóng và thu hồi, cho phép triển khai các XXLUUV từ những vị trí cách xa đáng kể bờ biển Trung Quốc.

Một lực lượng XXLUUV được triển khai từ căn cứ trên bờ sẽ bị giới hạn bởi vị trí của các cơ sở phóng. Những phương tiện này cũng phải di chuyển qua các vùng biển có khả năng bị giám sát trước khi tới khu vực hoạt động ở xa.

Trong khi đó, tàu mẹ cơ động có thể đưa các phương tiện không người lái tới gần khu vực tuần tra dự kiến hơn trước khi thả chúng xuống biển.

Điều này có thể mang lại cho Trung Quốc một cách thức triển khai các tàu ngầm không người lái linh hoạt hơn đáng kể so với việc phụ thuộc hoàn toàn vào các căn cứ ven biển.

Thiết kế kỳ lạ, giống tàu đổ bộ nhưng không phải tàu đổ bộ

Cấu hình của tàu mẹ mới có một số nét tương đồng với tàu đổ bộ, đặc biệt là khoang giếng ở phía đuôi tàu (well deck) có kích thước lớn.

Tuy nhiên, cách bố trí của con tàu khác đáng kể so với tàu đổ bộ thông thường và dường như được thiết kế đặc biệt để phục vụ việc vận hành các phương tiện ngầm kích thước lớn.

Ở phía đuôi là một khoang giếng mở. Bên dưới khu vực này có thể bố trí một giá đỡ lớn, hay bệ nâng, để đưa phương tiện ngầm xuống nước.

Giá đỡ dường như có thể được hạ xuống bằng 12 cánh tay nâng thẳng đứng, tạo thành cơ cấu nâng đỡ XXLUUV trong quá trình hạ thủy và thu hồi.

Thiết kế này có thể cho phép những tàu ngầm không người lái khổng lồ được đưa xuống nước mà không cần sử dụng các cần cẩu thông thường hoặc một ụ tàu ngầm chuyên dụng.

Nếu đúng như vậy, đây là một giải pháp đáng chú ý cho việc vận hành những phương tiện có kích thước lớn nhưng không có thủy thủ đoàn bên trong.

Tàu ngầm không người lái Orca của Hải quân Mỹ. Ảnh: MW.

“Tàu ngầm ma” có thể đảm nhiệm nhiệm vụ do thám đường dài

Một trong những ứng dụng tiềm năng quan trọng nhất của các XXLUUV là tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) tầm xa.

Một tàu ngầm tự hành có thể hoạt động dưới nước trong thời gian dài, theo dõi hoạt động hàng hải, bám theo các lực lượng hải quân hoặc thu thập dữ liệu âm thanh dưới nước.

Các UUV cỡ lớn cũng có khả năng được cấu hình để mang thủy lôi, ngư lôi hoặc các loại vũ khí khác. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng công khai xác định loại vũ khí cụ thể mà Trung Quốc dự định trang bị cho các XXLUUV.

Kích thước lớn mang lại cho những phương tiện này không gian và tải trọng hữu ích lớn hơn đáng kể so với các drone dưới nước thông thường. Về lý thuyết, điều đó cho phép chúng thực hiện những nhiệm vụ vốn trước đây thường được giao cho các tàu ngầm có người lái.

Nếu tàu mẹ đang được đóng thực sự dành cho các XXLUUV, sự xuất hiện của nó sẽ cho thấy chương trình tàu ngầm không người lái cỡ cực lớn của Trung Quốc có thể đang bước sang một giai đoạn mới: không chỉ thử nghiệm một phương tiện dưới nước khổng lồ, mà xây dựng cả hệ thống để đưa nó ra biển, duy trì hoạt động và triển khai ở khoảng cách xa bờ.