Trung Quốc đang định hình lại bản đồ trí tuệ nhân tạo toàn cầu ra sao?
Trung Quốc đang liên tục tạo ra những đột phá về trí tuệ nhân tạo (AI).
Mô hình ngôn ngữ lớn nguồn mở của DeepSeek, vốn nổi danh nhờ chi phí thấp và hiệu suất cao, đã mở ra những con đường mới cho sự phát triển trí tuệ nhân tạo toàn cầu.
Tờ Financial Times mới đây nhận định rằng mô hình của DeepSeek đã làm chấn động cộng đồng công nghệ quốc tế và nhấn mạnh đây không phải là một trường hợp cá biệt.
Tờ Die Zeit của Đức cũng quan sát thấy rằng đây không phải lần đầu tiên lĩnh vực công nghệ cao của Trung Quốc thu hút sự chú ý toàn cầu bằng những sản phẩm đổi mới sáng tạo.
Cách Trung Quốc thúc đẩy làn sóng đột phá và triển khai ứng dụng AI đang trở thành đề tài phản biện sâu sắc trong giới chuyên gia và duy trì sức hút mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực.
Hệ sinh thái năng động và tăng trưởng thần tốc
Trung Quốc đang sở hữu hơn 4.500 doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo, với quy mô ngành công nghiệp lõi tiệm cận khoảng 86,39 tỉ USD. Quốc gia này đã xây dựng được một hệ thống công nghiệp AI tương đối hoàn chỉnh, được hỗ trợ bởi cộng đồng hơn 9,4 triệu lập trình viên.
Hiện tại, Trung Quốc là nơi có số lượng người đóng góp nguồn mở lớn thứ hai thế giới với tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ.
Chiến lược phát triển AI của Trung Quốc tiến bước bằng cách củng cố công nghệ cốt lõi song song với việc đẩy nhanh các ứng dụng thực tế để nâng cấp nền công nghiệp.
Với một trong những kho kịch bản ứng dụng phong phú nhất thế giới, Trung Quốc cung cấp một môi trường thử nghiệm độc đáo, nơi AI chuyển mình từ trạng thái có thể sử dụng sang đáng tin cậy và có khả năng ứng dụng ở quy mô lớn.
Khái niệm AI+ do quốc gia này tiên phong đề xuất hiện đã được triển khai rộng rãi từ sản xuất, y tế, khí tượng đến giao thông, tài chính và nông nghiệp.
Ngày nay, các thực thể Trung Quốc chiếm khoảng 60% số lượng bằng sáng chế AI toàn cầu. Cộng đồng nguồn mở Model Scope hiện lưu trữ hơn 120.000 mô hình và phục vụ hơn 20 triệu nhà phát triển trên toàn thế giới, minh chứng cho sự cởi mở và bề dày của hệ sinh thái này.
Vai trò kiến tạo của Chính phủ
Sự phát triển AI tại Trung Quốc được thúc đẩy bởi doanh nghiệp, định hướng bởi thị trường và lấy ứng dụng làm trọng tâm. Trong đó, vai trò của Chính phủ là tạo ra một môi trường thuận lợi, khuyến khích đổi mới đồng thời đảm bảo quản trị chuẩn xác.
Ở cấp quốc gia, Hội đồng Nhà nước Trung Quốc đã ban hành hướng dẫn chuyên sâu về Sáng kiến AI+ vào năm 2025, sử dụng các công cụ chính sách phối hợp để kết nối đổi mới công nghệ với triển khai thực tế.
Ở cấp địa phương, các thành phố như Hàng Châu đã áp dụng phương thức hỗ trợ đáp ứng mà không can thiệp không cần thiết, phối hợp các yếu tố then chốt như năng lực tính toán, quyền truy cập dữ liệu và nguồn vốn để mang lại sự tự tin cho doanh nghiệp.
Trong môi trường này, DeepSeek liên tục cải tiến các mô hình nguồn mở. Unitree và DEEP-Robotics triển khai robot trong kiểm tra lưới điện. Manycore tiến bước trong thiết kế không gian thông minh. BrainCo tập trung phát triển cho bộ não máy tính.
Game Science đã thúc đẩy sự giao thoa giữa nội dung và công nghệ thông qua dự án đình đám Black Myth Wukong.
Tất cả phản ánh một mô hình phát triển nơi định hướng chính sách và quản trị dựa trên quy tắc cùng nhau nuôi dưỡng một ngành công nghiệp AI.
Hợp tác quốc tế vì lợi ích chung
Trung Quốc phát triển AI nhằm thúc đẩy lực lượng sản xuất mới, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế chất lượng cao và thúc đẩy hiện đại hóa đất nước.
Quốc gia này đã đề xuất Sáng kiến hợp tác quốc tế về AI+, kêu gọi đối thoại chính sách sâu rộng trong 5 lĩnh vực ưu tiên gồm cải thiện sinh kế, thúc đẩy khoa học, mở rộng ứng dụng công nghiệp, làm giàu văn hóa và nuôi dưỡng nhân tài.
Trên thực tế, Trung Quốc đã viện trợ các hệ thống cảnh báo sớm thiên tai tích hợp AI cho Mông Cổ, hay Djibouti hỗ trợ vận hành mạng lưới điện tại Brazil và các mỏ khai thác tại Thái Lan.
Tại tỉnh Takeo (Campuchia), nông dân tham gia chương trình nông nghiệp thông minh hỗ trợ đã cải thiện đáng kể tỷ lệ sống và chất lượng tôm càng xanh nhờ các ứng dụng AI của Trung Quốc.
Trung Quốc tin rằng AI nên là một sản phẩm công cộng toàn cầu mang lại lợi ích cho toàn nhân loại, không phải là trò chơi dành riêng cho một số ít quốc gia hay cá nhân giàu có.
Quốc gia này ủng hộ Liên Hợp Quốc là kênh chính trong quản trị AI toàn cầu và đã đưa ra các kế hoạch như Kế hoạch xây dựng năng lực tổng thể AI nhằm giúp cộng đồng quốc tế phát triển AI theo hướng có trách nhiệm, hợp tác và cùng có lợi.
