Trung Quốc: Điều gì đang thay đổi trong văn hóa đoàn viên dịp Tết Nguyên đán?

Trong nhiều thập kỷ, hình ảnh quen thuộc mỗi độ xuân về là hàng triệu người chen kín trên tàu hỏa, xe buýt và máy bay, tất bật trở về quê để kịp bữa cơm đoàn viên. Niềm tin rằng con cái phải trở về sum họp cùng cha mẹ vào thời khắc năm mới đã ăn sâu vào văn hóa Trung Hoa.

Thế nhưng năm nay, dòng chảy di chuyển đang dần đổi hướng, theo CNA.

Các chuyên gia nhận định, mô hình “đoàn tụ ngược” ngày càng phổ biến, khi cha mẹ từ thị trấn, làng quê lên các đô thị lớn nơi con cái sinh sống và làm việc. Với kỳ nghỉ kéo dài chín ngày năm nay lượng đặt vé cho các chuyến bay và tuyến du lịch dạng này đã tăng khoảng 35% so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu của Meituan.

Cha mẹ từ các vùng quê lên thành phố đoàn tụ với con cái dịp Tết Nguyên đán đang trở thành xu hướng tại Trung Quốc. Ảnh: CNA

Gia đình trong bối cảnh mới

Trong số những người đang góp phần thay đổi truyền thống có ông Zhou Songlin và con trai, Joe Zhou, 42 tuổi, chuyên gia tư vấn quan hệ công chúng.

Mỗi dịp Tết, hai cha con vẫn giữ nếp quen thuộc: ở nhà, nấu những bữa ăn giản dị và cùng thưởng thức các món tráng miệng ngọt ngào. Chỉ khác năm nay, họ không ở quê nhà Trường Sa, tỉnh Hồ Nam, mà tại Quảng Châu, nơi Joe đang sinh sống và làm việc.

Với Joe, việc mời cha lên thành phố đón Tết là một quyết định thực tế. Công việc bận rộn, khí hậu mùa đông ôn hòa hơn ở phương Nam và việc anh vừa chuyển sang căn hộ mới là những lý do quan trọng. Ông Zhou cũng cho rằng đến Quảng Châu “thuận tiện, an toàn, thoải mái và đơn giản” hơn.

Theo các nhà phân tích, sự gia tăng của xu hướng “đoàn tụ ngược” phản ánh những chuyển biến sâu rộng trong mô hình lao động, dòng di cư và cấu trúc gia đình tại Trung Quốc, khi ngày càng nhiều người trẻ gắn bó lâu dài với các trung tâm đô thị, ngay cả trong dịp lễ quan trọng nhất năm.

“Trọng tâm ngày càng hướng đến việc ở bên nhau, hơn là nơi diễn ra sự gắn kết,” ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore, nhận định.

Giáo sư Shen Han tại Đại học Fudan, cho rằng sự cải thiện kết nối giao thông trên khắp Trung Quốc đã giúp người lớn tuổi dễ dàng di chuyển đường dài hơn. Sự thay đổi này đánh dấu bước chuyển từ mô hình di cư một chiều sang hình thức di chuyển linh hoạt hai chiều trong mùa lễ hội, qua đó làm mềm hóa những quan niệm truyền thống về bổn phận hiếu thảo.

Hành khách đi trên chuyến tàu tốc hành Sân bay Bắc Kinh trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Ảnh: CNA

Cha mẹ đang di chuyển

Trong các kỳ nghỉ cao điểm trước đây, vé tàu trên những tuyến phổ biến thường “cháy” chỉ sau vài phút mở bán.

Năm nay, Wang Yu, lập trình viên 31 tuổi, đã mời cha mẹ từ Hồ Nam đến thăm anh tại Thâm Quyến. Anh cho biết vé tàu cao tốc chiều này dễ mua hơn so với chiều ngược lại và việc đi lại tại thành phố cũng thuận tiện hơn cho trẻ nhỏ. Wang dự định đưa bố mẹ tham quan Công viên Vịnh Thâm Quyến, bãi biển Tiểu Mai Sa và Vườn Bách thảo Tiên Hồ.

Tương tự, Guo Xueqin, 34 tuổi, nhân viên công nghệ thông tin tại Thâm Quyến, lần đầu tiên đón bố mẹ lên thành phố ăn Tết sau khi chuyển về căn hộ mới. “Dù ở đâu, miễn là chúng ta ở bên nhau, thì cũng vậy thôi,” cô chia sẻ.

Chen Bo, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng quá trình đô thị hóa kéo dài hàng thập kỷ cùng việc nới lỏng đăng ký hộ khẩu đã củng cố cảm giác gắn bó của giới trẻ với thành phố. “Nhiều người hiện coi nơi họ làm việc và sinh sống như nhà của mình. Việc đưa cha mẹ đến đó cũng là một biểu hiện của sự thay đổi ấy,” ông nói.

Tại ga Bắc Thâm Quyến, tình nguyện viên Ji Wenli nhận thấy số lượng hành khách lớn tuổi di chuyển trong dịp lễ tăng rõ rệt. Dù phần lớn người dân vẫn trở về quê nhà, xu hướng “tái đoàn tụ” đang ngày càng hiện diện.

Hành khách đang xếp hàng chờ lên tàu tại cổng soát vé Ga tàu hỏa Bắc Kinh ngày 12.2.2026. Ảnh: CNA

“Miễn là chúng ta ở bên nhau”

“Đoàn tụ ngược” chỉ là một trong nhiều dấu hiệu cho thấy phong tục đón Tết tại Trung Quốc đang trở nên linh hoạt hơn. Không còn một công thức cố định nào cho cách kỷ niệm năm mới.

Năm ngoái, Xu Yumin, chuyên gia quan hệ công chúng tại Thâm Quyến, mời mẹ và dì từ Đông Bắc Trung Quốc đến đón Tết cùng mình, kết hợp sum họp gia đình với những chuyến du lịch ngắn ngày. Năm nay, cô sẽ đi nghỉ cùng bạn bè tại Tengchong (Vân Nam) và dự định đoàn tụ với gia đình vào cuối mùa xuân.

Theo nhà nghiên cứu Chen Bo, thế hệ trẻ đã hoàn toàn thích nghi với đời sống đô thị. Đối với họ, việc trở về quê nhà không còn là cách duy nhất để gìn giữ ý nghĩa của lễ hội. Dù địa điểm thay đổi, các giá trị cốt lõi như bữa cơm đoàn viên, tặng quà và thăm hỏi người lớn tuổi vẫn được duy trì.

Với Joe Zhou và cha tại Quảng Châu, đây đơn thuần là một sự điều chỉnh cá nhân. Họ dành thời gian yên tĩnh bên nhau; người cha làm quen với thành phố mới, đôi lúc vẫn nhớ nhịp sống Trường Sa.

Nhưng cũng có những khoảnh khắc đáng nhớ. Joe kể lại nụ cười của cha khi hai người băng qua cầu trên đảo Hải Tâm Sa, ngắm đường chân trời sông Châu Giang.

“Lúc đó cha tôi thực sự rất hạnh phúc. Chỉ cần chúng ta ở bên nhau, đó mới là điều quan trọng nhất”, anh nói.

Sự gia tăng của hình thức “đoàn tụ ngược” không chỉ thay đổi hướng di chuyển mà còn tái định hình cách các gia đình chi tiêu và tận hưởng kỳ nghỉ tại Trung Quốc. Dữ liệu từ nền tảng Fliggy cho thấy lượng đặt phòng khách sạn cao cấp dịp Tết tăng gần 70%, trong khi khách sạn công viên giải trí thân thiện với gia đình tăng tới 94%.

Số liệu từ Meituan cũng ghi nhận đặt phòng liên tỉnh từ hai ngày trở lên tăng khoảng 65%, trong đó đặt phòng gia đình chiếm hơn 60%.

KHÁNH MY