Trung Quốc dự chi hàng tỉ USD cho đội quân robot vận hành lưới điện

Các tập đoàn công nghiệp lớn của Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng việc sử dụng robot tích hợp AI để vận hành cơ sở hạ tầng thiết yếu. State Grid Corporation of China (Tập đoàn Lưới điện Nhà nước Trung Quốc) vừa công bố kế hoạch quy mô lớn nhằm triển khai hàng nghìn robot đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ kiểm tra các trạm biến áp ở vùng xa xôi đến bảo trì các đường dây điện siêu cao áp.

Tập đoàn này là nhà vận hành lưới điện lớn nhất Trung Quốc.

State Grid Corporation of China đã dành ra 6,8 tỉ nhân dân tệ (khoảng 1 tỉ USD) cho việc mua sắm trí tuệ hiện thân, tức robot tích hợp AI, chỉ riêng trong năm 2026, trang Jiemian đưa tin hôm 24/4. Theo kế hoạch phát triển nội bộ mà Jiemian tiếp cận được, State Grid Corporation of China dự định mua khoảng 8.500 robot năm nay.

Khi tính đến các kế hoạch tương tự của những công ty điện lực Trung Quốc khác, gồm cả China Southern Power Grid (Tập đoàn Lưới điện Phương Nam Trung Quốc), giới trong ngành dự báo tổng mức đầu tư vào trí tuệ hiện thân ở lĩnh vực này có thể vượt 10 tỉ nhân dân tệ vào năm 2026.

State Grid Corporation of China hiện vận hành hệ thống điện tại 26 trong số 31 đơn vị cấp tỉnh của Trung Quốc đại lục. Trong khi đó, China Southern Power Grid phụ trách 5 khu vực phía nam, gồm cả tỉnh Quảng Đông.

Kế hoạch mua sắm của State Grid Corporation of China tập trung vào khoảng 5.000 robot chó, được sử dụng để kiểm tra các trạm biến áp, đường dây truyền tải và cơ sở khác nằm ở địa hình đồi núi hiểm trở.

Công ty cũng sẽ triển khai một đội quân robot hình người và robot hai tay để thực hiện các nhiệm vụ có độ rủi ro cao hơn, gồm cả bảo trì mạng lưới điện siêu cao áp đang mở rộng nhanh chóng của Trung Quốc.

Nhân viên đang trình diễn cách điều khiển robot hình người tại phòng thí nghiệm robot của China Southern Power Grid ở thành phố Quảng Châu - Ảnh: Reuters

Các robot vận hành lưới điện làm những gì?

Từ lâu, Trung Quốc đã đối mặt với thách thức trong việc vận hành và bảo trì hệ thống lưới điện khổng lồ trải dài qua nhiều dạng địa hình phức tạp, từ vùng núi xa xôi đến những khu vực có điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Việc ứng dụng robot được xem là giải pháp giúp giảm sự phụ thuộc vào lao động thủ công, đồng thời nâng cao mức độ an toàn và hiệu quả vận hành.

Các robot chó sẽ đảm nhiệm việc tuần tra, kiểm tra thiết bị tại các trạm biến áp và dọc theo tuyến truyền tải. Đó là những nơi con người khó tiếp cận hoặc tiềm ẩn nguy cơ cao. Trong khi đó, robot hình người và robot hai tay sẽ xử lý các nhiệm vụ phức tạp hơn như sửa chữa thiết bị, thao tác với hệ thống điện cao áp và thực hiện bảo trì trong môi trường nguy hiểm.

Theo các chuyên gia, việc đưa trí tuệ hiện thân vào ngành điện lực là bước tiến quan trọng, không chỉ giúp giảm chi phí dài hạn mà còn nâng cao độ tin cậy của hệ thống điện quốc gia. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Trung Quốc đang đẩy nhanh việc mở rộng mạng lưới truyền tải điện siêu cao áp nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.

Ngoài ra, khoản đầu tư quy mô lớn vào robot cũng phản ánh tham vọng rộng hơn của Trung Quốc trong việc dẫn đầu lĩnh vực robot công nghiệp và ứng dụng AI, khi các doanh nghiệp nội địa tăng tốc phát triển công nghệ tự động hóa ở nhiều ngành then chốt.

Trí tuệ hiện thân - bước tiến hướng tới AGI

Trí tuệ hiện thân là hướng phát triển quan trọng của AI, trong đó AI không chỉ tồn tại dưới dạng phần mềm mà được đặt vào một cơ thể vật lý như robot, xe tự lái hay drone (máy bay không người lái) để tương tác trực tiếp với thế giới thực. Khác với các hệ thống AI truyền thống chỉ xử lý dữ liệu văn bản, hình ảnh hoặc giọng nói, trí tuệ hiện thân có khả năng cảm nhận môi trường thông qua cảm biến, sau đó đưa ra hành động thông qua các cơ cấu vận động.

Điểm cốt lõi của khái niệm này nằm ở việc trí thông minh không tách rời khỏi cơ thể và môi trường. Một hệ thống AI hiện thân học bằng cách trải nghiệm, tức liên tục quan sát, hành động và điều chỉnh dựa trên phản hồi thực tế, thay vì chỉ học từ dữ liệu tĩnh. Điều này khiến nó gần hơn với cách con người và động vật học hỏi, thông qua tương tác vật lý và thử - sai trong môi trường thật.

Trong thực tế, trí tuệ hiện thân xuất hiện ở nhiều ứng dụng như robot công nghiệp, robot hình người, xe tự lái hay hệ thống tự động trong nhà máy. Những hệ thống này có thể thực hiện các nhiệm vụ phức tạp như di chuyển trong môi trường không cấu trúc, thao tác với vật thể hoặc phối hợp với con người.

Giới nghiên cứu cho rằng trí tuệ hiện thân là bước tiến quan trọng hướng tới AI tổng quát (AGI), vì giúp máy móc hiểu thế giới không chỉ qua dữ liệu mà còn qua hành động và hậu quả thực tế. Tuy nhiên, lĩnh vực này vẫn đối mặt nhiều thách thức, từ chi phí phần cứng, độ chính xác của cảm biến cho đến khả năng xử lý các tình huống phức tạp trong môi trường đời thực.

AGI được xem là dạng siêu AI có khả năng hiểu, học hỏi và thực hiện nhiều nhiệm vụ linh hoạt tương đương hoặc vượt trội con người.

Tóm lại, nếu AI truyền thống là “bộ não”, thì trí tuệ hiện thân chính là sự kết hợp giữa “bộ não” và “cơ thể”, với trí thông minh được hình thành và phát triển thông qua tương tác trực tiếp với thế giới.