Trung Quốc lần đầu hé lộ khả năng thượng đỉnh Mỹ - Nga - Trung

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh. Ảnh: VCG

Bắc Kinh vừa lần đầu tiên công khai xác nhận đang thảo luận về khả năng tổ chức cuộc gặp giữa lãnh đạo ba cường quốc Mỹ, Nga và Trung Quốc. Dù chưa có kế hoạch chính thức, thông tin này đã thu hút sự chú ý bởi một cuộc gặp như vậy, nếu thành hiện thực, sẽ là sự kiện ngoại giao chưa từng có tiền lệ, trong bối cảnh quan hệ giữa ba nước có nhiều khác biệt về lợi ích và lập trường chiến lược.

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Bắc Kinh trong tuần này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết: “Trung Quốc đang trao đổi với các bên liên quan về cuộc gặp giữa ba nguyên thủ quốc gia”.

Theo thông tin được công bố, cuộc gặp có thể diễn ra trong tháng 11, bên lề Hội nghị Cấp cao các nhà lãnh đạo Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến. Trung Quốc là nước chủ nhà APEC năm nay, diễn đàn quy tụ 21 nền kinh tế thành viên, trong đó có Mỹ và Nga.

Cuộc gặp mang tính biểu tượng

Giới phân tích cho rằng, dù có ý nghĩa biểu tượng đáng kể, khả năng ba nhà lãnh đạo đạt được những thỏa thuận thực chất tại cuộc gặp vẫn còn hạn chế do lợi ích và ưu tiên của mỗi bên không hoàn toàn tương đồng.

“Tôi nghĩ cuộc gặp sẽ diễn ra. Vấn đề nằm ở hình thức và nội dung”, bà Sun Yun, Giám đốc Chương trình Trung Quốc tại Trung tâm Stimson nhận định.

Đề cập đến cuộc gặp, ông Trump từng cho biết ông quan tâm đến khả năng gặp cả ông Tập Cận Bình và ông Putin để thảo luận về kiểm soát vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, Tổng thống Nga Vladimir Putin lại muốn tập trung vào cuộc xung đột tại Ukraine.

Bà Sun Yun nhận định Trung Quốc nhiều khả năng sẽ không tham gia thảo luận sâu về kiểm soát vũ khí, Ukraine hay Iran. Thay vào đó, Bắc Kinh có thể tiếp tục duy trì thông điệp ngoại giao quen thuộc, nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình và kêu gọi chấm dứt các cuộc xung đột.

Theo ông Danny Russel, chuyên gia cao cấp tại Viện Chính sách thuộc Hiệp hội châu Á, Tổng thống Trump chắc chắn sẽ hào hứng với cuộc gặp, trong khi đây cũng sẽ là một thành công ngoại giao đáng kể đối với Moscow. Tuy nhiên các chuyên cho rằng có một vấn đề Trung Quốc sẽ phải cân nhắc, đó là cách cộng đồng quốc tế nhìn nhận cuộc gặp. Bà Sun cảnh báo: “Không nên đánh đồng hội nghị này với việc ba cường quốc “phân chia thế giới”.

Giá trị ngoại giao phía sau bức ảnh chung

Ông Craig Singleton, Giám đốc cấp cao Chương trình Trung Quốc tại Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ (FDD) cho rằng, cuộc gặp lịch sử giữa ba nhà lãnh đạo có thể chỉ dừng lại ở một cơ hội chụp ảnh. Theo ông, sự kiện có thể mang tính lịch sử về mặt hình ảnh nhưng chưa chắc tạo ra được những kết quả có ý nghĩa thực chất.

Dẫu vậy, nếu được tổ chức, cuộc gặp vẫn sẽ là một dấu mốc đáng chú ý trong quan hệ quốc tế. Nếu diễn ra, cuộc gặp ba bên sẽ là cơ hội để Mỹ, Nga và Trung Quốc duy trì đối thoại trực tiếp ở cấp cao nhất, trong bối cảnh quan hệ giữa các cường quốc đang chịu nhiều sức ép từ cạnh tranh chiến lược và các xung đột quốc tế. Dù chưa thể kỳ vọng những đột phá về chính sách hay thỏa thuận cụ thể, việc ba nhà lãnh đạo cùng ngồi lại cũng mang ý nghĩa nhất định trong việc phát đi tín hiệu về khả năng đối thoại và tìm kiếm điểm chung.