Trung Quốc phá vụ buôn lậu đất hiếm cấp độ quân sự trị giá hàng tỷ USD sang Mỹ

Hải quan Liên Vân Cảng kiểm tra thu giữ 220 tấn đất hiếm đã tinh chế đội lốt sắt vụn chuẩn bị xuất sang một nước Đông Nam Á để làm giả xuất xứ tới Mỹ. Ảnh; QQnews.

220 tấn đất hiếm ngụy trang dưới dạng sắt vụn

Một ngày tháng 2/2026, nhân viên hải quan Liên Vân Cảng khi nhìn vào hình ảnh X-quang đã thấy nghi ngờ: lô hàng khai báo là thép phế liệu tái chế nhưng thông số mật độ lại sai lệch quá lớn. Khi mở container kiểm tra, tất cả đều sững sờ — hàng bên trong không phải sắt vụn, mà là 220 tấn đất hiếm nặng cấp độ quân sự với độ tinh khiết 99,9%, giá trị thị trường vượt 10 tỷ NDT.

Quặng đất hiếm được khai thác trái phép. Ảnh: QQnews.

Ước tính trong ngành cho thấy lô hàng này đủ để sản xuất nam châm vĩnh cửu và linh kiện điện tử cho khoảng 90 máy bay chiến đấu F-35. Mỗi chiếc F-35 có giá khoảng 80 triệu USD, radar, hệ thống điện tử hàng không và mô-đun điều khiển động cơ của nó phụ thuộc rất nhiều vào vật liệu nam châm vĩnh cửu đất hiếm. Do đó, lô hàng này đại diện cho năng lực sản xuất quân sự trị giá gần 8 tỷ USD.

Theo báo cáo vụ án, đường đi của lô hàng này như sau: quặng thô được khai thác bất hợp pháp ở Giang Tây và Nội Mông; sau khi tinh chế sơ bộ tại các lò luyện kim ngầm, nó được vận chuyển đến Quảng Đông để tinh chế đạt độ tinh khiết cấp quân sự; sau đó được chuyển đến kho chứa bí mật ở Liên Vân Cảng, các băng đảng buôn lậu sẽ tìm cách vận chuyển đến một nước Đông Nam Á để làm giả nhãn mác xuất xứ. Điểm đến cuối cùng là công ty quốc phòng Mỹ Lockheed Martin.

Đất hiếm là nguyên liệu không thể thiếu để chế tạo máy bay chiến đấu thế hệ năm F-35. Ảnh: QQnews.

Tuyến đường này không phải được thiết lập vội vàng. Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc trước đây đã tiết lộ các phương thức trộm cắp tương tự: vận chuyển quá cảnh qua các nước thứ ba, làm giả nhãn mác xuất xứ và lách luật kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc. Năm ngoái, Thái Lan và Mexico cũng đã được sử dụng, mục đích là đưa lậu các nguồn tài nguyên chiến lược ra khỏi Trung Quốc.

39 người bị bắt: Phát hiện nội gián trong mọi mắt xích

Theo báo cáo vụ án, 39 người đã bị bắt, bao gồm cả các quan chức cấp cao đã nhận hối lộ lớn từ Mỹ thông qua các ngân hàng ngầm. Vai trò của họ rất tinh vi. Các quan chức hải quan đã rò rỉ lịch trình kiểm tra và các quy tắc kiểm soát rủi ro, một số thậm chí còn sửa đổi tài liệu khai báo để cho phép đất hiếm buôn lậu dưới dạng kim loại phế liệu thông quan.

Các giám đốc điều hành công ty đất hiếm đã cho phép sản phẩm từ các mỏ bất hợp pháp thâm nhập vào các kênh phân phối hợp pháp. Nhân viên hậu cần chịu trách nhiệm vận chuyển và che giấu hàng hóa, làm giả các chứng từ vận chuyển để đảm bảo toàn bộ chuỗi buôn lậu không bị phát hiện ở khâu logistics.

Sơ chế đất hiếm. Ảnh: NetEase.

Từ mỏ đến cảng, từ sơ chế đến tinh chế, từ khai báo hải quan đến xuất khẩu, mỗi mắt xích đều có người tiếp tay. Đây không chỉ là sự sơ suất; toàn bộ chuỗi cung ứng đã bị thâm nhập từ bên trong. Những kẻ nội gián này đã nhận hàng trăm nghìn đến hàng triệu đô la tiền hối lộ, bán đi an ninh chiến lược quốc gia.

Trung Quốc đã thực hiện kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt đối với đất hiếm bắt đầu từ năm 2024, và Lockheed Martin đã bị đưa vào danh sách trừng phạt của Bộ Thương mại Trung Quốc từ tháng 5/2024. Mỹ đã dành hơn một thập kỷ để cố gắng xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm của riêng mình nhưng đã thất bại, cuối cùng chọn con đường thô sơ nhất: lấy cắp; và nó được tổ chức, lên kế hoạch trước và thực hiện với sự giúp đỡ của người trong nội bộ.

Tinh chế đất hiếm. Ảnh: NetEase.

Vụ án được phá nhờ công nghệ, tình báo và sự phối hợp giữa các bộ phận

Chuỗi buôn lậu này hoạt động cực kỳ bí mật, nhưng nó vẫn thất bại. Công nghệ là một công cụ mạnh mẽ. Báo cáo vụ án tiết lộ Trung Quốc đã làm chủ công nghệ "nhận dạng dấu vân tay đất hiếm", có khả năng xác định nguồn gốc với độ chính xác cực cao. Các khu vực khai thác khác nhau có những khác biệt nhỏ về thành phần nguyên tố vi lượng của đất hiếm, không thể thay đổi ngay cả sau nhiều lần xử lý và ngụy trang.

Ngay cả khi các băng đảng buôn lậu trộn bột đất hiếm vào nguyên liệu gạch men hoặc nhồi vào ma-nơ-canh nhựa, công nghệ này vẫn có thể truy nguồn đến khu vực khai thác ban đầu. Với việc bổ sung hệ thống nhận dạng hình ảnh AI của hải quan, quét tia X kết hợp với phân tích thông minh khiến việc ngụy trang gần như không thể đánh lừa.

Việc thu thập thông tin tình báo của Bộ An ninh Quốc gia đã cung cấp hướng đi cho cuộc tấn công chính xác này.

Sự phối hợp đa ngành cũng được thực hiện. Sau khi Bộ An ninh Quốc gia thu thập được bằng chứng xác thực, các cơ quan công an, hải quan, công nghiệp và công nghệ thông tin, tài nguyên thiên nhiên đã đồng loạt hành động, phối hợp nỗ lực trên khắp Giang Tây, Nội Mông, Quảng Đông và Giang Tô. Từ việc điều tra các địa điểm khai thác bất hợp pháp, đến việc đóng cửa các nhà máy chế biến ngầm ở Quảng Đông, cắt đứt các kênh trung chuyển trong chuỗi logistics, và cuối cùng là đột kích một kho hàng ở Liên Vân Cảng, toàn bộ chuỗi đã bị triệt phá.

Niêm phong tang vật bị thu giữ, Ảnh: NetEase,

220 tấn đất hiếm đã được thu hồi, 39 người bị bắt giữ, một đường dây buôn lậu đã bị phá vỡ. Nhưng vấn đề sẽ không biến mất chỉ với một chiến thắng. Mỹ vẫn chưa thiết lập được năng lực sản xuất trong nước để thay thế ngành công nghiệp đất hiếm của Trung Quốc.

Vụ án này cũng không phải đơn lẻ, mà chỉ là phần nổi của một đường dây buôn lậu đất hiếm xuyên biên giới đã tồn tại lâu năm, với mạng lưới lợi ích kéo dài ra tận nước ngoài.

Tại sao họ dám liều lĩnh? Vì lợi nhuận quá lớn: Giá trong nước chỉ vài chục nghìn NDT/tấn, bán ra nước ngoài: thu vài trăm nghìn NDT/tấn, lợi nhuận có thể gấp hơn 5 – 10 lần.

Dù Trung Quốc đã triệt phá vụ 220 tấn, nhưng nhu cầu từ ngành quốc phòng Mỹ vẫn rất lớn, các đường dây buôn lậu sẽ vẫn tìm cách hoạt động, thủ đoạn sẽ ngày càng tinh vi hơn.

Theo QQnews, NetEase

Thu Thủy