Trung Quốc sắp vượt Pháp về... gan ngỗng

Trang trại nuôi ngỗng của ông Li Fengshan. Ảnh: Reuters.

Lớn lên trong cảnh nghèo khó đến mức chỉ đủ tiền ăn một bữa mỗi ngày, ông Li Fengshan, hiện 50 tuổi, đang lái chiếc SUV Maserati màu trắng nhờ nguồn lợi nhuận tăng vọt từ trang trại nuôi ngỗng ở miền đông Trung Quốc.

Câu chuyện của vị tỷ phú nông dân này là hình ảnh thu nhỏ cho sự chuyển mình của ngành thực phẩm xa xỉ tại Trung Quốc đại lục.

Trong vòng 10 năm qua, foie gras (hay gan ngỗng, gan vịt vỗ béo trong tiếng Pháp) đã biến chuyển từ một món ăn cao cấp trong các nhà hàng Âu sang một sản phẩm phổ biến với giá cả phải chăng, thôi thúc những người như ông Li trở nên tham vọng hơn.

Công ty của ông - Changhao Biotechnology - là một nhà sản xuất gan ngỗng quy mô trung bình nhưng đã đạt sản lượng 300 tấn vào năm ngoái và đang lên kế hoạch tăng vọt lên 500 tấn trong năm nay.

Để so sánh, một nhà sản xuất trung bình tại Pháp chỉ làm ra khoảng 10 tấn gan ngỗng mỗi năm. Tại Trung Quốc, gan ngỗng giờ đây len lỏi vào các quán ăn bình dân với món cơm chiên gan ngỗng hay những lát gan sống nhúng trực tiếp vào nồi lẩu.

Các sản phẩm biến tấu mới như kem tráng miệng gan ngỗng đông lạnh tạo hình quả anh đào hoặc hoa hồng, phủ rượu vang đỏ và sốt việt quất cũng đang trở thành trào lưu của giới trẻ.

Mức giá cho một lát gan ngỗng tại nhà hàng Trung Quốc chỉ dao động 30-70 nhân dân tệ (khoảng 4-10 USD). Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức giá 15-40 euro (khoảng 17-46 USD) tại các nhà hàng ở Pháp, tạo ra một lợi thế cạnh tranh áp đảo về chi phí.

Vị thế của Pháp dần lung lay

Cơn sốt gan ngỗng tại Trung Quốc mạnh đến mức nhiều chuyên gia dự báo quốc gia này sẽ sớm vượt Pháp để trở thành nhà sản xuất lớn nhất thế giới, thậm chí ngay trong năm nay hoặc năm tới.

Theo ước tính từ 5 nhà phân tích ngành tại Trung Quốc, sản lượng gan ngỗng của nước này có thể đã chạm mốc 14.000 tấn vào năm ngoái, tăng 30% so với năm 2024 và bỏ xa mức vỏn vẹn 2.000 tấn của một thập kỷ trước. Ngược lại, sản lượng của Pháp - vốn là nơi sản sinh và luôn dẫn đầu thế giới - sụt giảm 3% xuống còn 15.044 tấn.

Ông Fabien Chevalier, Chủ tịch Hiệp hội ngành foie gras Pháp (CIFOG), thừa nhận đầy lo âu: "Điều đáng lo ngại là họ đang phát triển quá nhanh. Chúng tôi đã không lường trước được họ sẽ đến theo cách như vậy".

Những hũ gan ngỗng béo ngậy, do nhà sản xuất Pháp Maison Lafitte chế biến, được trưng bày trên kệ tại cửa hàng tại Paris (Pháp). Ảnh: Reuters.

Hiện tại, Pháp và Trung Quốc đang nắm giữ hơn 80% tổng sản lượng sản xuất gan ngỗng toàn cầu. Dù hiện tại mới chỉ có dưới 5% sản lượng của Trung Quốc được xuất khẩu do rào cản nghiêm ngặt từ hải quan nội địa - nơi yêu cầu nông dân chứng minh không tồn tại 300 loại hóa chất sau tiêm phòng - các doanh nghiệp đại lục vẫn quyết tâm tìm đường ra biển lớn nhờ biên lợi nhuận béo bở.

Nhiều hợp đồng xuất khẩu đã bắt đầu lộ diện. Jilin Zhengfang Agriculture & Animal Husbandry, nhà sản xuất foie gras vịt lớn nhất Trung Quốc với sản lượng 1.500 tấn/năm, đang chuẩn bị xuất khẩu sang Đông Nam Á và châu Âu. Trong khi đó, đại gia ngành Shandong Chunguan Food tiết lộ vừa ký hợp đồng xuất khẩu sang Hàn Quốc và đang xúc tiến với các đối tác Nhật Bản, Nga.

Bí quyết từ Trung Quốc

Sự bùng nổ này một phần đến từ các khoản trợ cấp hào phóng của chính phủ Trung Quốc khi hỗ trợ hơn 50% chi phí hạ tầng và vaccine cho nông dân như ông Li. Nhưng yếu tố cốt lõi, theo ông Li, nằm ở cường độ lao động cực cao của người gốc Á để tạo ra những lá gan ngỗng có kích thước vượt trội.

Mỗi nhân công tại trang trại của ông phải chịu trách nhiệm chăm sóc hơn 400 con ngỗng từ lúc nở đến khi giết mổ. Trong 10 ngày cuối cùng của vòng đời kéo dài 100 ngày, họ phải làm việc xuyên ngày đêm, ngủ rất ít để ép mỗi con ngỗng ăn đủ 6 bữa một ngày.

"Người châu Âu không còn khả năng nuôi số lượng lớn ngỗng nữa vì công việc này quá vất vả" - ông Li chia sẻ.

Công nhân Trung Quốc vặt lông ngỗng và xử lý trước khi đem vào khai thác tại nhà máy của ông Li. Ảnh: Reuters.

Thông thường, gan ngỗng tại cơ sở của ông Li đạt trọng lượng ít nhất 1 kg. Trong khi đó ở Pháp, nơi phần lớn foie gras được làm từ vịt, gan vịt chỉ nặng 500-550 gram và gan ngỗng thường dưới 750 gram. Để tối ưu hóa quy trình khắc nghiệt này, ông Li cho biết đang đàm phán với các công ty công nghệ để phát triển robot tự động ép ăn thay thế con người.

Dù foie gras vẫn luôn vấp phải sự phản đối gay gắt từ các tổ chức bảo vệ động vật quốc tế vì cho rằng việc ép ăn trong lồng là nhẫn tâm, các nhà sản xuất Trung Quốc tỏ ra không mấy bận tâm.

Họ cho rằng vịt và ngỗng không có phản xạ nôn giống người nên việc đưa ống thức ăn vào không gây căng thẳng như công chúng lầm tưởng.

Nhu cầu thế giới lớn đến mức xuất hiện cả các đường dây buôn lậu sản phẩm này từ Thâm Quyến qua Hong Kong để né kiểm duyệt hải quan với khối lượng lên tới 10 tấn mỗi tháng.