Trung tâm Đổi mới sáng tạo dưới mô hình công ty - có gì sáng tạo?

Chiều ngày 26.2.2026, Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội chính thức ra mắt, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong chiến lược phát triển bền vững của Thủ đô. Sự kiện không chỉ là một nghi thức thành lập pháp nhân mới mà là lời khẳng định về một tư duy quản trị đột phá: Dùng mô hình doanh nghiệp để dẫn dắt các giá trị văn hóa ngàn năm bước vào kỷ nguyên kinh tế số.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trao chứng nhận cho nhóm đối tác về Hạ tầng Công nghệ thông tin - các đơn vị đồng hành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Hà Nội.

Công ty Đổi mới sáng tạo Hà Nội làm gì?

Khác với các công ty sản xuất hay kinh doanh thương mại thuần túy, Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội được định vị là "bộ máy kiến tạo và thực thi". Đơn vị này đóng vai trò hạt nhân điều phối hệ sinh thái, tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm:

Kết nối và giải quyết bài toán đô thị: Đây là đầu mối thu thập các thách thức thực tiễn của Hà Nội như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và quản lý dữ liệu dân cư. Công ty sẽ đưa các "đề bài" này đến với mạng lưới chuyên gia, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ toàn cầu để tìm lời giải.

Thử nghiệm công nghệ mới (Sandbox): Công ty là nơi thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ và mô hình kinh doanh chưa có tiền lệ pháp lý. Tại đây, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ chuỗi khối (Blockchain) được tạo điều kiện để ứng dụng thực tế trong một phạm vi giới hạn trước khi nhân rộng.

Số hóa và thương mại hóa di sản: Đây là nhiệm vụ mang tính bản sắc. Công ty thúc đẩy sự kết hợp giữa văn hóa và công nghệ số để chuyển hóa "di sản tĩnh" thành tài sản kinh tế. Các ứng dụng thực tế ảo (AR/VR) tái hiện lịch sử, nội dung số về văn hóa và du lịch trải nghiệm số sẽ là những sản phẩm mũi nhọn, biến sức mạnh mềm của Hà Nội thành nguồn thu thực tế.

Vì sao Hà Nội sử dụng mô hình công ty ngay lúc này?

Việc Hà Nội chủ động thiết lập một thiết chế đổi mới sáng tạo dưới hình thức doanh nghiệp cổ phần xuất phát từ những nhu cầu cấp thiết về cả kinh tế lẫn xã hội.

Thứ nhất, nhu cầu cấp bách về chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Hà Nội đang đối mặt với những thách thức điển hình của một siêu đô thị. Các công cụ quản trị hành chính cũ đã dần bộc lộ hạn chế. Thành phố cần một lực lượng sản xuất mới dựa trên khoa học công nghệ để duy trì đà tăng trưởng. Như Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng đã khẳng định tại sự kiện: “Việc thành lập Công ty không đơn thuần là bổ sung thêm một đơn vị, mà là kiến tạo mô hình 'nhà nước định hướng - doanh nghiệp vận hành', chuyển từ cách tiếp cận chính sách sang cơ chế thị trường”.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng phát biểu tại sự kiện.

Thứ hai, khát vọng đưa công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn. Theo Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam, lĩnh vực này phấn đấu đóng góp 7% GDP vào năm 2030. Với chiều sâu văn hiến ngàn năm, Hà Nội sở hữu lợi thế tuyệt đối nhưng lại thiếu một "đầu kéo" đủ mạnh để thương mại hóa các giá trị này trên quy mô toàn cầu.

Thứ ba, cuộc đua thu hút dòng vốn và nhân tài. Trong bối cảnh dòng vốn đầu tư mạo hiểm quốc tế đang tìm kiếm những điểm đến có cơ chế linh hoạt, việc ra mắt một công ty có 70% vốn nhà nước nhưng vận hành chuyên nghiệp là một tín hiệu "phát đi" vô cùng mạnh mẽ. Hà Nội muốn trở thành một HUB thử nghiệm công nghệ hàng đầu châu Á, thu hút không chỉ startup nội địa mà cả những nhà sáng lập quốc tế và Việt kiều trở về khởi nghiệp.

Sự khác biệt mô hình doanh nghiệp so với trung tâm hành chính

Sự khác biệt giữa một công ty với một trung tâm thuộc sở ngành nằm ở bản chất vận hành. Dưới đây là bảng so sánh trực quan để thấy rõ ý nghĩa của sự đổi mới này:

Mô hình này cho phép Nhà nước giữ vai trò chủ đạo về định hướng nhưng không can thiệp vi mô vào các hoạt động sáng tạo. Theo ông Trương Việt Dũng, đây là đột phá về mô hình thể chế: “70% vốn sở hữu Nhà nước không để kiểm soát vi mô hoạt động kinh doanh, mà bảo đảm phục vụ mục tiêu phát triển Thủ đô.” Điều này giúp doanh nghiệp vừa có được sự uy tín, bảo chứng từ phía chính quyền, vừa giữ được sự năng động của khối tư nhân.

Tầm nhìn chiến lược: Biến di sản thành tài sản sống

Tại lễ ra mắt, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã tham dự và trao chứng nhận cho các nhóm đối tác về hạ tầng công nghệ. Sự hiện diện của lãnh đạo Bộ khẳng định tầm quan trọng của Trung tâm này đối với hệ sinh thái quốc gia.

Công ty sẽ vận hành theo lộ trình 4 giai đoạn: Kết nối (quy tụ nhân tài và bài toán thực tiễn) - Ươm tạo (nghiên cứu sản phẩm dựa trên AI) - Xây nền tảng (hỗ trợ pháp lý, sở hữu trí tuệ) - Mở rộng (nâng cao cạnh tranh và gọi vốn quốc tế).

Trong đó, công nghệ AI được kỳ vọng đóng vai trò như một "nhà đồng sáng lập", giúp rút ngắn thời gian đưa ý tưởng ra thị trường. Khi những công nghệ này được nhúng vào kho tàng di sản văn hóa, Hà Nội sẽ tạo ra những giá trị độc bản. Di sản sẽ không còn là "gánh nặng" bảo tồn mà trở thành "động cơ" sinh lợi, góp phần xây dựng sức mạnh mềm Việt Nam.

Việc ra mắt Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Hà Nội là bước đi táo bạo, minh chứng cho một Thủ đô dám thay đổi thể chế để dọn đường cho sáng tạo. Khi công nghệ và văn hóa giao thoa, đó chính là lúc Hà Nội không chỉ phát triển về con số tăng trưởng mà còn giữ vững được linh hồn của một thành phố di sản trong dòng chảy số toàn cầu.

Nam Phong