Căng thẳng tại Trung Đông leo thang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu
Căng thẳng tại Trung Đông hiện nay có thể làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu thô toàn cầu và đẩy giá dầu tăng vọt lên mức chưa từng thấy trong nhiều năm.
Iran là thành viên sáng lập Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và từng giữ vị thế là nhà sản xuất lớn thứ hai của khối trong thập niên 1970, khi chiếm hơn 10% sản lượng dầu thế giới.
Tuy nhiên, sau năm 1979, sản lượng dầu của Iran suy giảm mạnh và chưa từng quay lại mức đỉnh trước đó. Đặc biệt, năm 2018, ngành dầu mỏ Iran tiếp tục đối mặt với sức ép lớn do thiếu vốn và công nghệ.
Iran hiện đang chiếm khoảng 3% nguồn cung dầu toàn cầu, với sản lượng vào khoảng 3,1 triệu thùng/ngày. Nước này là nhà sản xuất dầu lớn thứ tư trong OPEC, đứng sau Saudi Arabia, Iraq và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), và vẫn nằm trong tốp 10 quốc gia sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới.
Sản lượng hiện nay của Iran vẫn là con số đáng kể, và Iran được cho là sở hữu trữ lượng dầu thô lớn thứ ba thế giới, củng cố tầm quan trọng chiến lược của nước này.
Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất đối với thị trường không chỉ nằm ở sản lượng của Iran.
Hiện, mỗi ngày có khoảng 16,5 triệu thùng dầu, tương đương gần 1/4 tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên thế giới, đi qua eo biển Hormuz. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại tuyến đường huyết mạch này cũng có thể đẩy giá dầu tăng đột biến, kéo theo áp lực lạm phát và làm gia tăng rủi ro đối với kinh tế toàn cầu.
Phần lớn dầu xuất khẩu của Saudi Arabia, Iraq, UAE và Kuwait đều đi qua tuyến đường này. Riêng Saudi Arabia xuất khẩu khoảng 5 triệu thùng/ngày qua eo biển Hormuz, dù nước này có thể chuyển hướng một phần qua mạng lưới đường ống dẫn dầu Đông-Tây ra Biển Đỏ.
Ngoài ra, UAE cũng sở hữu tuyến đường ống dẫn tới Vịnh Oman với công suất khoảng 1,5 triệu thùng/ngày. Dù vậy, các phương án thay thế này khó có thể bù đắp hoàn toàn nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Theo giới phân tích, những yếu tố này có thể khiến giá dầu tăng vọt trong ngắn hạn, thậm chí vượt các mốc tâm lý quan trọng. Diễn biến này có nguy cơ kích hoạt làn sóng biến động trên thị trường tài chính toàn cầu, từ chứng khoán, tiền tệ cho tới trái phiếu.
Ngược lại, nếu căng thẳng được kiểm soát thông qua đàm phán, thị trường có thể nhanh chóng hạ nhiệt, trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vẫn tương đối dồi dào và OPEC còn dư địa để điều chỉnh sản lượng.
