Trung tâm dữ liệu xanh - Hạ tầng số bền vững trong kỷ nguyên số

IDC xanh là tất yếu

Viettel khánh thành trung tâm dữ liệu (IDC) tại Hòa Lạc tháng 4-2024.

Theo các chuyên gia, một trung tâm dữ liệu (IDC) có công suất tiêu thụ khoảng 30MW tương đương với sản lượng điện cung cấp cho hàng vạn hộ gia đình hoặc một thị trấn công nghiệp nhỏ/tháng. Công suất vận hành cho IDC cũng tương đương với công suất phát của một nhà máy thủy điện nhỏ. Cho thấy, để duy trì hoạt động cho một IDC, cần tiêu thụ một lượng lớn năng lượng.

Sự bùng nổ của công nghệ như điện toán đám mây (Cloud), trí tuệ nhân tạo (AI), internet kết nối vạn vật, (IoT) và 5G ngày càng phổ biến, đòi hỏi hạ tầng dữ liệu phải liên tục được mở rộng. Cùng với đó là hình thành các trung tâm dữ liệu siêu lớn (Hyperscale). Điều này dẫn đến sự gia tăng mạnh mẽ về khối lượng điện năng tiêu thụ. Và để duy trì hiệu suất ổn định, đồng thời giảm thiểu tối đa phát thải CO2, các doanh nghiệp buộc phải chuyển đổi sang mô hình trung tâm dữ liệu xanh.

Trung tâm dữ liệu xanh (Green Data center) là mô hình trung tâm dữ liệu được thiết kế, vận hành theo các nguyên tắc tối ưu năng lượng và thân thiện với môi trường. Mô hình này áp dụng những công nghệ tiên tiến giúp giảm phát thải carbon, tiết kiệm điện năng tiêu thụ và nâng cao hiệu suất của toàn bộ hệ thống. Các IDC xanh cũng chịu ảnh hưởng từ các cam kết về Net Zero, cơ chế CBAM. Thêm nữa, trong mắt các nhà đầu tư quốc tế, những doanh nghiệp sở hữu IDC xanh và có chiến lược giảm phát thải rõ ràng sẽ nắm lợi thế cạnh tranh.

Tất cả những yếu tố trên đã tạo nên một làn sóng thay đổi mạnh mẽ, thúc đẩy nhiều doanh nghiệp tăng cường xây dựng và đầu tư hạ tầng trung tâm dữ liệu xanh. Nhất là gần đây, khi cuộc cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, ảnh hưởng, thậm chí đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng, vấn đề năng lượng xanh nói chung và trung tâm dữ liệu xanh một lần nữa được đề cập.

Cũng nói thêm, báo cáo của các công ty nghiên cứu thị trường toàn cầu cho thấy, quy mô thị trường IDC xanh sẽ tiếp tục tăng trưởng theo cấp số nhân trong vài năm tới, thậm chí có thể chạm ngưỡng 202,29 tỷ USD vào năm 2029, tương ứng với tốc độ tăng trưởng kép là 22,4% (năm 2024 đạt 77,12 tỷ USD, năm 2025 là 90,2 tỷ USD).

Hơn một nửa số trung tâm dữ liệu đang đẩy mạnh ứng dụng năng lượng mặt trời, hơn 25% đang bổ sung điện gió vào cơ cấu năng lượng. Các IDC cũng sử dụng công nghệ làm mát bằng chất lỏng, giúp tối ưu hóa việc kiểm soát nhiệt độ, hạn chế tiêu thụ điện năng; tích hợp mô hình AI giúp điều chỉnh nhu cầu sử dụng năng lượng… Các “big tech” công nghệ toàn cầu như Google, Meta, Microsoft và AWS và thiết lập IDC thế hệ mới được thiết kế theo hướng trung hòa carbon, tiết kiệm nước và ưu tiên sử dụng vật liệu tái chế.

Tại Việt Nam, Chính phủ đã thực hiện các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) đến 2050 (tại Hội nghị COP26 năm 2021). Chính phủ đã đề ra Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu và đặt mục tiêu giảm 43,5% lượng khí thải CO2 vào năm 2030. Điều này đã thúc đẩy việc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, tạo điều kiện cho các trung tâm dữ liệu áp dụng các giải pháp năng lượng sạch và bền vững. Ngoài ra, Chính phủ cũng ưu đãi, khuyến khích đầu tư xanh…

Doanh nghiệp đầu tư mạnh cho IDC xanh

IDC VNPT tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc chính thức hoạt động từ tháng 10-2023.

Cùng với tiến trình chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh, nhu cầu lưu trữ, quản lý và phân phối dữ liệu từ các tổ chức, doanh nghiệp tại Việt Nam cũng gia tăng đáng kể. Điều này đã góp phần thúc đẩy nhu cầu xây dựng, triển khai hạ tầng IDC xanh và bền vững.

Có thể nói, trong vòng 3-4 năm qua, các doanh nghiệp công nghệ đã có những đầu tư bài bản xây dựng IDC mới với quy mô ngày càng lớn. Trong đó phải kể đến, Tập đoàn VNPT khánh thành IDC tại Hòa Lạc (tháng 10-2024) với quy mô 2.000 tủ rack, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu cho các mô hình AI phức tạp nhất.

Tập đoàn Viettel sau khi khánh thành IDCtại Hòa Lạc tháng 4-2024, công suất điện 30 MW, dung lượng 2.400 rack, thì gần đây liên tiếp khởi công 2 IDC siêu quy mô tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung, thành phố Hồ Chí Minh và An Khánh, Hà Nội. Trong thiết kế công bố, các doanh nghiệp đều cam kết xây dựng IDC xanh, tiết kiệm năng lượng…

Trao đổi với báo chí, đại diện Tập đoàn VNPT cho biết, VNPT đang vận hành 8 IDC trong cả nước và theo xu hướng, doanh nghiệp đã đầu tư mạnh mẽ vào các giải pháp “xanh hóa” trung tâm dữ liệu. Các IDC này đang từng bước chuyển đổi sang sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió, giúp giảm phát thải carbon.

Cùng với đó là các giải pháp thực hiện tối ưu không gian, tài nguyên, góp phần tối ưu chi phí vận hành, tiết kiệm năng lượng. Hiện IDC của VNPT đang áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn quốc tế: ISO 50001.

Viettel IDC, đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu (thuộc Tập đoàn Viettel) thì cho biết, đơn vị này không ngừng nâng cấp, đổi mới hạ tầng nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu xanh. Viettel IDC đã tiến hành lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời nhằm cung cấp nguồn điện sạch cho các IDC, đồng thời đầu tư vào trạm biến áp, bộ lưu điện với chế độ Eco-conversion, ắc quy lithium… giúp tiết kiệm một lượng lớn điện năng tiêu thụ và hạn chế tối đa khí thải carbon; ngoài ra, IDC của Viettel ở Hòa Lạc là trung tâm dữ liệu đầu tiên tại Việt Nam đạt chuẩn xanh và đủ điều kiện nhận tín dụng xanh từ HSBC.

Lãnh đạo Tập đoàn Viettel cũng cho biết, cùng với việc tạo ra trung tâm dữ liệu quy mô lớn, Viettel cũng đi đầu về các cam kết chuyển đổi xanh và bền vững. IDC Viettel ở Hòa Lạc đầu tiên cam kết hướng tới sử dụng năng lượng tái tạo để đáp ứng 30% lượng điện tiêu thụ. Còn tại tất cả các IDC khác, Viettel đưa vào sử dụng bộ lưu điện UPS hiệu suất cao, giúp tạo mức hiệu quả sử dụng năng lượng cao hơn trung bình ngành…

Theo các chuyên gia, mặc dù trung tâm dữ liệu xanh đang là xu hướng, song để thực hiện giải pháp xanh hóa trung tâm dữ liệu, doanh nghiệp cần phải bỏ ra nhiều chi phí và đây là rào cản không nhỏ. Tuy nhiên, như đã nêu, trong bối cảnh nguồn cung năng lượng bị ảnh hưởng, xu hướng các doanh nghiệp phải chọn tiêu chí phát triển bền vững là tất yếu.

Việc chủ động áp dụng các tiêu chuẩn bền vững (ESG) không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín, mà còn mở ra cánh cửa thu hút vốn đầu tư nước ngoài, hướng tới sự tăng trưởng bền vững trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu.

Việt Nga