Trung ương yêu cầu sửa Bộ luật Hình sự, giảm hình phạt tù với người phạm tội không vụ lợi

Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết 04-NQ/TW về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Xử lý tham nhũng, tiêu cực sẽ xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể

Theo nghị quyết, mục tiêu của công tác này trong giai đoạn mới là kiên quyết, kiên trì phòng ngừa, kiểm soát, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ. Đồng thời, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số" liên tục trong những năm tới. Qua đó, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, quản trị quốc gia liêm chính, minh bạch, hiện đại.

Về quan điểm, Nghị quyết 04 nêu rõ phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự giám sát của nhân dân; phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; kiên quyết, kiên trì, thường xuyên, liên tục, từ cơ sở, Chi bộ Đảng. Thực hiện đồng bộ, hiệu quả các biện pháp để "không thể, không dám, không muốn, không cần" tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực phải đặt lợi ích của quốc gia-dân tộc, của nhân dân lên trên hết và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, gắn với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước. Vừa kiên quyết, kiên trì đấu tranh, vừa kiến tạo phát triển, khuyến khích, bảo vệ người đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; bảo đảm hài hòa giữa lợi ích của Nhà nước, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người dân.

Đẩy mạnh phòng ngừa, phòng ngừa từ gốc là căn bản, kiểm soát quyền lực là cốt lõi, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trọng tâm; kết hợp chặt chẽ phòng ngừa với phát hiện, xử lý kịp thời, đồng bộ, nghiêm minh, có trọng tâm, trọng điểm…

Xử lý nghiêm minh, kịp thời, nhân văn, thuyết phục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; đồng thời bảo đảm khách quan, toàn diện, xem xét kỹ bối cảnh lịch sử cụ thể và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội, lợi ích quốc gia-dân tộc để xử lý phù hợp. Ưu tiên thu hồi tối đa tài sản, khuyến khích chủ động khắc phục hậu quả…

Các đại biểu tham dự Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV. Ảnh: NHÂN DÂN

Xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính

Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương đã nêu nhiều nhiệm vụ, giải pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới.

Cụ thể, nâng cao vai trò, trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu, thực hành văn hóa liêm chính của cấp ủy, tổ chức Đảng, người đứng đầu và cán bộ, đảng viên trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Trong đó, cấp ủy, tổ chức Đảng và người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, chủ động phòng ngừa, thường xuyên tự kiểm tra, giám sát, phát hiện, xử lý từ sớm tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ, ngay từ cơ sở, chi bộ.

Xử lý nghiêm người đứng đầu thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che, cản trở việc phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; đồng thời có cơ chế khuyến khích, bảo vệ tổ chức, cá nhân, người đứng đầu chủ động phát hiện, xử lý kịp thời tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ đơn vị, cơ quan, tổ chức.

Trung ương cũng nhấn mạnh quyết tâm xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính với ba trụ cột trọng tâm: Thể chế liêm chính-nền công vụ liêm chính-đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức liêm chính. Cán bộ, đảng viên, trước hết là người đứng đầu, cán bộ lãnh đạo, quản lý phải đi đầu trong tu dưỡng, rèn luyện chuẩn mực đạo đức cách mạng, thực sự gương mẫu, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, không để vợ (chồng), con và người thân lợi dụng chức vụ, quyền hạn, ảnh hưởng của mình để trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Kế đó là tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất, khả thi, bảo đảm nghiêm minh, rõ trách nhiệm. Trung ương yêu cầu thể chế hóa, cụ thể hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế-xã hội và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo các văn kiện, nghị quyết của Đảng, trước hết là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Rà soát, bổ sung, điều chỉnh, khắc phục kịp thời những sơ hở, bất cập, tạo môi trường chính trị, pháp lý minh bạch, ổn định, an toàn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn lực, phục vụ phát triển.

Sửa đổi Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Đất đai và pháp luật có liên quan, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Nghiên cứu xây dựng Luật về đăng ký tài sản.

Quang cảnh Hội nghị Trung ương 2, khóa XIV. Ảnh: NHÂN DÂN

Không để "lợi ích nhóm" cài cắm, thao túng trong các cơ chế, chính sách

Đáng chú ý, Trung ương yêu cầu kịp thời sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và pháp luật có liên quan để thể chế hóa các chủ trương, quan điểm mới của Đảng về chính sách miễn, giảm, loại trừ trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Xác định tiêu chí, điều kiện chặt chẽ để loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vì lợi ích chung; giảm trách nhiệm hình sự, hình phạt đối với người phạm tội không có động cơ vụ lợi, chủ động, tự giác nộp lại tài sản, khắc phục hậu quả, thiệt hại; việc mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt tiền, giảm áp dụng hình phạt tù đối với các tội phạm kinh tế, chức vụ.

Hoàn thiện cơ chế khởi kiện vụ án dân sự, nghiên cứu xây dựng cơ chế khởi kiện vụ án hành chính để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công; về xử lý vật chứng, tài sản trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử; về thu hồi và xử lý tài sản không qua kết tội.

Ban hành nghị quyết đặc thù của Quốc hội để thể chế hóa kịp thời các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị về xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai, vi phạm liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm các chủ trương, quan điểm mới của Đảng nhanh chóng được thực thi.

“Xây dựng và thực thi có hiệu quả văn hóa tuân thủ pháp luật, chuẩn hóa quy trình xây dựng, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật; xóa bỏ triệt để cơ chế xin-cho, không để "lợi ích nhóm" cài cắm, thao túng trong các cơ chế, chính sách, pháp luật” – Nghị quyết nhấn mạnh.

Đẩy mạnh thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt

Liên quan đến giải pháp kiểm soát quyền lực chặt chẽ, thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Trung ương yêu cầu hoàn thiện và thực hiện nghiêm cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên các lĩnh vực, nhất là các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đồng thời, tăng cường kiểm soát quyền lực của người có chức vụ, quyền hạn; chú trọng kiểm soát quyền lực của bộ máy chính quyền ba cấp, bảo đảm thực sự liêm chính, phục vụ nhân dân.

Cùng đó là đẩy mạnh thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt; có cơ chế, lộ trình minh bạch tài sản trong toàn xã hội. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình cho từng ngành, lĩnh vực, gắn với mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

“Tiếp tục hoàn thiện chính sách đãi ngộ, chế độ tiền lương, thu nhập bảo đảm đời sống để cán bộ, công chức, viên chức yên tâm công tác, liêm chính, công tâm, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới” – Trung ương nhấn mạnh.