Trước phiên chất vấn 2 Bộ trưởng, ĐBQH đề nghị cam kết có thể kiểm chứng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, sáng 12/11, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn và Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân.

Quang cảnh Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Cần có kế hoạch khắc phục trong 90 ngày sau chất vấn

Để nâng cao hiệu quả chất vấn, đại biểu Trần Mạnh Huy (Đoàn Đà Nẵng) đề xuất mỗi nhóm vấn đề lớn cần có cam kết cụ thể về trách nhiệm, tiến độ và kết quả có thể kiểm chứng.

“Phải xác định rõ cơ quan chủ trì và người đứng đầu chịu trách nhiệm. Với những vấn đề liên ngành, cần có một đầu mối điều phối, báo cáo kết quả chung, tránh tình trạng các cơ quan chỉ giải trình phần việc của mình nhưng vướng mắc vẫn không được giải quyết”, ông Huy nhấn mạnh.

Đại biểu đề nghị tùy tính chất từng vấn đề, trong khoảng 90 ngày sau chất vấn, cơ quan chịu trách nhiệm cần công bố kế hoạch khắc phục với nhiệm vụ và mốc thực hiện cụ thể. Sau 6 tháng và một năm, cần báo cáo kết quả, chỉ rõ những nội dung đã hoàn thành, chậm tiến độ và nguyên nhân.

Theo ông Trần Mạnh Huy, việc đánh giá không nên chỉ dựa vào báo cáo của cơ quan chịu giám sát mà cần kết hợp dữ liệu vận hành, khảo sát độc lập và phản hồi từ người dân, doanh nghiệp.

Với những cam kết không hoàn thành, đại biểu đề nghị làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và có phương án khắc phục. Những nội dung phù hợp cũng cần được công khai để đại biểu Quốc hội, cử tri và người dân theo dõi, giám sát tiến độ thực hiện.

“Chất vấn không nên được xem là kết thúc khi bộ trưởng trả lời xong. Giá trị của chất vấn phải được đo bằng những vấn đề được giải quyết sau đó. Một cam kết có ý nghĩa cần trả lời được 4 câu hỏi: Ai làm? Làm việc gì? Khi nào hoàn thành? Và lấy bằng chứng nào để xác nhận kết quả?”, đại biểu Đoàn Đà Nẵng nói.

ĐBQH Trần Mạnh Huy

Quan tâm đến lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đại biểu Trần Mạnh Huy cho rằng đây là động lực quan trọng, quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng phát triển của đất nước.

Theo ông Huy, sau gần 2 năm triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, cần chuyển mạnh từ đánh giá việc quán triệt, ban hành chương trình, kế hoạch sang đánh giá những kết quả thực chất mà người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế nhận được.

Nguồn lực đã đầu tư cần được đánh giá thông qua số sản phẩm công nghệ được tạo ra, những cải tiến trong quản trị, chi phí được tiết giảm và khó khăn được tháo gỡ.

Từ thực tiễn giám sát, tiếp xúc cử tri và làm việc với chính quyền cơ sở, các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, đại biểu chỉ ra nhiều bất cập trong quá trình triển khai khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Đáng chú ý, một số thủ tục dù đã được số hóa nhưng người dân vẫn phải cung cấp lại thông tin hoặc thực hiện thêm các bước thủ công. Trong khi đó, dữ liệu còn thiếu đồng bộ, chưa liên thông, trách nhiệm cập nhật và bảo đảm chất lượng dữ liệu chưa rõ ràng, nhất là khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành.

Đối với doanh nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc tiếp cận thị trường, nguồn vốn, dữ liệu và môi trường thử nghiệm vẫn gặp nhiều rào cản. Cơ hội tham gia giải quyết các bài toán của khu vực công còn hạn chế.

Bên cạnh đó, nguồn nhân lực và năng lực thực thi chưa đáp ứng yêu cầu vận hành, khai thác dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và cải tiến quy trình.

Đại biểu cũng lưu ý việc bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ số của người cao tuổi, người khuyết tật và những người có kỹ năng số hạn chế. Chuyển đổi số phải tạo thuận lợi cho mọi người, không để công nghệ trở thành rào cản mới.

Từ những bất cập trên, ông Huy kỳ vọng các Bộ trưởng đi thẳng vào những vấn đề thuộc trách nhiệm quản lý, làm rõ đâu là vướng mắc về thể chế, đâu là hạn chế trong phối hợp liên ngành và đâu là trách nhiệm tổ chức thực hiện.

Đặc biệt, cần làm rõ kết quả nghiên cứu được ứng dụng, thương mại hóa; hiệu quả đầu tư các nền tảng, cơ sở dữ liệu; giải pháp thu hút nhân lực chất lượng cao và điều kiện để cấp xã, phường thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chuyển đổi số.

Kỳ vọng giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Cùng quan tâm đến phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, đánh giá 2 nhóm vấn đề được lựa chọn đều sát với những nội dung mà đại biểu Quốc hội và cử tri quan tâm.

Về lĩnh vực tài chính, bà Nga cho rằng năm 2027, Việt Nam triển khai nhiều chính sách, dự án nhằm tạo sức bật cho nền kinh tế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Điều này đặt ra áp lực rất lớn đối với ngành tài chính.

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga

“Vấn đề quan trọng là làm thế nào để cân đối các nguồn lực giữa Trung ương và địa phương; giữa nguồn lực dành cho các chính sách an sinh xã hội với nguồn lực đầu tư phát triển. Đây đều là những vấn đề vĩ mô, đòi hỏi việc sắp xếp, bố trí ngân sách và điều hành của Bộ Tài chính phải hết sức linh hoạt”, bà Nga nói.

Bà kỳ vọng Bộ trưởng Bộ Tài chính tập trung làm rõ những vấn đề trọng tâm đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội xác định, nhất là công tác điều hành, phân bổ ngân sách và phối hợp nguồn lực giữa ngân sách Trung ương với ngân sách địa phương.

Qua đó, bảo đảm các nguồn lực được bố trí hợp lý, sử dụng hiệu quả cho đầu tư và phát triển.

Đối với lĩnh vực khoa học - công nghệ, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh đây là động lực quan trọng để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Theo bà, Quốc hội đã thông qua mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2027 từ 10% trở lên, trong đó chỉ tiêu tăng năng suất lao động khoảng 8,6%. Đây là mức tăng cao, đòi hỏi nền kinh tế phải dựa nhiều hơn vào phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

“Tôi kỳ vọng Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ sẽ làm rõ những định hướng, giải pháp trọng tâm để thúc đẩy phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ; những chính sách nổi bật cần được ưu tiên nhằm đưa khoa học, công nghệ thực sự trở thành chìa khóa mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước”, đại biểu Việt Nga bày tỏ.