Trường nghề thay đổi tư duy từ đào tạo thứ mình có sang đào tạo thứ doanh nghiệp cần

Sinh viên Trường CĐ nghề Việt - Xô số 1 trong phòng thực hành.

Đào tạo phải bắt nhịp nhu cầu nhân lực

Sự thay đổi nhanh của công nghệ, dây chuyền sản xuất và cơ cấu việc làm đang đặt giáo dục nghề nghiệp trước một bài toán lớn đó là những kỹ năng được dạy hôm nay có còn phù hợp với công việc mà doanh nghiệp cần trong vài năm tới?

Với Trường Cao đẳng nghề Việt – Xô số 1, phường Xuân Hòa, tỉnh Phú Thọ, câu trả lời đang được cụ thể hóa bằng việc thay đổi cách tiếp cận trong tổ chức đào tạo.

Thay vì chủ yếu dựa vào ngành nghề, thiết bị và năng lực sẵn có để tuyển sinh, nhà trường xác định chuyển từ tư duy “đào tạo những gì nhà trường có” sang “đào tạo những gì thị trường lao động cần”.

Sự chuyển dịch này trước hết thể hiện ở cơ cấu ngành, nghề đào tạo. Hiện nay, trường tổ chức đào tạo 12 nghề trình độ cao đẳng, 15 nghề trung cấp và 45 nghề sơ cấp, đào tạo thường xuyên. Các nghề tập trung nhiều ở nhóm kỹ thuật – công nghệ như Điện công nghiệp, Điện tử công nghiệp, Cơ điện tử, Công nghệ ô tô, Cắt gọt kim loại, Hàn, Vận hành máy thi công nền, Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí...

Đây cũng là những nhóm nhân lực gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất tại các nhà máy, khu công nghiệp và doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật.

Tuy nhiên, mở đúng nghề mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Ngay trong cùng một nghề, yêu cầu về kỹ năng của người lao động cũng liên tục thay đổi khi doanh nghiệp đưa máy móc, công nghệ và quy trình sản xuất mới vào nhà máy.

Trường nghề đưa yêu cầu từ doanh nghiệp vào chương trình để người học thích ứng thị trường lao động.

Theo chia sẻ của giảng viên nhà trường, đây là áp lực nhưng đồng thời cũng là động lực để người dạy phải thay đổi. “Có những kiến thức, kỹ năng trước đây đáp ứng tốt công việc nhưng khi doanh nghiệp đổi công nghệ thì yêu cầu đối với người lao động cũng thay đổi. Giáo viên dạy nghề vì thế phải thường xuyên cập nhật thực tế sản xuất, từ đó điều chỉnh bài giảng và nội dung thực hành phù hợp hơn”, giảng viên Dương Văn Thái – Giám đốc Trung tâm HTQT, TS& GKDN chia sẻ.

Để rút ngắn khoảng cách đó, doanh nghiệp được nhà trường xác định là một kênh quan trọng để nhận diện nhu cầu nhân lực.

Thông tin từ Trường Cao đẳng nghề Việt – Xô số 1 cho thấy, doanh nghiệp tham gia cùng trường trong xây dựng, chỉnh sửa chương trình, giáo trình và đánh giá chuẩn đầu ra; đồng thời tiếp nhận giáo viên đến thực tế, HSSV đến thực hành, thực tập.

Khác với câu chuyện tuyển dụng ở cuối quá trình đào tạo, giá trị của sự tham gia này nằm ở việc nhu cầu của nơi sử dụng lao động được phản hồi ngược trở lại trường học.

Doanh nghiệp cần kỹ năng gì, công nghệ nào đang được sử dụng, sinh viên thường thiếu gì khi bước vào nhà máy... trở thành những thông tin để cơ sở giáo dục nghề nghiệp điều chỉnh cách đào tạo.

Người học phải thích ứng với công việc mới

Thị trường lao động thay đổi cũng đồng nghĩa việc đào tạo nghề không thể chỉ dừng ở kỹ năng vận hành một loại máy hay thực hiện thuần thục một thao tác.

Theo định hướng của Trường Cao đẳng nghề Việt – Xô số 1, thời gian tới nhà trường tiếp tục tăng thời lượng thực hành, thực tập tại doanh nghiệp; đổi mới chương trình theo hướng linh hoạt, cập nhật công nghệ mới và gắn chuẩn đầu ra với yêu cầu thực tế của từng vị trí việc làm.

Cùng với kỹ năng chuyên môn, trường xác định tăng cường ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng mềm và tác phong công nghiệp cho HSSV.

Sự bổ sung này có ý nghĩa trong bối cảnh một lao động kỹ thuật ngày nay không chỉ làm việc với máy móc. Người lao động còn phải đọc tài liệu kỹ thuật, sử dụng phần mềm, phối hợp với đồng nghiệp, tuân thủ quy trình và có khả năng tiếp tục học khi công nghệ thay đổi.

Nhân lực ngành Điện tử công nghiệp gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất tại các nhà máy, khu công nghiệp.

Sinh viên Dương Anh Tuấn, lớp CKT - Cao đẳng Kế toán Doanh nghiệp chia sẻ: “Trước khi vào trường, em nghĩ học nghề chủ yếu là học kỹ thuật và thực hành thật nhiều. Nhưng trong quá trình học em nhận ra khi đi làm còn phải biết sử dụng công nghệ, giao tiếp, làm việc nhóm và tuân thủ kỷ luật của doanh nghiệp. Vì vậy, ngoài tay nghề, em cũng phải tự bổ sung những kỹ năng khác”.

Để đáp ứng yêu cầu đào tạo, cơ sở vật chất cũng phải thay đổi tương ứng. Trường Cao đẳng nghề Việt – Xô số 1 hiện có 5 khu xưởng thực hành với diện tích hơn 8.000m²; 2 khu giảng đường với 70 phòng học; 4 khu ký túc xá và hệ thống phòng học, phòng chuyên môn phục vụ đào tạo. Nhà trường định hướng tiếp tục đầu tư các xưởng thực hành hiện đại, thiết bị tự động hóa, robot công nghiệp và hệ thống mô phỏng.

Nhưng thiết bị mới chỉ phát huy hiệu quả khi người dạy có khả năng sử dụng và chuyển công nghệ thành nội dung đào tạo. Vì vậy, một nhiệm vụ khác được nhà trường đặt ra là phát triển đội ngũ nhà giáo, tạo điều kiện để giảng viên tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng tại doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo trong, ngoài nước.

Ông Ngô Trọng Tuyến – Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Thị trường lao động thay đổi thì nhà trường cũng phải thay đổi. Chúng tôi xác định doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận sinh viên sau tốt nghiệp mà còn là một bên tham gia vào quá trình đào tạo. Nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp là căn cứ quan trọng để trường điều chỉnh ngành nghề, chương trình và kỹ năng cần trang bị cho HSSV”.

Sự thay đổi ấy cũng đòi hỏi công tác tuyển sinh, dự báo và đào tạo phải liên thông với nhau. Thay vì tuyển được bao nhiêu thì đào tạo bấy nhiêu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần nhìn xa hơn vào khả năng hấp thụ nhân lực của thị trường.

Đây cũng là lý do Trường Cao đẳng nghề Việt – Xô số 1 xác định tăng cường khảo sát nhu cầu tuyển dụng, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp và để doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định nhu cầu nhân lực đến đánh giá, tuyển dụng người học.

Trong bối cảnh công nghệ sản xuất tiếp tục thay đổi, một chương trình đào tạo khó có thể bất biến trong nhiều năm. Điều quan trọng đối với trường nghề không chỉ là dạy sinh viên thành thạo những thiết bị đang có, mà còn hình thành khả năng thích ứng với những công việc và công nghệ có thể xuất hiện trong tương lai.

Với người học, sự chuyển đổi từ “trường có gì học nấy” sang “thị trường cần gì chuẩn bị nấy” cũng mở ra một cách nhìn khác về lựa chọn nghề nghiệp. Học một nghề không chỉ để nhận tấm bằng, mà phải hướng tới khả năng làm được việc và tiếp tục thích nghi sau khi bước vào thị trường lao động.

Còn với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, thước đo cuối cùng của sự thay đổi không nằm ở số ngành được mở hay số thiết bị được đầu tư. Quan trọng hơn là những gì được dạy trong trường có thực sự gặp được những gì doanh nghiệp đang cần ngoài nhà máy.