Truy tố cựu Chủ tịch Tập đoàn Hưng Thịnh khai thác titan trái phép hơn 1.500 tỉ đồng

Một số bị can trong vụ án

Khai thác trái phép gần 460.000 tấn quặng titan

Theo cáo trạng, bị can Phan Thành Muôn, cựu Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh bị truy tố về các tội “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “Đưa hối lộ”.

Cơ quan công tố xác định, trong giai đoạn 2021–2024, Phan Thành Muôn cùng các đồng phạm đã tổ chức khai thác trái phép hơn 459.981 tấn khoáng sản (titan), với tổng trị giá hơn 1.508 tỉ đồng.

Để duy trì hoạt động khai thác trái phép, bị can Muôn đã đưa hối lộ cho Phan Thị Xuân Thu, (cựu Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận, cũ) đồng thời chi hơn 1,6 tỉ đồng cho một số cá nhân trong tổ giám sát nhằm “bỏ qua” sai phạm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp tục khai thác ngoài phạm vi cho phép.

Trong quá trình tiêu thụ quặng, Phan Thành Muôn bị cáo buộc chỉ đạo ký hợp đồng, xuất hóa đơn với giá thấp hơn thực tế, phần chênh lệch không được hạch toán, nhằm che giấu doanh thu. Hành vi này bị xác định đã vi phạm nghiêm trọng quy định về kế toán, gây thất thu thuế cho Nhà nước hơn 50 tỉ đồng.

Buôn lậu quặng titan, “bắt tay” với đối tác nước ngoài

Liên quan đến đường dây tiêu thụ, bị can Huang Shang Xia (Hoàng Thượng Hạ, quốc tịch Trung Quốc, nhân viên Công ty Guangxi Liufeng Mining) bị truy tố về tội “Buôn lậu” và “Vi phạm quy định về kế toán”.

Theo cáo trạng, Hoàng Thượng Hạ đã thỏa thuận mua quặng với giá thấp trên hợp đồng, sau đó cùng đồng phạm tổ chức xuất lậu hơn 27.997 tấn Ilmenite, loại quặng không đủ điều kiện xuất khẩu, với tổng giá trị hơn 3,8 triệu USD (tương đương gần 96 tỉ đồng).

Đáng chú ý, để trót lọt các lô hàng xuất khẩu trái phép, bị can Đỗ Tiến Hải (cựu Giám đốc Công ty TNHH Hưng Hà) đã đưa hối lộ hơn 8,5 tỉ đồng cho Lê Văn Hưng nhằm tráo mẫu giám định, hợp thức hóa hồ sơ xuất khẩu.

Ngoài ra, cáo trạng còn xác định nhiều bị can khác có hành vi nhận hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong thi hành công vụ, cũng như tham gia các hành vi trốn thuế, vi phạm kế toán và buôn lậu.

Trong tổng số 28 bị can bị truy tố, nhiều bị can bị truy tố về tội “Buôn lậu”; 6 bị can về tội “Vi phạm quy định khai thác tài nguyên”; 5 bị can về tội “Vi phạm kế toán”; 4 bị can về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn”; 4 bị can về tội “Trốn thuế” cùng các tội danh đưa và nhận hối lộ.

Cơ quan tố tụng nhận định, đây là vụ án có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, thể hiện rõ sự cấu kết giữa doanh nghiệp, cán bộ quản lý và các đối tượng trung gian nhằm khai thác tài nguyên trái phép, trục lợi với quy mô lớn. Không chỉ gây thất thoát tài sản nhà nước hàng nghìn tỉ đồng, vụ án còn cho thấy những lỗ hổng trong quản lý tài nguyên, giám sát xuất khẩu và kiểm soát quyền lực công.

Vụ án hiện được chuyển sang giai đoạn xét xử theo quy định pháp luật.

Từ góc độ quản trị, vụ án cũng đặt ra vấn đề đáng lưu ý về văn hóa doanh nghiệp và đạo đức kinh doanh trong lĩnh vực khai thác tài nguyên.

Việc tổ chức khai thác trái phép trong thời gian dài, cùng các hành vi vi phạm kế toán, trốn thuế và đưa – nhận hối lộ cho thấy sự thiếu vắng các chuẩn mực tuân thủ và kiểm soát nội bộ hiệu quả.

Thực tế này cho thấy, bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường giám sát của cơ quan quản lý, việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp đề cao trách nhiệm xã hội, tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững là yếu tố then chốt nhằm phòng ngừa vi phạm, bảo đảm hài hòa lợi ích kinh tế với bảo vệ tài nguyên và môi trường.

N.B