Truy vết dòng tiền, chặn lừa đảo trong hệ thống ngân hàng
Trước sự gia tăng của các hình thức lừa đảo công nghệ cao, bảo vệ tài chính số không chỉ ngăn chặn tấn công mạng mà còn phải phát hiện sớm, truy vết và thu hồi dòng tiền bị chiếm đoạt.
Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026. Ảnh: NHUNG NGUYỄN
Tại Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026, do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia phối hợp với Công ty CP Tổ hợp Truyền thông Việt Nam Đầu Tư, tổ chức tại TPHCM ngày 6-11, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ tấn công mạng, lừa đảo trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng ngày càng gia tăng, đòi hỏi tăng cường phối hợp, ứng dụng công nghệ và xây dựng hạ tầng bảo mật đồng bộ.
Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an) cho biết, năm 2025, Việt Nam ghi nhận hơn 500.000 hoạt động tấn công mạng, trong đó tài chính – ngân hàng là mục tiêu ưu tiên của các nhóm tội phạm mạng và tin tặc quốc tế.
Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: NHUNG NGUYỄN
Trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan chức năng ghi nhận gần 1.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, gây thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng. Đáng chú ý, tội phạm ngày càng lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để khai thác lỗ hổng, phát tán mã độc, giả mạo và chiếm đoạt tài sản.
Trước thực trạng này, Bộ Công an đã làm việc với Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bàn về việc thí điểm vận hành hệ thống rà soát, truy vết dòng tiền liên quan đến các vụ lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, qua đó hỗ trợ thu hồi tiền và giảm thiểu thiệt hại cho nạn nhân.
Cụ thể, từ tháng 6-2026, NHNN và Bộ Công an đã triển khai giải pháp truy vết, ngăn chặn khẩn cấp dòng tiền liên ngân hàng tại các ngân hàng thương mại lớn trong năm 2026, tiến tới mở rộng toàn hệ thống trong quý 1-2027. Giải pháp nhằm rút ngắn thời gian phản ứng khi dòng tiền lừa đảo được luân chuyển qua nhiều tài khoản, ngân hàng.
Ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, NHNN cho biết, hệ thống giám sát của NHNN đã được kết nối với gần 100 tổ chức tài chính, ghi nhận hơn 668.000 tài khoản có dấu hiệu vi phạm.
Sau một năm vận hành, Hệ thống SIMO đã gửi cảnh báo đến khách hàng 5,8 triệu lượt. Gần 1,9 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng giá trị gần 7.200 tỷ đồng.
Ở góc độ ngân hàng thương mại, ông Đàm Thế Thái, Phó Tổng Giám đốc HDBank, cho biết ngân hàng đang thí điểm ứng dụng AI phát hiện gian lận theo thời gian thực, hỗ trợ thẩm định và phê duyệt tín dụng tự động trong khoảng 2-3 phút; đồng thời chuẩn bị phát triển các nhà máy AI phục vụ hoạt động ngân hàng và hệ sinh thái.
Ông Thái đề xuất tăng cường chia sẻ cảnh báo gian lận theo thời gian thực giữa ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông, ví điện tử và các sàn tài sản số được cấp phép, hướng đến hạ tầng niềm tin số dùng chung.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trương Minh Huy Vũ phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: NHUNG NGUYỄN
Phát biểu tại diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Trương Minh Huy Vũ, nhấn mạnh, an ninh tài chính số có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu phát triển kinh tế số và xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số đóng góp khoảng 30% vào nền kinh tế.
Để thu hút các định chế tài chính và dòng vốn quốc tế, TPHCM sẽ xây dựng hạ tầng công nghệ an toàn, bảo vệ dữ liệu và tài sản của nhà đầu tư. Thành phố tiếp tục hoàn thiện, cụ thể hóa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với thanh toán xuyên biên giới, blockchain và tài sản số; đồng thời phát triển hạ tầng dữ liệu, AI, chuẩn bị các dự án cụ thể nhằm thu hút các quỹ đầu tư chuyên đề về công nghệ và chuyển đổi số.
