Truyện ngắn đoạt giải thưởng văn học bị nghi là do AI viết

Tác phẩm "The Serpent in the Grove" bị hoài nghi sau khi đoạt giải thưởng văn học.

Một vài đặc điểm cú pháp lặp lại cùng phán quyết từ một nền tảng phát hiện thuật toán đã châm ngòi cho một cuộc tranh cãi gay gắt trong giới văn chương. Tổ chức trao giải và tạp chí xuất bản tác phẩm chiến thắng cho biết họ đã xem xét các cáo buộc nhưng vẫn chưa thể đưa ra kết luận cuối cùng về tính xác thực của sự việc.

Những dấu hiệu khả nghi từ tác phẩm đoạt giải thưởng văn học và cuộc điều tra trên không gian mạng

Tác phẩm The Serpent in the Grove đã được xướng tên là bài dự thi chiến thắng giải thưởng Commonwealth khu vực Caribe vào thứ 7 tuần trước và vinh dự được xuất bản trên tạp chí Granta. Theo đánh giá từ hội đồng giám khảo, câu chuyện được kể bằng một giọng văn kiềm chế và mang đậm tính uy quyền tĩnh lặng. Nó thuật lại một tình huống căng thẳng trong một cuộc hôn nhân đầy rạn nứt, diễn ra tại một trang trại nằm cạnh một khu rừng mê hoặc.

Tuy nhiên, ngay sau khi tác phẩm được công bố, các nhà thám tử mạng cùng một vài nhà phê bình văn học đã nhanh chóng nhắm vào tác phẩm và tác giả của nó. Jamir Nazir được giới thiệu là một người đàn ông 61 tuổi đến từ Trinidad và Tobago với rất ít ấn phẩm từng được công bố trước đây.

Giáo sư Ethan Mollick từ Đại học Pennsylvania đã chia sẻ trên nền tảng Bluesky rằng một câu chuyện do máy tính tạo ra 100% vừa giành được giải thưởng Commonwealth cho khu vực Caribe. Ông gọi sự việc này là một dạng bài kiểm tra Turing. Để làm bằng chứng, ông trích dẫn kết quả từ Pangram, một công cụ phát hiện thuật toán. Ứng dụng này khẳng định tác phẩm được tạo ra bởi máy móc, đồng thời đưa ra lời bình luận đầy mỉa mai rằng hãy nhìn nhận thực tế nếu bạn là người am hiểu.

Một nhà bình luận khác, người từng làm việc tại Palantir, nhận định rằng có vô số điểm đặc trưng rõ ràng khác của văn phong thuật toán trong câu chuyện. Những dấu hiệu này bao gồm cấu trúc câu phủ định cái này để khẳng định cái kia xuất hiện dày đặc, một thủ pháp hiện đã trở nên quá quen thuộc với những ai thường xuyên tiếp xúc với văn bản tự động. Các chuyên gia khác đã đào sâu vào hồ sơ cá nhân của Nazir trên nền tảng LinkedIn, nơi người đàn ông này thảo luận về cuộc chạy đua vũ trang công nghệ và nguy cơ máy móc cướp đi công việc của con người.

Bài toán niềm tin và giới hạn của các công cụ kiểm duyệt

Những lời buộc tội này tiếp tục nối dài cuộc trò chuyện đầy căng thẳng về việc liệu các nghệ sĩ và người sáng tạo có đang lén lút sử dụng các sản phẩm máy móc rồi nhận là của riêng mình hay không. Khả năng các nhà xuất bản có thể phát hiện ra hành vi gian lận một cách đáng tin cậy cũng bị đặt dấu hỏi lớn. Vào tháng 3 năm nay, tờ New York Times đã cắt đứt quan hệ với một nhà báo tự do sau khi người này thừa nhận đã sử dụng phần mềm để viết một bài đánh giá sách. Bài viết đó có những điểm tương đồng đáng ngờ với một bài đăng trên tờ Guardian. Nhà xuất bản Hachette cũng đã phải hủy bỏ việc phát hành cuốn tiểu thuyết kinh dị đầu tay mang tên Shy Girl do những lo ngại rằng nó được viết ít nhất một phần bằng công nghệ.

Những sự việc tương tự đã thổi bùng lên các cuộc tranh luận về những dấu hiệu tố cáo văn bản tự động. Các từ ngữ mang tính chất đào sâu, sự lạm dụng quá mức các dấu gạch ngang, hay những từ ngữ nhấn mạnh mơ hồ, sáo rỗng như "mạnh mẽ một cách tĩnh lặng" và "biến đổi sâu sắc" liên tục được chỉ ra. Nhu cầu kiểm tra đã tạo ra một thị trường sôi động cho các công cụ phát hiện như Pangram, những nền tảng tự nhận có khả năng phân biệt văn xuôi của máy móc với nỗ lực của con người.

Ứng dụng này hoạt động khá tốt trong các bài kiểm tra có kiểm soát, thế nhưng các nghiên cứu về hiệu quả của nó dự đoán rằng sẽ có một cuộc chạy đua kỹ thuật liên tục giữa các công cụ phát hiện, các mô hình ngôn ngữ và những nhà văn đang cố gắng tìm cách qua mặt hệ thống.

Quỹ Commonwealth và tạp chí Granta thừa nhận họ có những giới hạn nhất định trong khả năng xác định tính chân thực của các cáo buộc xoay quanh Nazir. Quỹ cho biết họ không sử dụng các phần mềm kiểm tra trong quá trình chấm điểm vì việc cung cấp tác phẩm chưa xuất bản cho bên thứ ba sẽ làm nảy sinh những lo ngại nghiêm trọng liên quan đến sự đồng thuận và quyền sở hữu nghệ thuật.

Tất cả những người tham gia giải thưởng đều đã cam kết rằng bài dự thi là tác phẩm của riêng họ và đích thân khẳng định không sử dụng bất kỳ thuật toán nào. Tổ chức này đã xác nhận điều đó thông qua việc tham vấn thêm. Họ cũng nhấn mạnh rằng các phần mềm kiểm tra không hề hoàn hảo và vẫn có khả năng mắc sai lầm.

Tổng giám đốc của quỹ, ông Razmi Farook, cho biết cho đến khi xuất hiện một công cụ hoặc quy trình đủ khả năng phát hiện việc sử dụng thuật toán một cách đáng tin cậy, đồng thời giải quyết được những thách thức liên quan đến việc xử lý tiểu thuyết chưa xuất bản, quỹ và giải thưởng truyện ngắn Commonwealth buộc phải hoạt động dựa trên nguyên tắc của sự tin tưởng.

Tạp chí Granta nhấn mạnh rằng họ không có quyền kiểm soát đối với các câu chuyện chiến thắng mà chỉ xuất bản chúng như một phần của thỏa thuận với Quỹ Commonwealth. Họ tiết lộ đã đưa câu chuyện chiến thắng vào công cụ Claude, và nền tảng này đã đưa ra một câu trả lời mơ hồ về nguồn gốc của tác phẩm, cho rằng nó có lẽ không phải là máy móc thuần túy nhưng cũng có khả năng không hoàn toàn là sự sáng tạo của con người.

Bà Sigrid Rausing, nhà xuất bản của Granta, chỉ ra một sự trớ trêu nhất định khi thực tế là ngoài linh cảm của con người, chính cỗ máy lại là công cụ hiệu quả nhất mà chúng ta có để tiết lộ đâu là nội dung do máy móc tạo ra. Bà kết luận rằng có thể các giám khảo đã trao giải cho một vụ đạo văn thuật toán, nhưng chúng ta vẫn chưa biết và có lẽ sẽ không bao giờ biết được sự thật. Cho đến khi Quỹ Commonwealth đưa ra kết luận cuối cùng, tạp chí vẫn sẽ giữ những câu chuyện này trên trang web của họ.