Truyền thông sáng tạo là yêu cầu cấp bách trong kỷ nguyên AI

Quang cảnh hội thảo.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Phạm Minh Sơn - Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền ghi nhận vai trò đi đầu của Khoa trong hai thập kỷ qua và khẳng định việc đưa AI vào giảng đường đã trở thành yêu cầu thiết yếu để giúp người học làm chủ công cụ thay vì lệ thuộc.

Còn GS.TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh ví người làm giáo dục như người phải chạy đầu tiên trong cuộc marathon phát triển của xã hội, vì vậy phải đi trước, phải có dự báo và chuẩn bị.

“Cái chúng ta đào tạo không phải là cái đã có sẵn trong đầu, mà là cái chúng ta chưa có”, GS.TS. Tạ Ngọc Tấn nhấn mạnh, đồng thời hoan nghênh cách tiếp cận của Khoa khi đặt con người ở vị trí trung tâm và gắn đào tạo với thực tiễn.

"Công nghệ có thể nâng cao hiệu suất lao động, nhưng việc xác định mục tiêu và giá trị của mỗi sản phẩm truyền thông vẫn thuộc về con người”, PGS.TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên khẳng định.

Theo TS. Nguyễn Thị Minh Hiền, Trưởng Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo, sau 20 năm, Khoa đã và đang đào tạo 3.037 người học ở cả ba bậc, với tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm đúng ngành trên 90%. Theo khảo sát của Khoa với 434 sinh viên, Content/Creative là vị trí được quan tâm nhiều nhất (67,5%), còn sáng tạo ý tưởng là kỹ năng các em tự tin nhất (59,7%).

“Vị trí các em mong muốn nhất và kỹ năng các em tự tin nhất gặp nhau ở cùng một điểm: sáng tạo”, TS. Nguyễn Thị Minh Hiền chia sẻ.

Tuy nhiên, AI đang tác động mạnh nhất vào chính vùng sáng tạo ấy. Theo Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters, 56% lãnh đạo các cơ quan truyền thông coi sáng tạo nội dung là lĩnh vực rủi ro uy tín lớn nhất khi ứng dụng AI. Khi máy có thể viết, vẽ và dựng video trong vài phút, giá trị của người làm nghề không còn nằm ở thao tác sản xuất, mà ở năng lực kiến tạo ý nghĩa. Vì thế, theo Trưởng Khoa, “việc đào tạo một thế hệ người làm sáng tạo biết làm chủ AI, chứ không bị AI thay thế, không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bức thiết”.

TS. Nguyễn Thị Minh Hiền, Trưởng Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo chia sẻ thực trạng truyền thông trong kỷ nguyên AI.

Cũng tại hội thảo, Khoa chính thức ra mắt chương trình chuyên ngành “Truyền thông sáng tạo và Quảng cáo” (với các học phần mới như ứng dụng AI, sản xuất livestream/podcast, bản sắc nghề) và giới thiệu chương trình Cử nhân quốc tế Truyền thông sáng tạo, Thương hiệu và Quảng cáo nhượng quyền từ Đại học Middlesex (Vương quốc Anh) hiện có 562 sinh viên theo học.

Tại phiên tham luận, các chuyên gia như ông Lê Quốc Vinh (Chủ tịch Lê Bros), ông Nguyễn Đức Lam (Cố vấn chính sách IPS), TS. Tạ Bích Loan (Media AI Lab), nhà báo Hoàng Nhật Mai (Google/Gemini Educator) và ông Nguyễn Tiến Dũng (HBR Holdings) đã trao đổi sâu sắc về các vấn đề trọng tâm: Dịch chuyển từ sản xuất nội dung sang kiến tạo ý nghĩa, cân bằng giữa "chân ga" công nghệ và "chân phanh" đạo đức AI, xu hướng nhân vật ảo, bản sao số cũng như bồi đắp tư duy phản biện và trách nhiệm xã hội cho người học.

Cũng tại đây, các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia và người học đã trao đổi sôi nổi về vai trò của nhà trường và người thầy khi AI có thể làm thay nhiều thao tác sáng tạo. Nhiều ý kiến thống nhất rằng công cụ truyền thông có thể đổi thay nhưng sứ mệnh kết nối con người của truyền thông vẫn vẹn nguyên; vì vậy, trọng tâm đào tạo cần chuyển từ câu hỏi “làm như thế nào” sang “tại sao làm” và “có nên làm hay không”, bồi đắp cho người học năng lực phản biện, tự học và trách nhiệm xã hội mà AI không thể thay thế.

Các đại biểu cũng cho rằng đổi mới đào tạo không dừng ở việc thêm một vài học phần về AI, mà cần đổi mới đồng bộ từ chuẩn đầu ra, nội dung, phương pháp đến cách đánh giá người học, đồng thời thắt chặt mối liên kết dài hạn giữa nhà trường và doanh nghiệp.