TS Trần Văn Tùng: Doanh nghiệp Việt - Trung cần nâng tầm hợp tác, chuyển giao công nghệ

Mong muốn DN Trung Quốc hợp tác, chuyển giao công nghệ

Sáng 4.2, tại Hà Nội, Hội nghị Hợp tác kinh tế và kỹ thuật Việt – Trung 2026 được long trọng tổ chức với sự tham gia của đông đảo doanh nghiệp 2 nước và đại diện nhiều cơ quan quản lý.

Hội nghị diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt, khi kinh tế toàn cầu đang trải qua những biến động sâu sắc: Chuỗi cung ứng tái cấu trúc, cạnh tranh công nghệ ngày càng quyết liệt, yêu cầu phát triển xanh, bền vững và bao trùm trở thành xu thế tất yếu.

Trong bối cảnh đó, hợp tác kinh tế - kỹ thuật quốc tế, đặc biệt giữa các quốc gia láng giềng có quan hệ truyền thống, có quy mô thị trường lớn và tính bổ trợ cao như Việt Nam và Trung Quốc, không chỉ là nhu cầu khách quan mà còn là động lực quan trọng cho tăng trưởng chất lượng cao của mỗi quốc gia.

Toàn cảnh hội nghị

TS Trần Văn Tùng - Nguyên Thứ trưởng Bộ KH-CN, Chủ tịch Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là đột phá chiến lược.

“Chúng tôi đặc biệt coi trọng thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, có khả năng lan tỏa tri thức, nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế”, ông Tùng nói.

Ông Tùng cho rằng quan hệ hợp tác Việt Nam - Trung Quốc có nhiều kết quả rất đáng ghi nhận, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và đầu tư. Tuy nhiên, trọng tâm hợp tác trong giai đoạn tới cần dịch chuyển từ mua bán - gia công sang đồng nghiên cứu - đồng sản xuất - đồng phát triển thị trường; từ số lượng dự án sang chất lượng công nghệ và hiệu quả dài hạn; từ lợi ích ngắn hạn sang giá trị bền vững cho cả hai bên.

TS Trần Văn Tùng - Nguyên Thứ trưởng Bộ KH-CN, Chủ tịch Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam

“Việt Nam mong muốn các doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ xem Việt Nam là một thị trường tiêu thụ, mà là đối tác chiến lược, là nơi có thể đặt cơ sở sản xuất, xây dựng trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D); hợp tác với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học Việt Nam để chuyển giao công nghệ, cùng tạo ra sản phẩm, công nghệ mới phục vụ khu vực và thế giới”, ông Tùng nói.

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, TS Tùng cho rằng đây là cơ hội rất tốt để tiếp cận công nghệ, thiết bị, giải pháp tiên tiến; tìm kiếm đối tác sản xuất, xuất khẩu; nâng cao năng lực quản trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.

Các doanh nghiệp Trung Quốc tham dự hội nghị

“Hợp tác kinh tế - kỹ thuật Việt - Trung trong giai đoạn mới cần được xây dựng trên niềm tin, sự minh bạch và lợi ích hài hòa. Chúng ta có đầy đủ điều kiện để biến những cơ hội hôm nay thành những dự án cụ thể, những sản phẩm cụ thể và những giá trị cụ thể cho cộng đồng doanh nghiệp và cho sự phát triển của mỗi quốc gia”, ông Tùng nhấn mạnh.

“Cùng hợp tác và cùng thắng”

Tại sự kiện, đại diện các doanh nghiệp Trung Quốc cũng giới thiệu nhiều sản phẩm, công nghệ mới của mình, đồng thời bày tỏ mong muốn cùng các đối tác hợp tác chặt chẽ, "cùng có lợi và cùng thắng".

Ông Yàng Zhàn Kui, đại diện Cục 2 thuộc Tập đoàn Xây dựng Trung Quốc (CSCEC)

Ông Yàng Zhàn Kui, đại diện Cục 2 thuộc Tập đoàn Xây dựng Trung Quốc (CSCEC) cho hay doanh nghiệp đã vươn ra thị trường quốc tế và gắn bó sâu rộng tại Việt Nam hơn 30 năm qua, đồng thời đầu tư theo chiều sâu tại nhiều quốc gia Đông Nam Á.

Trong tương lai, Cục 2 sẽ thực hiện các cam kết với tiêu chuẩn cao, giữ vững chất lượng công trình, tăng cường tuân thủ pháp luật và quản trị doanh nghiệp, tích cực thực hiện trách nhiệm xã hội.

Ông Viên Kha, Trưởng đại diện tại Trung Quốc của SinoBridge Vietnam khẳng định sứ mệnh của SinoBridge Vietnam là xây dựng nền tảng, khai thông các kênh kết nối và cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp để hỗ trợ các doanh nghiệp hai nước hợp tác thực chất và hiệu quả.

Hai định hướng hợp tác trọng tâm:

AI và Năng lượng xanh: Thúc đẩy nền tảng hợp tác ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các lĩnh vực như nông nghiệp thông minh và sản xuất thông minh nhằm nhanh chóng chuyển hóa công nghệ thành lực lượng sản xuất.

Gắn kết chuỗi công nghiệp: Đóng vai trò là "chất keo" kết nối các khu hợp tác kinh tế qua biên giới và khu công nghiệp điện tử, kết hợp thế mạnh công nghệ của Trung Quốc với lợi thế địa phương của Việt Nam.

Tuân thủ pháp lý là “chìa khóa” cho đầu tư bền vững

Phát biểu tại hội nghị, TS Chử Đức Hoàng, Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ KH-CN cho hay sự phục hồi mạnh mẽ, chất lượng tăng trưởng được cải thiện và ổn định vĩ mô đang đưa kinh tế Việt Nam bước vào chu kỳ phát triển mới, với các trụ cột chiến lược rõ ràng về công nghiệp, hội nhập, tài chính và hạ tầng.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu phân mảnh, Việt Nam nổi lên như một điểm trung chuyển chiến lược nhờ chính sách mở cửa và hội nhập sâu rộng. Việt Nam hiện kết nối với hơn 60 nền kinh tế toàn cầu thông qua 17 FTA đang có hiệu lực, đồng thời giữ vai trò cửa ngõ vào thị trường ASEAN với hơn 600 triệu dân, là trung tâm trong chiến lược “Trung Quốc +1”.

TS Chử Đức Hoàng, Chánh Văn phòng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia, Bộ KH-CN

Về tài chính, trước tác động của Thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) 15%, các ưu đãi thuế truyền thống không còn hiệu quả với doanh nghiệp có doanh thu trên 750 triệu EUR. Thay vào đó, Việt Nam áp dụng cơ chế hoàn trả chi phí thực tế, tập trung vào các danh mục trọng tâm như R&D (hỗ trợ tới 30%), đào tạo nhân lực (tới 50%), hạ tầng xã hội và đầu tư tài sản cố định công nghệ cao.

Về chính sách, Việt Nam cũng chuyển đổi tư duy quản lý: từ “xin – cho” sang “đầu tư kiến tạo”. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 đóng vai trò chất xúc tác cho sự chuyển đổi này.

Đáng chú ý là Điều 64 của luật mở rộng chức năng và trao quyền tự chủ tài chính cho các quỹ, tạo nền tảng cho tư duy “đầu tư và chia sẻ rủi ro”; hoặc các cơ chế mới gồm phiếu hỗ trợ công nghệ (Innovation Voucher), hỗ trợ lãi suất vay và hạ tầng, cùng cơ chế chấp nhận rủi ro trong R&D, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo thực chất.

Cũng theo ông Hoàng, một điểm đáng chú ý của Việt Nam nữa là sự chuyển dịch từ khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái, xanh, hiện đại; doanh nghiệp hoạt động trong KCN sinh thái sẽ được ưu tiên tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi và hỗ trợ chuyển giao công nghệ miễn phí…

Việt Nam là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng an toàn

TS Chử Đức Hoàng cũng cho hay các lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư có thể kể đến như bán dẫn và AI, năng lượng xanh, vật liệu mới và nông nghiệp công nghệ cao…

Tuy nhiên, ông Hoàng cũng nhấn mạnh rằng tuân thủ pháp lý là “chìa khóa” cho đầu tư bền vững. Các trụ cột chính cần tuân thủ tập trung vào quy tắc xuất xứ RCEP, phòng vệ thương mại, ESG, đánh giá tác động môi trường, kiểm kê khí nhà kính, giấy phép lao động và quản lý dòng vốn đầu tư trực tiếp.

“Tuân thủ đúng ngay từ đầu là cách tiết kiệm chi phí pháp lý tốt nhất”, ông Hoàng nói và nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp đến Việt Nam không chỉ để sản xuất, mà để cùng sáng tạo và dẫn dắt thị trường.

Lam Thanh