TS. Võ Trí Thành: Doanh nghiệp cần mở rộng không gian, tạo giá trị mới

TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh cho rằng, doanh nghiệp cần mở rộng cách nhìn về thị trường, đón đầu xu hướng xanh và số, quản trị rủi ro, tập trung tạo giá trị bền vững.

Tại Hội thảo “Doanh nghiệp Việt 2027: Củng cố nội lực - Kết nối để tạo đà tăng trưởng”, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, đưa ra một góc nhìn khác về cơ hội kinh doanh trong bối cảnh kinh tế nhiều bất định. Theo ông, thay vì chỉ tập trung vào những khó khăn trước mắt, doanh nghiệp cần nhìn rộng hơn về không gian phát triển, nhận diện những thị trường mới và tìm cách tham gia vào các hệ sinh thái kinh tế đang hình thành.

Ông Thành cho rằng thế giới đang trải qua nhiều biến động từ xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng đến những thay đổi về thương mại, năng lượng và công nghệ. Tuy nhiên, có những điểm khác biệt đáng chú ý so với các cuộc khủng hoảng trước đây. Đó là trong khi khó khăn vẫn hiện hữu, các quốc gia và doanh nghiệp lại nói nhiều hơn về cơ hội, khát vọng phát triển và những mục tiêu dài hạn.

TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh chia sẻ tại Hội thảo “Doanh nghiệp Việt 2027: Củng cố nội lực - Kết nối để tạo đà tăng trưởng” chiều ngày 21/11/2026 (Ảnh: Phan Chính)

TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh chia sẻ tại Hội thảo “Doanh nghiệp Việt 2027: Củng cố nội lực - Kết nối để tạo đà tăng trưởng” chiều ngày 21/11/2026 (Ảnh: Phan Chính)

Không chỉ Việt Nam đặt mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045, nhiều nền kinh tế trong khu vực cũng xác lập những tầm nhìn tương tự. Theo TS. Võ Trí Thành, điều này cho thấy tư duy ứng phó với khủng hoảng đang có sự thay đổi: không chỉ chống chọi và vượt qua, mà còn phải chuẩn bị năng lực để nắm bắt cơ hội sau biến động.

Với Việt Nam, ông Thành dẫn chứng tăng trưởng xuất khẩu từ đầu năm đạt khoảng 27%. Riêng thị trường Hoa Kỳ, tỷ trọng trong tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đã tăng từ khoảng 28% năm 2018 lên 33-34% theo số liệu ông đề cập tại hội thảo. Tuy nhiên, đằng sau mức tăng trưởng xuất khẩu tích cực, doanh nghiệp vẫn chịu sức ép về biên lợi nhuận do chi phí đầu vào, logistics và chi phí phân phối gia tăng.

Theo ông Thành, khả năng thích nghi của thị trường là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động trong bối cảnh nhiều biến động. Vấn đề đặt ra không chỉ là làm thế nào để vượt qua khó khăn, mà còn là nhận diện đúng những thay đổi của thị trường để lựa chọn hướng đi phù hợp.

Thị trường không còn giới hạn trong những không gian truyền thống

Một trong những nội dung được TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh là cách nhìn về không gian phát triển. Nếu trước đây doanh nghiệp thường xác định thị trường theo địa lý, ngành nghề hoặc phạm vi hoạt động trong nước và quốc tế, thì hiện nay không gian kinh doanh đã mở rộng sang nhiều chiều khác nhau.

Theo ông, không gian phát triển không chỉ nằm ở mặt đất hay các hoạt động kinh tế thực, mà còn mở rộng xuống lòng đất, lên không gian vũ trụ, không gian tầm thấp và đặc biệt là thế giới số. Những lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và các ngành công nghệ chiến lược đang tạo ra những thị trường mới, buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tiếp cận.

Cùng với đó, ranh giới giữa các ngành kinh tế ngày càng trở nên linh hoạt. Những lĩnh vực truyền thống như nông nghiệp, thủy sản, công nghiệp chế biến chế tạo, điện tử, ô tô, logistics, bất động sản hay tài chính ngân hàng vẫn giữ vai trò quan trọng. Tuy nhiên, các yếu tố xuyên ngành như kinh tế số, kinh tế xanh, công nghiệp văn hóa, công nghệ sáng tạo và kinh tế chăm sóc sức khỏe đang mở ra những cơ hội kinh doanh mới.

Hội thảo “Doanh nghiệp Việt 2027: Củng cố nội lực - Kết nối để tạo đà tăng trưởng” (Ảnh: Phan Chính)

Hội thảo “Doanh nghiệp Việt 2027: Củng cố nội lực - Kết nối để tạo đà tăng trưởng” (Ảnh: Phan Chính)

TS. Võ Trí Thành cho rằng đây là sự thay đổi quan trọng trong tư duy kinh doanh. Trước đây, doanh nghiệp thường phân tích hoạt động theo chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị. Chuỗi cung ứng phản ánh dòng chảy của hàng hóa, dịch vụ và các công đoạn trong quá trình sản xuất, trong khi chuỗi giá trị cho thấy giá trị được tạo ra ở từng công đoạn. Hiện nay, cách tiếp cận hệ sinh thái ngày càng có ý nghĩa khi dữ liệu có thể kết nối những lĩnh vực tưởng chừng không liên quan.

Khi dữ liệu được khai thác hiệu quả, doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn nhu cầu khách hàng, kết nối các đối tác và mở rộng hoạt động sang những lĩnh vực mới. Bởi vậy, năng lực quản trị trong giai đoạn hiện nay không chỉ nằm ở việc kiểm soát nội bộ, mà còn ở khả năng vận hành nhanh, linh hoạt, phối hợp với các bên liên quan và sẵn sàng thử nghiệm mô hình kinh doanh mới.

Theo ông Thành, doanh nghiệp cần coi trọng sáng tạo, thử nghiệm có kiểm soát, học hỏi và cải tiến liên tục. Đây là những yếu tố giúp doanh nghiệp thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của thị trường, thay vì chỉ dựa vào lợi thế sẵn có.

Từ quản trị rủi ro đến tư duy tạo giá trị

Ở góc độ chính sách, TS. Võ Trí Thành phân tích bốn nhóm phản ứng quan trọng của Chính phủ trước những biến động bên ngoài. Thứ nhất là ứng xử với thế giới bên ngoài, trong đó năng lực kết nối, quan hệ đối tác và vốn xã hội có vai trò quan trọng trong việc tiếp cận nguồn lực, tìm kiếm nguồn cung và xử lý những vấn đề phát sinh.

Thứ hai là ổn định kinh tế vĩ mô gắn với tăng cường khả năng chống chịu. Trong môi trường khó dự báo, doanh nghiệp không thể chỉ lập kế hoạch dựa trên những giả định thuận lợi, mà cần chủ động đánh giá rủi ro, xây dựng phương án ứng phó và quản trị sự bất định.

Thứ ba là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, từ thuế, phí đến những giải pháp kích cầu và giảm chi phí. Thứ tư, cũng là nhóm có ý nghĩa dài hạn, là xây dựng nền tảng tạo năng lực bứt phá thông qua hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng chiến lược, công nghệ, nguồn nhân lực và tài chính.

Ảnh minh họa

Ảnh minh họa

Từ bốn nhóm chính sách này, ông gợi mở doanh nghiệp cần tự rà soát năng lực của mình trên các phương diện: kết nối, quản trị rủi ro, tiếp nhận cơ hội từ thị trường và chính sách, đồng thời đầu tư xây dựng nền tảng phát triển lâu dài. Nói cách khác, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào hỗ trợ bên ngoài mà phải chủ động nâng cao năng lực quản trị và khả năng thích ứng.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh hai yêu cầu có ý nghĩa quyết định đối với doanh nghiệp trong giai đoạn tới. Trước hết là phải bắt nhịp với những xu hướng mới, nhất là chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Đây không còn là lựa chọn mang tính hình thức, mà đang trở thành yêu cầu của thị trường, xu thế phát triển và định hướng chính sách. Doanh nghiệp chậm thay đổi có thể đối mặt với nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh, thu hẹp cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế.

Yêu cầu thứ hai là chuyển từ tư duy tiếp nhận, bổ sung nguồn lực sang tư duy đồng hành và cùng tạo ra giá trị. Theo TS. Võ Trí Thành, quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp cần được nhìn nhận theo hướng cùng phát triển. Trong hoạt động kinh doanh, giá trị không chỉ được tạo ra từ sản phẩm, mà còn đến từ phương thức quản trị, cách thức hợp tác và khả năng đáp ứng lợi ích của các bên liên quan.

Ông Thành cho rằng lãnh đạo doanh nghiệp cần dành nhiều thời gian hơn cho việc tìm kiếm phương thức tạo giá trị mới. Nếu phần lớn thời gian quản trị chỉ tập trung vào tuân thủ và kiểm soát rủi ro, doanh nghiệp có thể duy trì được sự an toàn nhưng khó tạo ra bước phát triển đột phá. Quản trị rủi ro vẫn cần thiết, song phải song hành với tư duy sáng tạo, đổi mới sản phẩm và tìm kiếm mô hình kinh doanh hiệu quả hơn.

•  Phan Chính

Nguồn Doanh Nhân Trẻ: https://doanhnhantrevietnam.vn/ts-vo-tri-thanh-doanh-nghiep-can-mo-rong-khong-gian-tao-gia-tri-moi-d30072.html