Từ 1/7: Mở rộng thêm nhiều quyền lợi hơn cho người tham gia bảo hiểm y tế

Chuyển đổi số y tế tại Đắk Lắk có mục tiêu lấy người bệnh làm trung tâm. (Ảnh: Nguyên Dung/TTXVN)

Ngày 1/7/2026, đánh dấu thời điểm nhiều quy định mới về bảo hiểm chính thức được triển khai trên phạm vi cả nước. Đây không chỉ là việc điều chỉnh các mức đóng, mức hưởng theo mức lương cơ sở mới mà còn là bước tiếp tục hoàn thiện chính sách an sinh xã hội theo hướng mở rộng quyền lợi, tạo thuận lợi hơn cho người dân khi tiếp cận dịch vụ y tế.

Hoàn thiện theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm

Ngày 1/7 hằng năm được Thủ tướng Chính phủ chọn là Ngày Bảo hiểm Y tế Việt Nam nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn thể Nhân dân về ý nghĩa, vai trò của chính sách bảo hiểm y tế trong sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe Nhân dân.

Bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) cho hay đến nay Việt Nam có hơn 97,65 triệu người tham gia bảo hiểm y tế, đạt 95,16% dân số. Năm 2025 có 195,1 triệu lượt người khám chữa bệnh, tăng 11,5 triệu lượt (6,5%) so với năm 2024.

Năm 2025, Quỹ bảo hiểm y tế chi trả 166,4 nghìn tỷ đồng (tăng 23,5 nghìn tỷ đồng so với năm 2024), trong đó, chi phí cho thuốc điều trị chiếm hơn 30%.

Theo Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, chính sách bảo hiểm y tế tiếp tục được hoàn thiện theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm, mở rộng quyền lợi và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người tham gia trong tiếp cận, sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh.

Theo các quy định mới của Luật, nhiều nội dung liên quan đến phạm vi hưởng, điều kiện khám, chữa bệnh và thanh toán chi phí bảo hiểm y tế được sửa đổi theo hướng thông thoáng, thuận lợi hơn. Đối với một số trường hợp mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh hiếm hoặc bệnh cần điều trị chuyên sâu, người bệnh sẽ có thêm điều kiện tiếp cận các cơ sở khám, chữa bệnh phù hợp mà vẫn được bảo đảm đầy đủ quyền lợi bảo hiểm y tế theo quy định. Việc hoàn thiện các quy định về chuyển cơ sở khám, chữa bệnh cũng góp phần giảm bớt thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người bệnh trong quá trình điều trị.

Đặc biệt, theo Thông tư số 01/2026/TT-BYT ngày 09/01/2026 của Bộ Y tế, từ ngày 01/7/2026, người mắc 62 bệnh, nhóm bệnh khi được chẩn đoán xác định tại cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện sẽ được đến thẳng cơ sở khám, chữa bệnh chuyên sâu để điều trị mà không cần giấy chuyển cơ sở khám, chữa bệnh nhưng vẫn được hưởng đầy đủ quyền lợi bảo hiểm y tế theo mức hưởng quy định.

Danh mục này bao gồm nhiều bệnh hiểm nghèo, bệnh hiếm và bệnh cần điều trị chuyên sâu như một số bệnh ung thư, bệnh về máu, tim mạch, thần kinh, rối loạn chuyển hóa, ghép tạng... Việc mở rộng danh mục góp phần giảm đáng kể thời gian chuyển tuyến, tạo điều kiện để người bệnh được tiếp cận điều trị kịp thời tại các cơ sở y tế chuyên sâu.

Quy định mới được kỳ vọng sẽ giúp người bệnh, đặc biệt là những trường hợp mắc bệnh nặng, tiết kiệm thời gian, giảm chi phí đi lại và có cơ hội tiếp cận điều trị sớm, hiệu quả hơn.

Công tác khám chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng sổ điện tử tại Trạm Y tế xã Liên Sơn (Phú Thọ). (Ảnh: Trọng Đạt/TTXVN)

Đáng lưu ý, các cơ sở y tế tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu, tạo điều kiện để người dân sử dụng căn cước công dân gắn chip, ứng dụng VssID hoặc VNeID thay thế thẻ bảo hiểm y tế giấy khi đi khám, chữa bệnh. Việc đồng bộ dữ liệu chuyển đổi số không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục mà còn góp phần nâng cao chất lượng phục vụ, giảm thời gian chờ đợi của người bệnh.

Đây cũng là một trong những nội dung nhằm thực hiện cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” đóng vai trò hết sức quan trọng đối với mọi lĩnh vực, trong đó có ngành Y tế.

Việc triển khai Nghị quyết 57 đối với ngành Y tế được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực, toàn diện, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân và thúc đẩy nhanh tiến trình xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, xây dựng hệ thống y tế hiện đại, hiệu quả, thân thiện và ngày càng phục vụ người dân tốt hơn.

Giảm tỷ lệ đồng chi trả của người bệnh

Theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang, từ ngày 01/7/2026 mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2,53 triệu đồng/tháng. Việc điều chỉnh này đồng thời làm thay đổi nhiều chế độ, chính sách bảo hiểm y tế được xác định trên cơ sở mức lương cơ sở theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế, người tham gia bảo hiểm y tế tiếp tục được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 100% chi phí khám, chữa bệnh trong trường hợp tổng chi phí của một lần khám, chữa bệnh thấp hơn 15% mức lương cơ sở.

Với mức lương cơ sở mới, ngưỡng chi phí này được nâng lên 379.500 đồng/lần khám, chữa bệnh, góp phần giảm tỷ lệ đồng chi trả của người bệnh, nhất là đối với các trường hợp khám, điều trị thông thường. Quy định này tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn, đồng thời giảm bớt gánh nặng tài chính khi khám, chữa bệnh.

Người bệnh được hướng dẫn đăng ký khám, lấy số thứ tự qua ki-ốt tự động của Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang. (Ảnh: Hữu Chí/TTXVN)

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh mức lương cơ sở cũng làm thay đổi mức đóng bảo hiểm y tế của một số nhóm đối tượng có mức đóng được tính theo lương cơ sở theo quy định của Nghị định số 146/2018/NĐ-CP của Chính phủ (đã được sửa đổi, bổ sung), như học sinh, sinh viên và các thành viên tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình. Tuy nhiên, Nhà nước vẫn tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ mức đóng đối với nhiều nhóm đối tượng được ngân sách nhà nước hỗ trợ, qua đó góp phần bảo đảm an sinh xã hội và hạn chế tác động đến chi phí tham gia bảo hiểm y tế của người dân.

Trước ngày 01/7/2026, người tham gia bảo hiểm y tế tự đi khám ngoại trú tại một số cơ sở cấp cơ bản, cấp chuyên sâu chỉ được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 100% mức hưởng đối với các bệnh, nhóm bệnh thuộc danh mục do Bộ Y tế quy định. Đối với các bệnh, nhóm bệnh còn lại, người bệnh chưa được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán chi phí khám, chữa bệnh ngoại trú.

Từ ngày 01/7/2026, quyền lợi đối với các trường hợp này được mở rộng theo hai mức: Các bệnh, nhóm bệnh thuộc danh mục ban hành kèm theo Thông tư số 01/2025/TT-BYT tiếp tục được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 100% mức hưởng trong phạm vi được hưởng. Đối với các bệnh, nhóm bệnh còn lại, quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 50% mức hưởng trong phạm vi được hưởng, thay vì không thanh toán như trước đây.

Thay đổi này mở rộng quyền lợi theo lộ trình, giúp người tham gia bảo hiểm y tế được hỗ trợ thêm chi phí trong trường hợp tự đi khám ngoại trú. Tuy nhiên, mức thanh toán 50% mức hưởng không áp dụng cho mọi trường hợp mà phụ thuộc vào cơ sở khám, chữa bệnh, bệnh hoặc nhóm bệnh được chẩn đoán và phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế của từng người.

Mức thanh toán 50% được áp dụng khi người tham gia bảo hiểm y tế tự đi khám ngoại trú tại một số nhóm cơ sở: Thứ nhất, cơ sở khám, chữa bệnh cấp cơ bản mà trước ngày 01/01/2025 đã được cơ quan có thẩm quyền xác định là tuyến tỉnh, tuyến trung ương hoặc tương đương tuyến tỉnh, tuyến trung ương. Thứ hai, cơ sở khám, chữa bệnh được xếp cấp cơ bản, có tổng điểm đánh giá năng lực chuyên môn từ 50 đến dưới 70 điểm theo quy định về xếp cấp chuyên môn kỹ thuật, trừ cơ sở trước ngày 01/01/2025 đã được cơ quan có thẩm quyền xác định là tuyến huyện. Thứ ba, cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu mà trước ngày 01/01/2025 đã được cơ quan có thẩm quyền xác định là tuyến tỉnh hoặc tương đương tuyến tỉnh.

Các chính sách mới về bảo hiểm y tế có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 không chỉ hướng đến việc nâng cao quyền lợi của người đang tham gia mà còn tạo thêm động lực để mở rộng diện bao phủ bảo hiểm y tế.

Cùng với đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục hành chính và mở rộng các dịch vụ công trực tuyến cũng giúp người dân dễ dàng tiếp cận, tham gia và thụ hưởng các chính sách bảo hiểm y tế./.